Zijl kreeg zijn opleiding aan de Quellinusschool en de Kunstnijverheidsschool te Amsterdam. In 1894 begon zijn samenwerking met H.P. Berlage en andere moderne architecten, Hij paste zich in zijn zgn. bouwbeeldhouwwerken - meest gestileerde symbolische figuren - zo bij de nieuwe architectuur aan, dat zij er naar geest en uitvoering een monumentale eenheid mee vormden, zonder aan eigen karakter te verliezen. Tot zijn bekendste werken op dit gebied behoren zijn figuren en reliëfs aan Berlage's Beurs (1907), aan het gebouw van de Ned. Handel-Mij., N.V. (1925) en het portret van Berlage aan de Beurs (1926), alle drie te Amsterdam. Later werkte hij samen met de sierkunstenaar Lion Cachet aan kamerbetimmeringen en scheepsinterieurs. In een zelfde impressionistische trant voerde hij ook zijn portretkoppen (o.a. van Berlage), kleine dier- en kinderfiguurtjes, enkele grafmonumenten en het voor een prijsvraag vervaardigde en bekroonde monument voor koningin Emma te Amterdam (1938) uit.

LITT.: R. W. P. de Vries Jr, L. Z. (Bussum 1946).A.M.Hammacher Beeldhouwkunst vasn deze eeuw (1955)

Beeld van Hugo de Groot

Aan het eind van 19e de eeuw kwam er een herleving in de beeldhouwkunst, die in ons land werd gedragen door twee beeldhouwers, Mendes Da Costa en Zijl. Dit werd mogelijk gemaakt door grote opdrachten in architectonisch verband, met name van Berlage. Het werd de tijd van wat we nu bouw-beeldbouwkunst noemen. Beelden zaten niet meer in, op of aan een gebouw als een achteraf bedachte versiering, maar werden een integrerend onderdeel van de architectuur. Beelden werden als bouwstenen met bijzondere bestemming in het bouwwerk Opgenomen. Denkt maar aan de Beurs van Berlage in Amsterdam, aan de beelden van Zijl die er als ,,hoekstenen" fungeren. Het zijn stenen beelden, eenvoudig en strak van vorm, zwaar van massa, geheel passend in de stoere, voor die tijd constructief zo schokkend eerlijke architectuur van Berlage. Maar toch ook met iets van de vloeiende lijnen en de literaire symboliek erin, die horen bij de toen hoogtij vierende z.g. Jugendstil of Art Nouveau. Zijl leefde in dit tijdperk en het heeft hem beïnvloed.Hij was geen intellectueel maar was een eenvoudig man, een ambachtsman. Zijl ontving vele grote opdrachten van de architecten, van Berlage, De Bazel, Kropholler en Staal, en van de Stoomvaartmaatschappij Nederland en de K.P.M. voor versieringen in schepen, meestal in samenwerking met de binnenhuisarchitect Lion Cachet, de man die destijds veel van onze bankbiljetten ontwierp.

Naast zijn, zoals dat dan heet, gebonden kunst ontstond ook steeds vrij werk van een geheel ander karakter. De beide bronsjes “vrouw met dweil" en ,,jongetje" zijn representatief voor die kant van zijn oeuvre. Hij boetseerde ze eerst uit de vrije hand in klei, daarna werden ze in een aantal exemplaren in brons gegoten. Beide figuurtjes zijn haast letterlijk zo in schilderijen van Breitner terug te vinden. Dat houdt nog meer in dan een Overeenkomst van visie, van stijl. Er is ook overeenkomst van levensgevoel. Als Breitner was ZijI geboeid door boeren en arbeiders, door vrouwen en kinderen in hun dagelijkse doen.

Vrouw, een dweil uitwringend, 1920 Brons, hoog 33 cm, gesigneerd: L.Z. '20

Jongetje, 1900 Brons, hoog 22 cm, gesigneerd: L.Z. 1900

Zijl is een typisch Nederlandse beeldhouwer, met typisch Nederlandse onderwerpen. Een nuchtere, heldere man, gevoelig zonder sentimentaliteit, monumentaal in het intieme, zonder grootse visioenen, maar stug volhardend trouw aan zeer persoonlijke opvattingen. Een man die niet alleen een voorganger in de vernieuwing van onze beeldhouwkunst werd, maar ook één van onze grootste beeldhouwers bleef. Keramiek, tekeningen en ontwerpen op 'de overzichtstentoonstelling in het Drents Museum - het tehuis van de Stichting Schone Kunsten rond 1900, waarin ook Zijl is vertegenwoordigd - kost het even moeite om voor; te stellen dat hij ooit een belangrijk vernieuwer was. Zo gewend zijn wij geraakt aan de meest exotische kunstvormen. Maar met zijn studiegenoot en gedurende 'vijf jaar compagnon Joseph Mendes da Costa, de andere belangrijke beeldhouwer van het fin-de-siëcle, heeft hij de sculptuur hier te lande wel degelijk nieuw leven ingeblazen. Dit bereikte hij, in een tijd van ,,verkommerd academisme", door met zijn ,,natuurlijke, directe, expressieve, levende en in sublieme zin eenvoudige kunst" het voorbeeld te geven ,,tot terugkeer naar de ware en levende bronnen van de beeldhouwkunst". Vooral als beoefenaar van de zogenaamde bouwbeeldhouw-kunst maakte hij naam en leverde hij zijn belangrijkste bijdrage aan de Nederlandse beeldhouwkunst. Nog lang speelde de architecturale, sculptuur een belangrijke rol in de bouwkunst, totdat omstreeks 1930 de zorgvuldige detaillering van gebouwen niet langer in trek was. Veel minder bekend is Zijl als decorateur van interieurs. Met de bekende ontwerper C.A. Lion Cachet richtte hij van 1906 tot 1939 de luxueuze eerste-klasseverblijven van zo'n twintig grote passagiers-schepen in. Voor deze schepen heeft Zijl een enorme hoeveelheid snijwerk aan betimmeringen en meubels, bronzen en marmeren reliëfs in salons en eetzalen ontworpen. Enkele restanten van scheepsinrichtingen - de schepen zijn ondertussen of gesloopt of gezonken - completeren de tentoonstelling in Assen,.