De Maagd van Guadalupe, Koningin van de Hemel, Patrones van Anáhuac, Moeder van de Indianen, Keizerin van Mexico. Door goud en zilver omlijst kijkt ze als vanuit een hemelvenster neer op de tjokvolle lopende band met mensen die aan haar voorbij trekt. Ze slaat haar ogen deemoedig neer. Haar huid is donker, het haar diepzwart. Ze vouwt haar handen voor de borst. Gehuld in een donkerblauw kleed met sterren bezaaid, staat ze op de wassende maan, door stralen van de zon omgeven. Een symfonie van stromend geld begeleidt het mompelen, het zachte zingen, het zingende klagen, het snikkende smeken van duizenden die hier dagelijks hun pelgrimstocht eindigen en opkijken naar de beeltenis van de Maagd van Guadalupe in de hoop dat het vurig gewenste, het ongelooflijke geschiedt, dat het wonder dat de Mexicaanse werkelijkheid immer bedreigt, zich voltrekt. Voorop dansen indiaanse meisjes in het wit, met veren getooid. Boven hun hoofden schommelen vaandels. Achter hen volgt een stoet vrouwen met witte en roze ballonnetjes. Een knalrode bus, die in witte letters Coca-Cola propageert, rijdt in hun midden en uit luidsprekers galmen gebeden en psalmen. Achter de Coca-Cola- bus torsen acht mannen een stalen frame waarop een levensgroot portret van de Maagd van Guadelupe. Het is door de paus tijdens zijn laatste bezoek aan Mexico gezegend en begint nu gesponsord door Coca-Cola een pelgrimage door het land. Er is in Latijns Amerika geen drukker bezocht of vuriger aanbeden fenomeen dan de Virgen de Guadalupe, een maagd uit Spanje met een donkere huid en een Arabische naam, wier beeltenis Byzantijnse trekken vertoont en die met een Azteekse godinwerd vereenzelvigd.

Er gaat een apocriefverhaal dat Karel V zich zorgen maakte over de kerstening van het volk in het net gekoloniseerde Mexico. "Alleen een wonder kan de indianen redden", zou zijn gade Isabella verzucht hebben. Het bracht Karel op een idee. Hij had echter niet het geduld een wonder af te wachten en gaf opdracht het te ensceneren. Een voor dit doel verklede non zou als maagd moeten verschijnen aan een daarvoor uitgekozen indiaan, die nadien het wonder van de daken zou schreeuwen. Hoe het ook zij, wellicht nam God het heft in eigen handen, op 12 december 1531 valt een indiaan de bisschop yan Mexico-stad voor de voeten en vertelt dat hem op de heuvel van Tepeyac, een woestijnachtig gebied even buiten de stad, de Maagd is verschenen. De bisschop, vernietiger van Azteekse handschriften, tempels en afgodsbeelden, is onaangenaam verrast en twijfelt aan de woorden van de indiaan. Hij verlangt een teken. De indiaan opent zijn cape. Er vallen rozen uit en de binnenkant van zijn sarape vertoont de beeltenis van de Maagd van Guadalupe. Het wonder werd door de indianen opgeëist.

Een kapel verrees op de heuvel waar het was geschied. Maar de kerk hield haar twijfels, temeer omdat op dezelfde plek de Azteekse godin Tonantzin werd vereerd en men de nieuwbakken, zwarte Maagd als Tonantzin (Onze Moeder in het Azteeks) bleef aanspreken. "Deze duivelse vinding dient om afgoderij te verhullen", schamperde de clerus. Maar aanvankelijke scepsis maakte plaats voor opportunisme. De Maagd van Guadalupe zou op den duur wellicht de duistere stemmen van indiaanse voorouders die in ons hart huilen het zwijgen opleggen. Men had niet kunnen vermoeden dat haar beeltenis, aan een lans gebonden, drie eeuwen later voorop zou gaan in de strijd voor onafhankelijkheid en dat Emilio Zapata de opstandige boeren in de Mexicaanse revolutie van 1910 onder haar vaandel zou verenigen. Ondanks de extatische gevoelens die haar beeltenis oproept, schemert soms de twijfel of het Mexicaanse volk indertijd een poets is gebakken of een wonder is overkomen. Een bisschop die onlangs vraagtekens plaatste bij de betrouwbaarheid van het wonder, kon echter vertrekken. Experts noemen het fenomeen een van de meest authentieke creaties sinds de val van het rijk der Azteken.

Wie de verering van de Maagd van Guadalupe niet au sérieux neemt, begrijpt kennelijk niets van de Mexicaan voor wie het guadalupanisme even vanzelfsprekend is als zijn hartslag. De schrale plek in de woestijn waar de verschijning indertijd plaatsvond, is heden ten dage een religieus lunapark in een buitenwijk van Mexicostad. Aan de voet van de heuvel werd een basilica, een betonnen circustent, voor 20.000 bezoekers gebouwd, waar men, om ernstige verstoppingen te voorkomen via een lopende band langs de afbeelding van de Maagd van Guadalupe wordt gevoerd. Nog steeds glorieert de illusie: Alleen een wonder kan ons redden!