Hij kwam in 1614 te Sevilla in de leer bij Pedro Diaz de Villanueva, waar hij drie jaar bleef en uit welke tijd zijn Immaculata (Onbevlekte Ontvangenis) dateert (Verz. Lopez Cepero, Sevilla 1616), Het volgende gedateerde stuk is eerst van 1625, het retabel voor de Dom te Sevilla, (thans museum aldaar. Hij kwam in aanraking met de kring van de Spaanse “tenebrosi" (Ribera en Herrera de O.) Hij werd in 1628 tot stadsschilder van Sevilla benoemd, en ontving in datzelfde jaar zijn eerste grote opdracht: 22 taferelen het leven van de H. Nolascus voor de kruisgang van het klooster Merced Calzada. Hierop volgde in 1629 de opdracht om, in samenwerking met Herrera de O., een schilderijencyclus te vervaardigen voor de kerk van het Franciscanercollege S. Bonaventura. Hij schiep 5 grote stukken voor de epistelzijde van het altaar, o.a. de H. Bonaventura en de H. Thomas van Aquino (Berlijn, Kaiser-Friedrich-Museum) en de Dood van de H. Bonaventura (Parijs, Louvre).

Uit het jaar 1630 dateert het Voisioen van de H.Alonso Rodriguez (Madrid, Academia San Fernando). En uit 1631 het genreachtige stuk van de kleine Jezus, die zich bij het vlechten van de doornenkroon in de vinger prikt. In 1633 was hij voor de eerste maal in Madrid, waar hem de titel “pintor del Rey" (hofschilder) werd verleend. In 1658 verhuisde hij voorgoed naar de hoofdstad.

In het midden van de jaren 30 schilderde hij grote stukken voor het Kartuizen-klooster Santa Maria de las Cuevas te Sevilla (museum aldaar) o.a. de H. Hugo in het refectorium, en in 1636 de grote figuur van de H. Laurentius (Leningrad, Hermitage). In 1638/’39 ontstonden de vier grote stukken voor het hoogaltaar van het Kartuizerklooster te Jerez (Grenoble Museum, en in dezelfde tijd en voor hetzelfde klooster de “Virgen del Rosario" (Posen, museum). In 1638 kreeg hij de opdracht voor het klooster van de H. Hieronymus te Guadalupe een serie stukken te schilderen, waarvan er vier gesigneerd zijn en waarvan het fraaiste de apotheose van de H. Hieronymus, de zgn. “Perla de Zurbarán" is. In dezelfde tijd ontstonden enige levensgrote gestalten van vrouwelijke heiligen, waarschijnlijk wel portretten van rijke modieus geklede Andalusische vrouwen. Zij zijn verspreid over vele musea, o.a. Santa Casilda (Madrid, Prado). De H. Franciscus is meerdere malen door Zurbaran afgebeeld, een der beste exemplaren bevindt zich in de National Gallery te Londen. De stijl van Zurbarán is geheel ingesteld op de monumentalisering van de enkele figuur, die hij gaarne plastisch met behulp van het licht-donker, maar toch altijd met strenge contouren, weergeeft. Zeer typisch voor hem is dat in zijn werken het realisme van de vorm wordt verbonden met het psychisch idealisme. Hij trachtte door de stille monumentaliteit van zijn gestalten hun innerlijke waardigheid te doen uitkomen. Een zelfde eigenschap van Zurbarán's temperament blijkt uit zijn tamelijk talrijke stillevens (o.a. in de Verz. Contini-Bonacossi te Florence, 1633). In de jaren ca. 1650 werd zijn wijze van schilderen ietwat weker en vloeiender, misschien onder de invloed van de kunst van Murillo (verg. o.a. de Onbevlekte Ontvangenis in het museum te Boedapest). Zurbarán's zelfportret, in aanbidding voor het crucifix, bevond zich in de voormalige collectie van prins Alfonso van Bourbon, te Madrid.

LITT.: P. Lafond Ribera et Z Paris (1909); A. L. Mayor, Die Sevillaner Malerschule (Leipzig 1911) J. Cascales Muñoz, F. de Z. (Madrid 1911 2de dr. 1931 Eng. vert. New York 1918); H. Kehrer F de Z. (München 1918) J. Plà Cargel, Ribera y Z. ;Gerotia Madt id 1939> B de 1 antorba, F. de Z. (Barcelona 1946); E. Laguente Ferrari Breve historia de la pintura española pag 160-175 (Madrid 1946); J. A. Gaya Nuño, Z. Barcelona 1948). M.S.Soria The Paintings of Z.compl. Ed. (London 1953) Phaidon Press, met bibl.) A.M.Calzada Y L. Santa Maria, Estampas de Zurbarán (Barcelona 1929)

San Franciscus van Assisië Deze voorstelling van de H. Franciscus komt voort uit een overlevering dat vele mensen op deze wijze de H. Franciscus hebben zien staan op zijn graf, lang na zijn dood. Zurnaràn maakte het schilderij ech door een bijzondere lichtval aan de linkerzijde Gemaakt in 1598. (209x110 cm Museum Nacional d’art de Catalunya, Barcelona)

Sint Laurens wordt hier door Zurbàran uitgebeeld als een extatisch ziener. Uit de samengepakte sobere vormen komt een plechtstatig aspect te voorschijn. Laurens, van Spaanse afkomst, was een diaken van de paus Sixrus II en was belast met het beheer van de kerkelijke goederen in Rome. Toen de keizer Valerianus hem gebood om hem de schatten van de kerk over te maken, btacht Laurens de aemen en gebrekkige samen en stelde deze voor als de rijkdommen van de kerk. Deze heilige stoutmoedigheid zou de H.Laurens moeten bekopen met het brandrooster. Het rooster heeft op de afbeelding meer een lineaire dan een suggestieve functie. De ruime rode kazuivel echter is hier dé blikvanger. De ootmoedigheid blijkt uit de samengevouwen handen en het vroom cgeconcentreerde gezicht. Olieverf op linnen 60,5 x 79 cm. Cadiz Provinciaal Museum voor Schone Kunstern

Vazen en kopjes Dit is een van de zeldzame stillevens die Zurbarán maakte. Een subtiele compositie die in hun ritme tot eenheid wordt gebracht Olieverf op linnen 46x84 cm. Madrid Prado

Stilleven met konijntjes

Geschilderd rond 1638 Afgebeeld hier is Santa Casilda (Museo del Prado Madrid)

De opbaring van de H. Bonaventura (1620) olie op canvas 96 x 86 cm

Heilige Euphemia olie op canvas 83 x 73 cm

Redder van de wereld olie op canvas 100 x 72 cm

De onbevlekte ontvangenis olie op canvas 139 x 104 cm