De venijnigste desavouering van de gisteren in zijn huis in Londen op 89 jarige leeftijd overleden Amerikaanse filmregisseur Fred Zinnemann als kleurloos ambachtsman, betrof zijn verfilming van een fameuze musical van Rodgers & Hammerstein in 1955: de Britse filmhistoricus David Thomson noemde hem eens de man die het uitroepteken achter Oklahoma! wegpoetste. De Franse critici van de Cahiers du Cinéma vonden Zinnemann evenmin een auteur. Het feit dat hij een Hollywood genre bij uitstek als de western in High Noon (1953) van prestige en psychologische diepgang voorzag, werd door liefhebbers van de pure western juist tegen hem gebruikt.

De in Wenen geboren Zinnemann had een documentaire achtergrond. Na een studie rechten, een opleiding als violist en, in Parijs, als cameraman, was hij een van de medewerkers aan de door Robert Siodmak en Edgar Ulmer, eveneens latere Hollywood immigranten, geregisseerde Berlijnse documentaire Menschen am Sonntag(1929). Hij figureerde in All Quiet on the Western Front (1930) en maakte samen met fotograaf Paul Strand in Mexico de documentaire Redes (1934). Vanaf 1937 regisseerde hij Voor MGM een aantal korte films in de serie Crime Doesn 't Pay, waarvan er een (That Mothers Might Live) in 1938 een Oscar won.

Na een onopvallend speelfilmdebuut (Kid Glove Killer, 1942), onderscheidde hij zich door een reeks van films over de morele dilemma's van eenlingen, vaak gespeeld door debuterende acteurs: Montgomery Clift in The Search (1948), Marlon Brando in The Men (1950), Rod Steiger in Teresa (1951), de voor het eerst serieus acterende Frank Sinatra in From Here to Eternity (1953). Zinnemann won Oscars voor de regie van die laatste film, voor de korte film Benjy (1951) en voor regie en productie van de kostuumfilm A Man for All Seasons (1967), een van zijn vele bewerkingen van romans en toneelstukken. Getuigde zijn film naar Lillian Hellmans Julia (1977) van plechtig politiek engagement, zijn verfilming van Frederick Forsyths The Day of the jackal (1973) over een aanslag op president De Gaulle viel juist op door de amorele toepassing van thrillerconventies. De kracht daarvan zat hem in de manipulatie van tijd, zoals High Noon de eenheid van tijd compleet in stand liet. In zulk vakmanschap was Zinnemann, wiens laatste film Five Days One Summer uit 1983 stamt, onovertroffen.

Filmography Fred Zinnemann

• 1929 People on Sunday/Menschen am Sonntag production assistant
• 1930 All Quiet on the Western Front performer
• 1935 The Wave/Redes director
• 1942 Eyes in the Night director
• 1942 Kid Glove Killer director
• 1944 The Seventh Cross director
• 1946 Little Mr. Jim director
• 1946 My Brother Talks to Horses director
• 1948 The Search director
• 1949 Act of Violence director
• 1950 The Men/Battle Stripe director
• 1951 Benjy (short) director
• 1951 Teresa director
• 1952 High Noon director

USA 1952, zwart-wit Regie: Fred Zinneman Acteurs:Gary Cooper, Thomas Mitchell, Lloyd Bridges, Katy Jurado, Grace Kelly Scenario:Cari Foreman naar een verhaal van John W. Cunningham Camera: Floyd Crosby Montage: Elmo Williams Hary Gerstad

De scenarist van High Noon, Cari Foreman, moest zoals vele kunstenaars in de jaren '50 voor de Parlements commissie over onamerikaanse activiteiten verschijnen wegens vermeende communistische sympathieën. Voor hem was High Noon een sleutelfilm over het Hollywood uit de McCarthyperiode. Voor regisseur Zinneman is de tilm het verhaal van een maatschappij die door een onderontwikkeld moreel en rechtsbewustzijn in gevaar verkeert.

Het verhaal gaat over een westernstad in 1870 die de man die haar vrede gebracht heeft - shenif Kane - op laffe wijze in de steek laat. Het is zondagochtend in Hadleyville en drie bandieten wachten aan het station op hun leider. Die heeft gratie gekregen en wil zich nu wreken op Kane die hem gearresteerd had. Kane heeft net zijn ambt opgegeven en de shenifster geruild voor de ring waarmee hij de quakerin Amy (Grace Kelly) huwt. Toch besluit hij nog een laatste keer het gevecht aan te gaan. Helemaal alleen neemt hij het tegen de bandieten op. Op het einde verlaat het bruidspaar verbitterd de lafhartige stad.

• 1952 The Member of the Wedding director
• 1953 From Here to Eternity director
• 1955 Oklahoma! director
• 1957 A Hatful of Rain director
• 1959 The Nun's Story director
• 1960 The Sundowners director, producer
• 1964 Behold a Pale Horse director, producer
• 1966 A Man for All Seasons director, producer
• 1973 The Day of the Jackal director

Regisseur Fred Zinnermann bracht met De Dag Van De Jakhak niet zozeer actie en keihard geweld in beeld. Hij spitste zich vooral toe op de minutieuze voorbereiding van huurmoordenaar De Jakhals, die opdracht heeft gekregen om de franse president Charles De Gaulle om het leven te brengen. Zinnermann maakte in één moeite door duidelijk, dat een film ook zonder keiharde actie superspannend kan zijn!

• 1977 Julia director
• 1983 Five Days One Summer director, producer
• 1984 George Stevens: A Filmmaker's Journey performer