Een tekening van Adriaan Meijers naar een oude foto

Wie Nederlands eerste automobilist was staat vast, al wordt er onduidelijk over 'gedaan; het was de Haagse fotograat Zimmermans en niet de als zodanig veelal genoemde notaris Backx uit Wieringerwaard. Van die fotograat is echter nauwelijks iets bekend.

In wat daar over is geschreven, komt steeds weer de notaris naar voren. Zimmermans wordt dood gezwegen of komt er af met een vermelding in de geest van: omstreeks diezelfde tijd moet een fotograaf Zimmermans uit Den Haag ook een auto hebben ingevoerd.

Daar is een mogelijke verklaring voor. Notaris Backx was de eerste voorzitter van de Nederlandsche Automobiel Club, de Nac, die later, met de K van Koninklijke, tot Knac werd. Niet onbegrijpelijk dat Nac/Knac hem in zijn clubblad naar voren schoof en zweeg over die Haagse fotograaf, die kennelijk geen behoefte aan clubleven had. Archief

Zo bevat een jubileumuitgave van de Knac van 1923 een heel verhaal over de levering van de eerste auto van notaris Backx in september 1896. Aan fotograaf Zimmermans wordt daarin voorbij gegaan, terwijl die toen echter al vier maanden door Den Haag tufte. Toch staat de komst van de Zimmermans-auto precies net zo vast als die van de Backx-auto.

Een morgen spitten in het gemeentearchief van Den Haag levert de feiten op, maar de verhalen, zoals die rond Backx bestaan, ontbreken. Het schijnt dat enkele Duitse en Belgische automobilisten in het voorjaar van 1896, of zelfs al in 1895, de Nederlandse grens over kwamen. Of daarmee de auto voor de eerste keer in Nederland is verschenen blijft echter de vraag. Vast staat wel dat Backx zijn Dalmler Victoria in september 1896 afgeleverd kreeg. Waar het nu om gaat is de auto van Zimmermans. Dat was een Benz Victoria. Aangenomen wordt dat Zimmermans van het bestaan van de auto op de hoogte kwam door advertenties van Benz in Duitse bladen. In elk geval vroeg hij bij Benz & Cie te Mannheim een catalogus aan. Hij bestelde hij daaruit een ‘5 HP Viktoria'. (HP van Horse Power, paardekracht. Viktoria was een vierwielig rijtuig-model.) Dat was, zo blijkt uit de archieven van Mercedes, ordernummer 319 van Benz & Cie.

De Viktoria werd op 16 mei 1896 in Mannheim door de fabrikant op de trein gezet, hetgeen Zimmermans in een telegram werd meegedeeld. Op 18 mei kwam de auto in Arnhem aan. Nog dezelfde dag werd hij door Zimmermans zelf of door een meegekomen monteur (dat is niet duidelijk) naar Utrecht gereden. De volgende dag reed Zimmermans hem over Leiden naar Den Haag. De fotograaf werd daarmee onomstotelijk Nederlands eerste automobilist. Die gegevens staan in een geschriftje uit 1958 van ene J. van Groningen. Deze verwijst daarin naar een interview met Zimmermans in het maartnummer 1918 van het blad REMO (Rijwiel- En Motororgaan). Daarin staaft Zimmermans zijn verhaal met het telegram van Benz & Cie en met zijn kwitantie voor de betaling van de auto.Het bewuste nummer van REMO zelf is niet meer te vinden. Het Haagse gemeentearchief heeft echter wel een verzoek van Zimmermans van februari 1896 om een vergunning met een automobiel te mogen rijden. Op 7 maart 1896 antwoordde de Haagse hoofdcommissaris van politie dat zulk een vergunning volgens hem niet vereist was.

Op 16 juni 1896 verzocht Zimmermans B & W van Den Haag vervolgens om toestemming in zijn tuin een soort stenen kast te mogen laten metselen om benzine in te bewaren. In dat verzoek meldde hij dat die benzine was bestemd voor gebruik buitenshuis, namelijk voor zijn eveneens buitenshuis geplaatste motorwagen Een inspecteur van de bouwpolitie adviseerde B & W de vergunning te verlenen, onder meer omdat ,,adressant thans benzine koopt zonder enige controle en daar mee heen en weer loopt". Zo ondersteunt het gemeentearchief het verhaal in REMO volledig. Het gemeentearchief produceert ook nog het een en ander over Zimmermans, met als grootste verrassing dat deze niet zo heette, maar als fotograaf onder die naam werkte en zo bekend werd. Zimmermans werd in 1858 in Den Haag geboren als zoon van de naaister Maria van Varseveld. Hij werd in de burgelijke stand ingeschreven als Bernard Eugène Adolphe van Varseveld. Maria trouwde zeven jaar later met J.B. Temmerman, die het jongetje echtte. Dat kreeg daarmee in 1865 dus Temmerman als achternaam.

Waarom Bernard Temmerman lach als fotograaf de naam Zimmermans aanmat, is onduidelijk. Een soort artiestennaam? Hij signeerde zijn portretten trouwens ook wel met Monsieur Adolphe. En als fotograaf moet hij uitstekend zijn geweest. Hij maakte bij voorbeeld de portretten van koningin Wilhelmina die in 1898 voor de postzegels met haar beeltenis werden gebruikt. Hoffotograaf Zimmermans! Om het verhaal af te maken: Temmerman/Zimmermans was getrouwd, had geen kinderen en stierf in 1922. En wat zijn Benz Viktoria 5 HP betreft: daar reed hij zes jaar met veel plezier in rond, waarna hij een Peugeot kocht.

Een dergelijke Benz Viktoria moet Nederlands eerste auto zijn geweest. Deze wordt bestuurd door Cart Benz (rechtsachter). Naast hem zijn vrouw, Berta Benz.