De al enige jaren internationaal furore makende violist Frank Peter Zimmermann houdt zich reeds sinds zijn tiende jaar bezig met de solosonates van Eugene Ysaye (1858-1931). Bij concerten heeft Zimmermann talloze malen delen uit deze solo-sonates als toegift gespeeld en dit seizoen heeft hij zelfs voor het eerst een uitgebreide tournee door Duitsland gemaakt met uitsluitend vlool-solowerken (naast Ysaye natuurlijk ook Bach) dus de uitgave van deze cd is bepaald geen gelegenheidsproject. De naam Ysaye zal velen wellicht niets zeggen, maar deze man is ontegenzeggelijk een van de grootste violisten aller tijden geweest en dat is gelukkig nog steeds te horen aan de hand van enige opnamen, die hij in het begin van het fonografische tijdperk maakte. Daarnaast was hij een der laatsten in de traditie van virtuozen, die ook veel muziek voor hun eigen instrument componeerde. In tegenstelling tot de meeste werken van componerende instrumentalisten vereist de muziek van Ysay'e. met name de zes sonates voor vioolsolo opus 27, een virtuoze uitvoering in de ware betekenis ervan, namelijk met een volledig meesterschap over het vioolspel, waarbij het technische aspect geheel ondergeschikt is aan de muzikale uitdrukking. Aanleiding voor het schrijven van de solosonates was een concert van de nog jonge violist Joseph Szigeti, waarin hij solowerk van Bach uitvoerde. Ysaye had inmiddels zijn eigen solistencarriere beëimdigd, behoorlijk afgeleefd als hij was door zijn excessieve concertbestaan. Tijdens een verblijf aan de kust van zijn geboorteland België in 1923 schreef hij deze sonates, met onmiskenbare invloeden van Bach, zoals het gebruik van barokke danstermen en enige letterlijke citaten. Er is echter geen sprake van stijl-imitatie, daarvoor is de compositorische taal van de autodidact Ysaye veel te grillig. Dat de zes sonates onderling qua stijl zeer verschillend zijn heeft alles te maken met de personen, aan wie de sonates opgedragen zijn; Ysaye heeft het karakter en de speelstijl van zes in zijn tijd levende violisten vertaald in muziek.

ZIMMERMAN, Frank Peter

Vooral de spitse, "Wienerisch" klinkende vierde sonate, opgedragen aan Fritz Kreisler en de lyrische, meeslepend improvisatorische Derde sonate, opgedragen aan George Enescu zijn treffend. De cd-titel "Obsession" refereert aan het gelijknamige eerste deel uit de Tweede sonate, geschreven voor Jacques Thibaud, waarin naast de obsessie voor Bach ook die voor de dood, in de vorm van het "Dies lrae"-thema klinkt. Alsof deze sonates nog te weinig van het beste waren, wordt de cd beëindigd met twee werken voor viool en piano, waarvan het "Poeme Élégiaque' opus 12 letterlijk adembenemend uitgevoerd wordt door Zimmermann. Uit alle vertolkingen spreekt overigens een ongelooflijke intensiteit en bezetenheid, grote duidelijkheid in de karakterisering van de afzonderlijke sonates en een uitgesproken visie op het idioom van Ysaye, alsof het bijna niet anders zou kunnen. Dat de NKV deze cd nu kroont, kon dus eigenlijk ook niet anders, zeker niet gezien de verwachting, dat deze opname internationaal nog zo zijn gevolgen zou kunnen gaan krijgen.

OBSESSION Ysaye. 6 Sonotes voor viool solo op.27, Poème élégiaque, Rêve d'enfant Frank Peter Zimmerrnonn, viool EMI Clossics5 55255 2, Cat A

Zimmermann breekt hier een lans voor werken van Eugène Ysaye, een naam die buiten België alleen bj vioolspecialisten meteen een Aha-Erlebnis teweeg zal brengen. Ysaye, geboren in Luik was een van de voortreffeliîkste violisten uit het fin de siècle en het begin van onze eeuw. Hij beleefde de top van zijn carière in de tijd dat de lange traditie van de vioolvirtuozen die tevens componeerden ten einde liep - mogelijk een reden dat zijn oeuvre grotendeels in vergetelheid is geraakt. Alleen zijn zes sonates voor viool solo, uit 1923, dringen geleidelijk het vioolrepertoire binnen. Als componist had Ysaye soms originele ideeën. Elk van de sonates droeg hi1 op aan een van zijn collega's, zoals Kreislen Sziget en Thibaud. Daarbij legde hij tevens iets van het karakter van de beoogde uitvoerders in het betreffende werk. In zijn geheel beschouwd onthult de cyclus, onbedoeld, ook iets van Ysayes eigen speelstijl en alleen al daardoor presenteert Zimmennann een interessant document. De titel van de cd is ontleend aan het openingsdeel van de tweede sonate, opgedragen aan jacques Thibaud. Inderdaad spreekt er bezetenheid uit dit werk hoewel het Dies lrae thema hier toch niet echt verrassend is. In de cyclus laat Ysaye zich kennen als een componist die, op een vrije. improviserende manier en in een post-romantisch idioom, in staat is tot enkele harmnonische gedurfdheden en violistische vernieuwingen. In aanvulling op de sonates brengt Zimmerrnann de Rêve d'enfant en de Poème élégiacque, twee lyrische composities voor viool en piano, hennnerend aan vroege werken van Fauré. Deze muziek nodigt vooral uit om, evenals Zimmermann op een van de fraaie foto's in het booklet, ongecompliceerd te genieten met in de hand een goed glas rode wijn.