Tijl Uilenspiegel, een tekening van Stan van Oppel
voor het boek van Charles de Coster.

Hoofdpersoon in Duitse en Ned. volksboeken. De redactie van het Duitse volksboek, ca. 1500 geschreven, is verloren gegaan. Men kent haar slechts uit twee Hoogduitse bewerkingen, die in 1515 en in 1519 te Straatsburg verschenen. De held is een boerenzoon uit Kneidingen (Brunswijk), die leefde in de 14^de eeuw; hij is begraven te Mol In (Lauenburg). In tegenstelling met andere Schwänke (kluchten), waarin meestal de boeren worden bespot, fopt hier een boerenjongen de stedelingen. De oudste bekende druk, die reeds vroeg in het Nederrijns, het Nederlands en het Engels vertaald werd, is door R. Benz opnieuw uitgegeven (1912). Het Ned. volksboek verscheen ca. 1520 te Antwerpen bij Michiel Hoochstraten (facsimile-uitgave, 1898). Behalve het volksboek zelf werd ook een kinderprent van Tijls avonturen tot ver in de 19^de  eeuw in Zuid-Nederland gedrukt. De beroemde, in het Frans geschreven Légende de Thyl Uylenspiegel et de Lamme Goedzak (1867) van Charles de Coster gaf aan Tijl een plaats in de wereldlitteratuur en maakte hem tot een personificatie van het vrijheidsstreven van Vlaanderen. R. Strauss vond in de Tijl Uilenspiegel de inspiratie voor een van zijn symfonische gedichten (1895). Uitgave: door L. Debaene en P. Heyns (1948).

LITT.: E.A. Roloff, Ewiger Eulenspiegel (1940); D. Th. Enklaar, Uit uilenspiegel's kring (1940); I. Bostelmann, Der niederd. Uienspiegel in seiner Entw. in den Niederl. (diss. 1941); B. Pileman e.a., In het spoor van Uilenspiegel, schalk en vrijheidsheld (1968).