* Sorrento 11.3.1544 - † Rome 25.4.1595

Tasso was de zoon van de dichter Bernardo Tasso (1493-1569) die hem in een hoofs en litterair milieu liet opgroeien.

Zijn eerste gedicht Rinaldo (1562), een ridderepos dat aan Ovidius en Statius herinnert, droeg Tasso op aan kardinaal Luigi d'Este, in wiens dienst zijn vader toen was. In 1565, na studies te Padua en Bologna, volgde hij zijn vader op als raadsheer van genoemde kardinaal.

In 1572 kwam hij aan het hof van hertog Alfonso d'Este te Ferrara.

Daar voltooide hij in 1573 zijn befaamde herdersstuk Aminta (proloog en vijf bedrijven), het meest perfecte voorbeeld van het Italiaanse herdersdrama. Het werd in vele talen vertaald en nagebootst, o.a. door Guarini (Il pastor fido. 1590) en in Nederland door Hooft (Granida. 1605): In 1575 kwam Tasso's meesterwerkklaar: Gerusalemme liberata, het laatste grote epos der Italiaanse renaissance en tegelijkertijd een voorloper van de toekomstige romantiek. Hoewel het onderwerp, nl. de eerste kruistocht (1096-99) onder Godfried van Bouillon, godsdienstig-historisch is en zijn bronnen in de klassieke wereld (Homeros, Vergilius), de middeleeuwen (Chanson d'Antioche. Chevalier au cygne) en de renaissance (Ariosto) liggen, overheersen de fantasie van de dichter en een zeer rijk menselijk gevoel, die het gedicht universeel maken.

De voltooiing van dit werk ging gepaard met een toenemende paranoia en lichamelijke en geestelijke aftakeling van de dichter. Geestelijk gebroken door de strijd om kerkelijke goedkeuring van zijn werk en waarschijnlijk ook door een ongelukkige liefde voor Eleonora d'Este, vervolgd door gewetens-bezwaren, leidde Tasso een rusteloos leven in verschillende steden. Hij bracht jaren in gevangenschap en krankzinnigengestichten door en kwam tenslotte in het klooster Sant 'Onofrio te Rome, waar hij kort voor zijn officiële rehabilitatie door paus Clemens VIII stierf. In deze tijd schreef hij een omgewerkte versie van zijn meesterwerk, Gerusalemme conquistata, om zijn geestelijke vervolgers tevreden te stellen, die kwalitatief ver beneden het origineel bleef.

Zijn leven en lot werden spoedig het geromantiseerde onderwerp van dichters en kunstenaars, o.a. Espronceda, Lamartine, Goethe (die het drama Torquato Tasso schreef), Byron (The lament of Tasso) en in Italië Prati en Carducci. De legendevorming rond Tasso werd volledig ontzenuwd door Solerti's Vita di Torquato Tasso (3 d In. 1895).

Andere bekende werken van Tasso zijn Il re Torrismondo (1586), een in de trant van Sofokles' Oidipous en van Séneca geschreven tragedie in vijf bedrijven over de tegenstelling tussen liefde en vriendschap, de komedie lntrichi d'amore (1587), het gedicht Il mondo creato (postuum verschenen 1600-07; dat op Miltons Paradise lost en Klopstocks Messias vooruitloopt), verschillende lyrische gedichten, dialogen en proza, waaronder brieven.

Uitgaven: Gerusalemme liberata, door L. Bonfigli (1930), door A. Momigliano (1946), door F. Chiappelli (1957), Gerusalemme conquistata, door L. Bonfigli (2 dln. 1934), Aminta, door G. Petronio (1933), door L. Caretri (1961), Poesie e prose, door F. Flora (1934-35), Poesie (1952), Dialoghi, door F. Flora (1958), Opere, door L. Caretri (5 d In. 1958).

LITT. :  A. Jannaco, A. Tassoni (1961). P. Puliatri, Bibliografia di A. Tassoni (2 dln.). (1969). F. Schalk, Tassos Religiosität (1944); E. Donadoni, T. Tasso (1951); U. Léo, Tasso-Studien (1951); G. Natali, T. Tasso (1958); B.T. Sozzi, Nuove studi sul Tasso (1963); G. Ragonese, Dalle' Gerusalemme' ai 'Mondo creato' (1963); F. Bruni, Prospenivo sul Tasso (1969); A. di Benedetto, Tasso, minori e minimi a Ferrara (1970).