Tarzan , een jongetje dat in de jungle van Afrika opgroeide tussen de apen, een figuur uit een avonturen roman, werd in 1912 geboren en de trotse vader was schrijver Edgar Rice Burroughs. In dat jaar verkocht hij het manuscript van 'Tarzan van de apen', en het boek werd een groot succes.

In 1930 richtte hij 'Edgar Rice Burroughs Incorporated' op; een eigen radiostation, Tarzan-benzine,, -melk, -strips en –ondergoed waren het gevolg.

Het boek bereikte miljoenenoplagen, verscheen in 56 andere talen en bracht stripverhalen, radiohoorspelen, grammofoonplaten, televisieseries. Ook de filmwereld was al snel geïnteresseerd in de avonturen van de wilde intellectueel, wat in 1918 resulteerde in de eerste Tarzan-film met alles erop en eraan: Tarzan, ]ane, Cheetah en spectaculaire avonturen in het woud. Er zouden nog tientallen films volgen, zo'n 50, waaronder een Disney-tekenfilmversie.

Bij de meeste bleven de auteursrechten in handen van Burroughs, maar er zijn ook vele voorbeelden van buitenlandse producties die buiten hem om werden gemaakt. Zo is er een versie uit Singapore bekend met Peng Fei als kloeke Tarzan, en Lee Cha Cha als schone ]ane. In Rusland schitterde Vladimir Korenev als de heer van de jungle en in China werden niet minder dan vier films gemaakt met Darasingh als de gespierde held. Zelfs in Turkije werden Tarzanpogingen ondernomen. De meest komische is toch wel 'Nature is Wrong' (1932), waarin Charley Chase 'de geschiedenis is ingegaan als de eerste Tarzan die in de jungle consequent een leesbril droeg'.

In de eerste verfilming 'Tarzan ofthe Apes' (1918) werd de hoofdrol vertolkt door Elmo Lincoln. Deze waardeloze acteur was een beest van een kerel, die tijdens de opnamen een door slaapmiddelen versufte circusleeuw de nek omdraaide. Het dier was op slag dood en werd bij de premiere opgezet tentoongesteld als reclamestunt. Enid Markey is Jane en verklede jongens van de New Orleans Athletic Club zijn apen. Premiere van deze allereerste 'Tarzan': 27 januari 1918 in het Broadway Theatre in New York.

Elmo Lincoln (1918)

In ‘Romance of Tarzan’ (1918) zien we Elmo lincoln terug.

In ‘The Revenge of Tarzan’ (1920) is ex-brandweerman Gene Polar een wel erg magere Tarzan in een luipaardvel met schouderbandje. Geen mens begreep hoe hij in hemelsnaam zo’n mooie Jane (Karla Schramm) aan zich kon binden.
Het publiek wilde Gene Polar dan ook niet.

In 'The Adventlires of Tarzan' (1920) was Elmo lincoln terug.

In 'Son of Tarzan' (1920-21) de 15 delige serie met de operettespeler Perce Dempser in de titelrol. Bij de opnamen kreeg Jane twee gebroken ribben, viel de zoon van Tarzan uit een boom, werd een actrice aangevallen door een aap en moest een acteur een stunt, waarbij hij door de slurfvan een olifant zou worden opgetild, met de dood bekopen.

Schrijver Burroughs begon zich steeds meer met de verfilmingen van zijn verhalen te bemoeien. Voor 'Tarzan and the Golden lion' wees hij zelf de nieuwe Tarzan aan: sportleraar James 'Big Jim' H. Pierce.' Ook Burroughs' dochter Joan vond Pierce een stuk. Ze trouwden en zouden samen bijna vierhonderd Tarzan-radiohoorspelen maken.

In 'Tarzan the Mighty' (1928) viel Joe Bonomo uit een liaan bij een proefopname. Daarna mocht turnkampioen Frank Merrill het in het woud proberen.

Frank Merrill (1928)
In 'Tarzan the Tiger' (1929) schitterde Merrill. Deze film is zowel met als zonder geluid opgenomen. In de geluidsversie horen we de eerste Tarzan-kreet, die later door Johnny Weissmuller met behulp van jodeltechnieken geperfectioneerd zou worden.

Met 'Tarzan, the Ape Man' (1932) is de doorbraak van fotomodel en meervoudig zwemkampioen Johnny Weissmuller een feit. Al voor zijn filmcarriere genoot Weismuller bekendheid als zwemkampioen. Hij behaalde vijf Olympische gouden medailles, 67 wereld- en 52 nationale titels en bezat een tijd lang elk record op de vrije slag van de 100 yard tot de halve mijl. Voor zijn eerste  filmrol in 1929 (Glorifying the American Girl) was hij slechts gehuld in een vijgenblaadje; voor zijn Tarzan-debuut in 1932 werd een ietsje grotere aanslag gepleegd op het kledingbudget.Van 1932 tot 1948 zou hij in 12 films de rol van Tarzan vertolken. Vriend en vijand zijn het er anno 1996 over eens dat hij de enige echte Tarzan was, is en zal blijven. Overigens kunnen we Weissmuller in dit avontuur de legendarische woorden 'Me Tarzan, you Jane' horen zeggen. Hij richtte het woord tegen Maureen O'Sullivan, die vele malen een dijk van een Jane zou neerze

Johnny Weissmuller, Maureen O'Sullivan en (1939)

Zo keerde het succesvolle duo terug in 'Tarzan and his Mate' (1934) en 'Tarzan Ecapes' (1936), waarna ze in 'Tarzan finds a Son!' (1939) na een ingeving van regisseur Richard Thorpe een 'neergedaald' zoontje, genaamd Bomba, adopteren. Bomba hield het uit in de daaropvolgende films 'Tarzan's Secret Treasure' (1941), 'Tarzan's New York Adventure' (1941), 'TarzanTriumphs' (1943), 'Tarzan's Desert Mystery' (1943) 'Tarzan and the Amazons' (1945), 'Tarzan and the Leopard Woman' (1946) en 'Tarzan and the Huntress' (1947). Maureen O'Sullivan werd, na twee films zonder Jane, vervangen door Brenda Joyce, die het tot het einde met Weissmuller zou uithouden. Dat einde volgde al snel, want bij ’Tarzan and the Mermaids’ werd duidelijk dat Johnny Weissmuller, de Tarzan der Tarzans,te oud begon te worden om nog geloofwaardig te blijven.

In de jaren vijftig en zestig draaide de Tarzan-machine op volle toeren. Weissmuller werd opgevolgd door Lex Barker (vijf films, bekend als de beste acteur die ooit de rol van Tarzan vertolkte), Gordon 'Muscle' Scott (ook vijf stuks, bekend als de breedste, maar ook de meest onbekende Tarzan), Dennis Miller (slechts één film; hij was dan ook blond en werd door de pers

Dennis Miller (1959)

 Tarzan the Worst genoemd), Jock Mahony (hij was oké, maar mocht de rol maar twee keer spelen), Mike Henry (een ex-rugbyspeler die het driemaal mocht proberen), Ron Ely (twee Tarzans en de eerste tv- Tarzan), Miles O'Keefe (slechts te zien in ‘Tarzan, the Ape Man uit 1981’, waar de feitelijke hoofdrol voor rekening kwam van de rondborstige Bo Derek)

Miles O’Keefe en Bo Derek (1981)

Joe Lara (1984)
In ‘Greystoke The legend of Tarzan’ (1984) is Christopher Lambert te zien als Tarzan

 
Christopher Lambert (1984)
Literatuur: Thomas Leeflang '100 jaar cinema'