Zijn leven lang heeft hij zich ingezet voor de popularisering van zijn vak. Daarnaast was hij een onvermoeibaar speurder naar buitenaardsleven. Carl Sagan groeide op in een immigrantengezin in Brooklyn: zijn moeder was Hongaarse, zijn vader een kleermaker uit de Oekraïne. Zijn passie voor de wetenschap werd gewekt toen hij als zevenjarigjongetje in een New Yorkse openbare bibliotheek toevallig een boek over sterrenkunde in handen kreeg. "Bij het doorbladeren raakte ik helemaal opgewonden", herinnerde Sagan zich later. "Hoe bestond het dat enorme hemellichamen in die immense zwarte leegte zomaar bleven zweven? Het bracht me totaal van mijn stuk." Na zij studie astronomie aan de Universiteit van Chicago, waar hij in 1971 promoveerde, raakte Sagan nauw betrokken bij het Amerikaanse ruimtevaartprogramma.

Bij de NASA speelde hij een vooraanstaande rol in de Mariner-, Viking-, Voyager- en Galileo expedities, gericht op onderzoek aan de planeten in ons zonnestelsel. Als hoogleraar aan Cornell University in Ithaca (New York) schreef hij twintig boeken en vele honderden wetenschappelijke en populaire artikelen over tal van onderwerpen, van klimaatwisselingen op Venus tot de dreiging van een kernoorlog. In 1978 kreeg Sagan de Pulitzerprijs voor zijn boek Dragons of Eden, een verkenning van de menselijke intelligentie.

Maar zijn grootste bekendheid verwierf Sagan als begenadigd popularisator. Al vroeg in de jaren zeventig trad hij op in de Tonight Show van Johnny Carson, om een miljoenenpubliek op aanstekelijke wijze - en met een stem die naar mysterie klonk - over de oorsprong, de structuur en de toekomst van het heelal in te lichten. In 1980 presenteerde Sagan de tv-serie Cosmos, door vijfhonderd miljoen kijkers in zestig landen bekeken. Collega's die hem op zure toon verweten meer aandacht voor stijl dan voor inhoud te hebben, lieten hem koud. "De wetenschap wordt financieel gedragen door de gemeenschap", antwoordde hij zijn critici.

Zijn laatste levensjaren keerde Sagan zich fel tegen de opmars van pseudo-wetenschap. Gebrekkig onderwijs, zo meende hij, zou de charlatans van de New Age de ruimte bieden hun waanideeën bij het grote publiek ingang te doen vinden. Als tegengif bepleitte hij scepsis, waarbij de wetenschap het voorbeeld moest geven. "Kranten" , aldus Sagan, "zouden hun astrologierubrieken verplicht moeten doen vergezellen van de waarschuwing: Let op, amusement. "

Sagan was overtuigd van het bestaan van buitenaards leven. De NASA wist hij ertoe te bewegen de Pionier-1O en -11 Aardse levenstekenen (zoals een gestileerde man van Da Vinci) mee te geven, voor het geval de sondes in handen van buitenaardse wezens mochten vallen. "Graag zou ik zien dat buitenaards leven nog tijdens mijn leven ontdekt wordt", zei hij onlangs tegen The Washington Post, op een moment dat er al enige tijd kanker aan het beenmerg bij hem was geconstateerd. "Ik zou het vreselijk te vinden te moeten sterven zonder het antwoord te weten." Hij overleed op 62-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Seattle (Washington).