Pius X

Hij werd in 1858 priester. Hij was een ijverig zielzorger, die door Leo XIII in 1884 tot bisschop van Mantua en in 1893 tot kardinaal en patriarch van Venetië werd benoemd. In het conclaaf na de dood van Leo XIII werd hij tot paus gekozen, nadat Oostenrijk een veto (laatste veto in de geschiedenis van de pauskeuze) tegen de verkiezing van Leo’s staatssecretaris Rampola had uitgesproken. Pius benoemde de Spanjaard R. Merry del Val tot staatssecretaris en koos bewust voor een niet-politiek pontificaat. Alle aandacht werd gericht op het strikt kerkelijk leven, bijv. de reorganisatie van de priesteropleiding, herziening van brevier en missaal, herstel van het gregoriaans, bevordering van de catechese, revisie van de Vulgaat, herziening van de Code Luris Canonici, reorganisatie van de curie en vooral de decreten over de veelvuldige en kindercommunie (1905-1910).

Streng en onverbiddelijk trad hij op waar hij meende dat de katholieke leer of kerkelijke rechten geschonden werden. Heftig was vooral de reactie van Romeinse zijde op het zgn. ‘modernisme’; de encycliek ‘Pacendi (8 sept. 1907) bevestigde de veroordeling van de 65 stellingen die in het decreet ‘Lamentabili (3 juli 1907) waren opgesomd.; ten overvloede werd in 1910 de ‘anti-modernisteneed’ voor alle verantwoordelijke kerkelijke functies. Het opkomen van de beweging van het zgn. ‘integralisme’ is mede door Pius intransigente houding veroorzaakt. Pius X werd in 1951 zalig en in 1954 heilig verklaard door Pius XII. Feestdag 3 sept.

Litt. P.Fernessole, Pius X (2 dln. 1952), N. Vian, Pius X (1958).