PASCHALIS II, eigenlijk: Raniero
* ? – † 1118, 159e paus (1099-1118)
Hij gaf krachtige steun aan de Eerste Kruistocht. De investituurstrijd was het centrale probleem van zijn pontificaat. In 1102 vernieuwde hij het investituurverbod en de ban over de Duitse keizer. In 1110 trok Hendrik met een groot leger naar Rome. Paschalis moest aanzienlijke concessiesdoen inzake het algemene investituurverbod; daarop volgde in 1111 de keizerkroning. Gedwongen door de protesten van fervente voorstanders van de ideeën van Gregorius VII, nam hij in 1112 en 1116 zijn concessies weer terug.