PACX, Hendrik
Nederlands schilder (1602/03-1658)
|
* Amsterdam 1602 of 03 - † ibid na 1658 Hij schilderde portretten en ruitergroepen; bekend zijn De prinses van Oranje op het Buitenhof te ’s-Gravenhage (Mauritshuis ’s-Gravenhage)
Op de denkbeeldige ruiterstoet staat een groot aantal Nassaus afgebeeld. Helaas is maar een deel van de cavalcade te identificeren. Van de overige ruiters is de identiteit niet (meer) te achterhalen.
1. Frederik V, Keurvorst van de Palts en Koning van Bohemen (1596-1632). Hij was een zoon van Frederik IV van de Palts en Louise Juliana, een dochter van Willem I. Frederik V was in 1619 tot protestants koning van Bohemen gekozen door een groep, die in opstand was gekomen tegen de Duitse Keizer. Wegens zijn gebrek aan leidinggevende kwaliteiten en het gebrek aan steun van andere Duitse en protestantse vorsten had hij na één jaar het onderspit gedolven en was hij genoodzaakt uit Praag te vluchten. Hij werd daarom -enigszins spottend- de 'Winterkoning' genoemd. Door de Keizer in de ban gedaan en zelfs van zijn keurvorstendom 'de Palts' beroofd, zocht en vond hij asiel bij zijn ooms in Den Haag (Maurits en Frederik Hendrik), die hem en zijn gezin met open armen ontvingen als een belangrijk familielid en strijder voor de protestantse zaak. De familie werd door de Staten Generaal gehuisvest aan het Lange Voorhout, waar zij een veel te grote hofhouding voerden. Het heeft de Staten jarenlang handenvol geld gekost. Het volk was dan ook aanzienlijk minder verheugd over hun verblijf in de residentie. 2. Elisabeth Stuart, de 'Winterkoningin', vrouw van Frederik V, dochter van Jacobus I van Engeland (1596- 1662). Vermoedelijk was zij de drijvende kracht bij de ambities van Frederik V en degene, die door onophoudelijke feesten en jachtpartijen de grote schulden maakte. Het echtpaar kreeg 13 kinderen; Elisabeth overleefde haar echtgenoot 30 jaar, het grootste deel daarvan bleef zij in Holland wonen. 3. Deze gemaskerde vrouw stelt volgens de traditie de minnares van prins Maurits voor, Margaretha van Mechelen. Tegenwoordig wordt deze -te romantische- veronderstelling evenwel naar het rijk der fabelen verwezen. Wie deze vrouw (die met het masker misschien slechts haar teint wilde beschermen) dan wel is, zullen wij wel nooit te weten komen. 4. Maurits, prins van Oranje (1576-1625). Hij was stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht op het ogenblik dat dit doek werd geschilderd. 5. Philips Willem (1554-1618), prins van Oranje, de oudste zoon van Willem I. Hij was katholiek (opgevoed aan het Spaanse hof) , maar verdraagzaam tegenover protestanten; hij bestuurde het prinsdom Oranje, dat na zijn dood in 1618 aan zijn halfbroer Maurits kwam. 6. Willem I, prins van Oranje (1533-1584). 7. Frederik Hendrik, prins van Oranje (1584-1647), stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht na 1625. Vlak voor de dood van Maurits trouwde hij (4 april 1625) met Amalia van Solms, hofdame van Elisabeth van Bohemen. 8. Willem Lodewijk, graaf van Nassau (1560-1620), stadhouder van Groningen, Friesland en Drente. Hij was een neef van Maurits en Frederik Hendrik en had samen met de eerste een groot aandeel in de verovering van Groningen. 9. Er wordt meestal verondersteld, dat deze jongeman de oudste zoon van de Winterkoning, Frederik Hendrik, voorstelt (1614-1629). De gelaatstrekken van deze figuur vertonen echter weinig overeenkomst met de van Frederik Hendrik bekende portretten. Bovendien zou deze ten tijde van het ontstaan van dit schilderij hooguit 11 jaar zijn geweest, wat niet klopt met de leeftijd van de geportretteerde. De mogelijkheid bestaat ook, dat hij, Christiaan van Brunswijk, een neef van Elisabeth van Bohemen en haar vurige bewonderaar, is afgebeeld maar deze veronderstelling wordt nog nader onderzocht. 10. De laatste identificeerbare figuur in dit schilderij Ernst Casimir, graaf van Nassau-Dietz (1573-1632) neef van Maurits en Frederik Hendrik, jongere broer van Willem Lodewijk. Hij was bevelhebber tijdens verschillende veldtochten tegen de Spanjaarden en volgde in 1620 zijn broer op als stadhouder van de Noordelijke provincies. # |