* 25.4.1940, Harlem, NY

Opleiding: High School for the Performing Arts, New York; Herbert Berghof Studio, New York; Actors Studio

Al Pacino, de grootmeester van het vulkanisch acteren die een hoofdrol speelt in 'Donnie Brasco' en overmorgen zijn 57ste verjaardag viert.

Je kunt honderdduizenden fans hebben, miljoenen toucheren voor een hoofdrol en prijzen winnen bij de vleet -een superster ben je pas wanneer je naam een begrip is. Of beter nog, wanneer iedere nieuweling die ook maar een beetje op je lijkt met jou in verband wordt gebracht; wanneer talentenjagers over de hele wereld op zoek zijn naar de nieuwe jij.

Alfred Pacino, net als Hendrik Johannes Cruijff jarig op 25 april (maar zeven jaar eerder geboren in New York City), is zo'n super,. ster. De lijst van acteurs die in de afgelopen decennia werden uitgeroepen tot de nieuwe Pacino, is lang; alleen al in de laatste jaren viel die eer te beurt aan Joe Mantegna, Ray Liotta, Nicholas Cage, Johnny Depp en Andy Garcia. Maar geen van hen kan tippen aan Pacino's strengstoere uitstraling of aan zijn palmares waarop ten minste een dozijn memorabele rollen te vinden zijn, van de gedoemde heroïneverslaafde in Panic in Needie Park (1971) tot de nietsontziende politieman in Heat (1995).

De hoogtijdagen van AI Pacino waren de jaren zeventig, toen hij na zijn genuanceerde portrettering van een maffia don in The Godfather I (en The Godfather Part II, 1974) bewees dat hij niet vast zat aan stereotiepe rollen als flamboyant criminele ltalo-Amerikaan. De in Lee Strasbergs Actors Studio geschoolde Pacino speelde een onconventionele corruptiebestrijder in Serpico (Sidney Lumet, 1973), een homoseksuele bankrovergijzelnemer in Dog Day Afternoon (Lumet, 1975) en een idealistische advocaat in ...And Justice for All (Norman Jewison, 1979).

 Zijn specialiteit was (en is) het vulkanische acteren: de emoties smeulen onder het oppervlak, totdat ze met een explosie naar boven komen.

Anders dan zijn generatiegenoot Robert De Niro (met wie, hij in Heat enkele zinderende acteursduels uitvecht) heeft Pacino. maar in een twintigtal films gespeeld. In de jaren tachtig, toen hij een tijd lang artistiek directeur was van de Actors Studio, verdween hij zelfs bijna van het witte doek. Pacino keerde terug naar het toneel waar hij twintig jaar eerder begonnen was, en, speelde onder meer Shakespeare in Central Park. Toen hij vorig jaar als regisseur debuteerde, was dat met een documentaire over Richard III.

Acht keer werd Al Pacino genomineerd voor een Oscar; hij won hem uiteindelijk in 1992, als de blinde ex-militair in Scent of a Woman. Twee jaar eerder had hij nog één keer het personage gespeeld waarmee hij sinds 1971 vereenzelvigd werd: Michael Corleone in Coppola’s derde deel van The Godfather. De film was niet de beste uit de cyclus, maar markeerde Pacino's officieuze terugkomst als leading man in Hollywood. De superieure rollen die hij sindsdien speelde in Glengarry Glen Ross, in Carlito's Way, in Heat en nu in Donnie Brasco, bewijzen dat er niet gezocht hoeft te worden naar 'de nieuwe Al Pacino'. De oude kan nog wel even mee. .

Filmografie:  

1969   ME, NATALIE

1971   THE PANIC IN NEEDLE PARK

Hier speelde hij mee in dit mooie stukje maatschappij kritiek van regisseur Jerry Schatsberg. Pacino is daar een driftige kruimeldief die aan de heroïne verslaafd raakt. In de vrije val die hij maakt, sleurt hij ook een meisje uit betere kringen (Kitty Winn) met zich mee. Samen vinden ze uit wat een heerlijke kick je krijgt van zo’n naald in je arm en hoe je in de goot terecht komt als een dag niet kunt scoren.

1972   THE GODFATHER  (***)

Al Pacino met zijn grote voorbeeld Marlon Brando als vader en zoon Corleone, leden van een mafiafamilie in New York. In deze ijzersterke film van Francis Ford Coppola viel Pacino voor het eerst op als plaatsvervangend peetvader – na de dood van Brando – in de mafia familie. Met o.a. Marlon Brando en James Caan

1973   SCARECROW

Twee zwervers trekken door Amerika, Pacino met Gene Hackman.

1973   SERPICO

Een verfilming van het aangrijpende boek van Peter Maas, die schrijft over de verhoudingen  binnen het New Yorkse politieappaeraat: De prestatie drang, de stress, de corruptie. Hier is hij een undercover cop, die in de wereld van de drugshandelaren binnen dringt. Vreemd genoeg wordt hij door zijn collega’s minstens zo vijandig bejegent als door de gangsters. De regie is in handen van Sidney Lumet.

1974   THE GODFATHER PART II (***)   

Hij laat zien hoe de zoon van Don Vito, gestudeerd en bij de marine heeft gediend wordt een keiharde, niets ontziende mafialeider, die zijn broer vermoord

Met o.a. Robert de Niro en Diana Keaton

1975   DOG DAY AFTERNOON

Een bankrovers drama. Hij besluit samen met John Cazale op klaarlichte dag een bank te beroven. Snel wordt duidelijk dat hun daad slecht is voorbereid en dat alles fout gaat wat maar fout kan gaan. Zeer snel hebben zij een politie cordon rond om zich heen en zitten in de bank opgesloten met een stel hysterische vrouwen plus een bankdirecteur met een zwak hart. Gelukkig krijgen de overvallers de steun van het publiek.

(Sidney Lumet, 1975, VS)

1977   BOBBY DEERFIELD

Al Pacino als kille autocoureur, die gevoelens krijgt voor een doodziek meisje, Marth Keller. Romantsch drama van Sidney Pollack

1979   …AND JUSTICE FOR ALL

De titel bestaat uit de laatste paar woorden uit de eed die Amerikanen regelmatig aan hun vlag zweren. Daarin beloven ze dat elk mens als gelijke wordt behandeld en dat iedereen recht zal worden gedaan Advicaat Al Pacino neemt ons mee in de wereld van Vrouwe Justitia waar van alles te koop is. Hijzelf probeert zolang mogelijk integer te blijven. Totdat hij een invloedrijke rechter moet verdedigen die een meisje bruut heeft misbruikt. Die klus stemt hem voor een groot dilema.Onder: Al Pacino wordt gearresteerd

1980   CRUISING     

Al Pacino gaat undercover in de homoscène om een moord op te lossen

en ontdekt dat hij zelf in de war raakt van de veranderde levensstijl.

1981   ACTING: LEE STRASBERG AND THE ACTORS STUDIO   

1982   AUTHOR! AUTHOR!

Pacino scriptschrijver Ivan Travalian. Een door hem geschreven toneelstuk gaat op Broadway in herhaling en hij is gevraagd een aantal scènes te herschrijven. Gat werk komt flink onder druk te staan als zijn vrouw Gloria (Tuesday Weld) hem verlaat en haar vier kinderen uit een vorig huwelijk bij Ivan achterlaat. Hij wordt verliefd op Dyan Connon, die altijd vrolijk lijkt te zijn.

1983   SCARFACE

Wie tegen een stootje kan, heeft hier echt wel wat te genietenhet betreft hier de opkomst en ondergang van een gangster ‘Scarface’Scarface is een Cubaanse vluchteling die zich opwerkt van bordenwasser tot drugkoning. Hij verlikt zich echter in zijn macht en gaat op gruwelijke wijze ten onder. Zoals we dat gewend zijn van Brian De Palma is het geweld bijna verlekkerd in beeld gebracht. Het scenario is van Oliver Stone, die met JFK en Natural Bprn Killers bewezen heeft dat hij scripts kan schrijven.: Met Steven Bauer, Michelle Pfeiffer en Robert Loggia.

1985   REVOLUTION

Pelshandelaar Tom Dobb (Pacino) uit New York wordt tegen zijn zin meegesleurd in de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd nadat zijn 12 jarige zoon Ned (Dexter Fletcher) als ‘Vrijwilliger‘ is gerecruteerd door de achterbakse sergeant majoor Peasy (Donald Sutherland).

In een zoektocht naar zijn zoon besluit Tom mee te vechten. Hij ontmoet de aristrocratische rebel Daisy McConnahy (Natassja Kinski) op wie hij natuurlijk verliefd wordt. In een bijrol de Eurythmics zangeres Annie Lennox. Overigs is dit een film waarin Pacino een Razzie award nominatie kreeg. (slechste film en acteurs)

1989   SEA OF LOVE

Zinnenprikkelende thriller. Het zetten van een contactadvertentie is niet helemaal zonder gevaar. De twee rechercheurs Al Pacino en John Goodman hebben al een aantal heren morsdood in hun bed gevonden, na het plaatsen van eendergelijke anounce. Dus besluit Pacino zelf een oproep te plaatsen. En ja hoor daar komt de beeldschone Ellen Barkin op af. Na het checken van de vingerafdrukken blijkt zij de mogelijke verdacht. Maar hij vindt Barkin zo ontzettend lief. Da’s lastig.         

1990   DICK TRACY

Na de 1ste wereldoorlog verzon tekenaar Chester Could voor the New York Times de stripdedective Dick Tracy. Could was geen fantastisch kunstenaar en zijn poppetjes zagen er altijd wat klungelig uit. Toch sloten de lezers Dick Tracy in hun hart. Al in de jaren veertig werden de strips verfilmd, met beurtelings Ralph Byrd en Morgan Conway als de held vin het driedelig. Lex Barker – ooit Tarzan – en Boris Karloff waren destijds de boeven. Warren Beatty maakte een nieuwe historische verfilming, geheel in stripkleuren en make-up waardoor de oude getekende held van Could nieuw leven werd ingeblazen.

Onder Al Pacino, bijna on herkenbaar als Big Boy Caprice

1990   THE GODFATHER PART III  (***)

Laatste episode uit dit maffia epos. Don Michael Corleone (Al Pacino) had graag gezien dat de activiteiten van zijn familie legaal waren geworden. Maar de weg daar naar toe ligt bezaaid met lijken Aan Michaels handen kleeft veel bloed. Een priester wil hem geen genade schenken als Michael      hem opbiechtdat hij Fredo, zijn broertje heeft vermoord. Ook al geeft hij miljoenen aan de armen op Sicilie, de hemel en zijn vijanden zijnhem niet vergevend gezind

1990   THE LOCAL STIGMATIC      

1991   FRANKIE AND JOHNNY

Johnny (Al Pacino) is een ex gevangene die een baantje vindt als keukenhulp in een restaurant waar een mooie serveerster werkt (Micheklle Pfeiffer). Hij is meteen smoorverliefd, maar zij houdt de boot af. Het is natuurlijk onvermijdelijk dat het een romance wordt, maar het duurt wel erg lang voordat de twee duifjes elkaar in de armen vallen.

1992   GLENGARRY GLEN ROSS

1992   SCENT OF A WOMAN (***)

Pacino is hier een blinde luitenant-kolonel. Hij drinkt zijn Jack Daniels, danst de tango, schoffeert nog een keer zijn familie, logeert in Waldorf Astoria, rijdt in een rode Ferrari en wil zich daarna voor de kop schieten. Want het leven heeft hem verbitterd. Omdat hij blind is heeft hij een oppas nodig. O’Donnell. De jongen wordt door de directie van zijn school gechanteerd om een groepje medestudenten te verraden. Doet hij dat niet dan gaat de voordracht voor de Havard Universiteit niet door.

1993   CARLITO'S WAY      

De Palma's laatste grote succes was The Untouchables, dat juist over. misdaadbestrijding ging. Zijn volgende twee, Raising Cain en The Bonfire of The Vanities, flopten jammerlijk. Carlito's Way zal hem. hopelijk weer enigszins rehabiliteren, want voornamelijk dankzij. Pacino is het een redelijk spannend romantische film geworden, speelt Carlito Brigante, de ex-dopedealer die na vijf jaar lik de misdaad eigenlijk vaarwel wil zeggen en met zijn oude liefde Gail (Penelope Ann Miller) voorgoed naar een palmeneiland wil vertrekken. Maar zijn advocaat en vertrouweling Kleinfeld (Sean Penn) wil dat hij nog één akkefietje voor hem opknapt - en juist dié klus lijkt de ultieme test te worden voor Carlito's Manier.

De Palma is altijd een bezeten filmer geweest, die zijn handelskenmerken nooit onder stoelen of banken stak: uitgebreide filmcitaten van door hem bewonderde meesters, bizarre camerastandpunten en dikke effecten. Hoewel hij zich in Carlito's Way wat dat betreft behoorlijk heeft ingehouden, ontkomen we ook hier niet aan een pakketje opgelegd pandoer. Zo laat hij te pas en te onpas zijn camera omkantelen, waardoor we van die geinige schuine plaatjes te zien krijgen. En citeren doet hij ditmaal zichzelf, wanneer hij de grote shoot-out Iaat plaatsvinden op de trappen van het . Grand Central Station. Zagen we dezelfde beelden ook al niet aan het eind van The Untouchables (toen op zich ook al een citaat)? Al Pacino is weer uiterst boeiend als de bijna-bekeerde ex-bajesklant, die temidden van een nieuwe generatie patsers, pooiers en pushers wanhopig zijn integriteit tracht te bewaren. Carlito's Way blijkt echter een verouderd concept: de vroegere code of the street blijkt te zijn vervangen door bikkelhard opportunisme en eigenbelang. De film speelt in 1975 en kijkt terug op de periode waarin ook de ouderwetse penoze ten prooi viel aan de meedogenloze mentaliteit van de nieuwe misdaadgeneratie. De film ziet er verbazend authentiek uit: designers Sylbert en Bronson-Howard hebben zich uitgeput om de uitzinnige patsermode van die tijd te laten herleven: de brede revers en stropdassen, wijde pijpen en plateauzolen zijn niet van de lucht, evenmin trouwens als de kilo's loepzuivere cocaïne die in de tientallen geteisterde neusgaten verdwijnen. Sean Penn (als de glibberige Kleinfeld) lijkt geheel gemodelleerd naar onze eigen IJf Blokker, en Penelope Ann Miller hoeft weinig meer te doen dan verlangend uit te zien naar dat hutje op de Bahamas.

Zoals langzamerhand gebruikelijk duurt deze film weer tweeëneenhalf uur, maar gelukkig werkt De Palma bekwaam naar een spannende climax toe, die onze bloedsomloop tot aan het einde op gang hield. En wie anders dan Joe Cocker mag hier tot drie keer toe weer eens hartbrekend beweren dat You Are So Beautiful?

1993   JONAS IN THE DESERT       

1995   HEAT

Lange bijna drie uur durende actiethriller  van regisseur Michael Mann. Neil McCauleu (DeNiro) is de leider van een groep die zich gespecialiseerd heeft in het plegen van uiters lucratieve roofovervallen. Vincent Hanna (Pacino) is de rechercheur die zich bezig houdt met zijn opsporing. Hoewel het tweetal lihjnrecht tegenopver elkaar staat, hebben ze toch respect en waardering voor elkaar. Verder met Val Kilmer, John Voigt en Ashley Judd.

1995   TWO BITS     

1996   CITY HALL

Al Pacino als burgermeester van New York, opgezadeld met een Japanse handelsdelegatie, daarbij gestoord door een schietpartij waarbij een maffia figuur, een politieman en een zwart jongetje van zes jaar om het leven brengt, getergd door financiële transacties en betrokken bij manipulaties van justitiële zijde. Een facinerend kijkje in de politieke keuken.

1997   DONNIE BRASCO

1999 – THE INSIDER (***)

2000   LOOKING FOR RICHARD

Regie : Al Pacino. Met: AI Pacino, Kevin Spacey, Winona Ryder, Estelle Parsons, Alec Baldwin.

Nadat verleden zomer de virtuoze, zij het misschien niet meest diepzinnige adaptatie van Shakespeare's Richard III was te zien, waarin Jan McKellen in een imaginair Londen uit de jaren dertig de titelrol als een zalvende charmeur vertolkte met een dun, ongelovig lachje over de eigen slechtheid, gaat Al Pacino nu voor ons op zoek naar de ware kreupele bloedvergieter. Looking for Richard is een project waar Pacino met tussenpozen vier jaar aan werkte, zonder overigens kennis te nemen van de hierboven genoemde verfilming, omdat hij zich, aldus de regisseur zelf, niet wilde laten beïnvloeden. Interviews met niet nader geïntroduceerde experts, in wie alleen ingewijden Peter Brook en Dr. Barbara Everett herkennen, en met beroemde Shakespeare vertolkers als John Gielgud en Vanessa Redgrave vormden in dat opzicht kennelijk geen probleem. Wat de laatsten op te merken hebben, althans wat daarvan in de film overbleef, is ook beslist te verwaarlozen: Gielgud ziet weinig galeriebezoek onder de Amerikanen en vreest derhalve een gebrek aan inzicht in het uiterlijk van de periode, terwijl Redgrave het belang van de vijfvoetige jambe in de ziel aan stipt.

Wat Pacino voor ogen stond, was het toegankelijk maken van Shakespeare voor de gemiddelde Amerikaan, en daartoe begeeft hij zich met een omgekeerde baseballpet op het hoofd op straat in Manhattan, om, zich zeer bewust van de camera en uiterst beminnelijk, jan en alleman daarover aan de tand te voelen. Verder wordt Shakespeare's geboortehuis bezocht, zonder zichtbaar effect, en het in aanbouw zijnde Globe Theatre, reisjes die afgewisseld worden met bijeenkomsten in Soho, waar Pacino met een groepje acteurs over rolopvattingen discussieert, en met brokjes op locatie gefilmde kostuumrepetities, die ons niet aangaan.

Zeker gezien de huidige hausse in Shakespeare verfilmingen is de quasi-documentaire volkomen overbodig, en het onverminderd kinderlijk enthousiasme van de onmachtige Pacino doet zelfs een beetje dommig aan. Waarom wil een alom gewaardeerd acteur toch zo graag ook nog aardig gevonden worden en stelt hij zich zo nadrukkelijk informeel en bereidwillig op? Om waardering voor de regie kan het Pacino niet begonnen zijn, zo onhandig oogt zijn film, met als dieptepunt het gebruik van rode filters bij de laatste gevechtsscènes en een onhandige montage van geestverschijningen de avond daarvoor. Looking for Richard is een ijdele, ontluisterende onderneming, die de ontgoochelde toeschouwer een onbevangen kijk op Pacino's toekomstige werk nog lang zal belemmeren.

2002 - INSOMNIA