Leo XIII

Hij werd in 1837 tot priester gewijd en vervulde enige diplomatieke functies in Italië. Hij werd in 1843 nuntius te Brussel, waar hij een groot aanpassingsvermogen toonde, maar de onafhankelijkheid van de kerk verdedigde. Van 1846 tot 1878 was hij bisschop van Perugia en sedert 1853 kardinaal. Op 20-2-1878 werd hij tot opvolger van Pius IX gekozen. Als paus propageerde hij een groter openheid en soepelheid ten opzichte van de moderne problemen van de maatschappij. Mede dank zij zijn pontificaat steeg het prestige van het pausschap aanzienlijk. De lijn van Pius IX zette hij voort in de Romeinse kwestie, in de strijd tegen het liberalisme en in de versterking van het centrale Romeinse gezag (o.a. via de nuntii). Veel indruk maakten zijn encyclieken: Over de verhouding tegenover de missies: (‘Sancta Dei’ 1880); over de verhouding kerk-staat: (‘Diuturnum Illud’ van 1881, ‘Immortale Dei’ van 1885 en ‘Libertas Preastantissimum’ van 1888; gereserveerd ten aanzien van de democratie: ‘ Graves de communi van 1901). Over kerkelijke studies (Aeterni Patris van 1879: thomisme; ‘Providentissimus Deus’ van 1893: exegese; daarentegen in 1902 de instelling van de Bijbelcommissie). Over de Oosterse riten en hereniging (‘Orientalium Dignitas’ van 1894 en ‘Satis Cognitum’ van 1896). Zijn meest beroemde encycliek over de sociale kwestie (‘Rerum Novarum’ van 15-5-1891). Politieke successen behaalde hij in Duitsland door het beëindigen van de Kulturkampf, in Zuid-Amerika door een goed contact met de nieuw ontstane republieken. Grote verdienste voor de geschiedenis verwierf hij door de openstelling van het Vaticaans archief (1881). Werk: Leonis XIII acta (23 dln.,1881-1903).

Litt.: R. Fulôp Miller, Leo XII en de stromingen van deze tijd (1937); O. Schilling, Die Gesellschaftslehre Leos und seiner Nachfolger (1951); R. Quardt, The master diplomat: The life of Leo XIII (1965); L. Wallace, Leo XIII and the rise of socialism (1966); R. Lill, Die Wende im Kulturkampf (1973).