KOONING, Willem de
Amerikaans schilder van Nederlandse afkomst (1904-1997)
* 24-4-1904, Rotterdam - † 19-3-1997, Long Island, New York, VS
De Kooning kreeg zijn opleiding in het decoratie-atelier van J. Gidding en aan de kunstacademie te Rotterdam. Van zijn vroege werk (o.a. een aantal doeken met mannen-figuren) heeft hij veel vernietigd.
Hij vertrok in 1926 naar New York.
Hij maakte ook toneeldecors en wandschil-deringen o.a. voor de Wereldtentoonstelling in New York (1939). In die tijd maakte hij fijngetekende, melancholieke figuurstudies. Aan het eind van de jaren dertig maakte hij kennis met de schilder Gorky, een belangrijk voorloper van het abstract expressionisme.
De Kooning werd een van de belangrijkste vertegenwoordigers van deze nieuwe stijl.
Ca. 1945 maakte hij wel abstract werk, maar hij keerde vrij spoedig tot de figuratie terug. Aan het eind van de jaren veertig schilderde hij vooral in zwart-wit, waarbij de nadruk geheel lag op het vrije spel van de lijnen. Zijn stijl ontwikkelde zich vervolgens naar een dichter patroon, dat hij ca. 1955 weer losliet voor een eenvoudigere en bredere opbouw. Vooral zijn derde serie Vrouwen (1950-55) maakte hem, ook internationaal, bekend. De Kooning maakte vijf series met vrouwen als onderwerp.
Literatuur:
Th.B. Hess: W. de Kooning (1959)
Catalogus Tentoonstelling W. de Kooning,
Stedelijk Museum Amsterdam (1969)
20 maart 1997:
De Amerikaanse schilder Willem de Kooning is gisteren op 92-jarige leeftijd overleden in zijn atelier op Long Island. De Kooning behoort tot de allergrootste schilders van deze eeuw. Hij was legendarischer dan de legendarische periode van de moderne kunst waarin hij een hoofdrol speelde: het Amerikaanse abstract expressionisme uit de jaren veertig en vijftig.
Maar van de theorieën, waarvan criticus Clement Greenberg deze kunststroming voorzag, moest hij niets hebben. "Ik ben niet geïnteresseerd in het abstraheren van dingen", schreef De Kooning.
Eigenlijk was De Kooning dan ook geen abstract schilder, maar een realist. Verf was voor hem geen middel maar de werkelijkheid zelf. "Vormen moeten de emotie van een concrete ervaring hebben", zei de van oorsprong Nederlandse Willem de Kooning ooit. Het waren vooral zijn ervaringen met vrouwen die De Kooning in de jaren veertig beroemd maakten. Verleidelijke, dreigende en soms komische vrouwen, geschilderd in de voor De Kooning zo typerende vleeskleuren.
Zijn tweede grote thema was de zee, die hij op 22-jarige leeftijd overstak van Rotterdam naar New York. In de jaren zestig keerde hij terug naar de zee, toen hij verhuisde naar een atelier op Long Island, in de nabijheid van de Atlantische Oceaan. Er brak een nieuwe periode aan in zijn werk. Duinen, gras en zand, water en wind zijn de elementen die steeds terugkeren in het werk uit deze tijd.
In de jaren tachtig verdwenen de rauwheid en heftigheid uit De Koonings werk, dat hierdoor minder indringend werd. Toch werd in 1989 een recordbedrag voor een werk van een levende kunstenaar betaald, toen De Koonings Interchange op een veiling bijna 21 miljoen dollar opbracht. Het ging hier dan ook om een werk uit 1955.
De laatste jaren leed De Kooning aan de ziekte van Alzheimer. Wegens verminderde geestelijke vermogens werd hij ten slotte onder curatele geplaatst, maar hij bleef, bijgestaan door assistenten, doorschilderen.
Werken:
Uitholling
1950
Olieverf en emaille op linnen: 204,5 x 254,5 cm.
Art Institute, Chicago
Door to the river
1960.