* 31-12-1818 's-Gravenhage –     † 30-9-1885, Amsterdam

Kleindochter van Joh. Jelgerhuis, kreeg in 1834 (of 1836?) haar eerste vaste engagement aan de Stadsschouwburg te Amsterdam. Haar roem begon echter bij Duport in de Nes (1846–1856). Zij speelde daarna bij diverse gezelschappen, o.m. vanaf de oprichting in 1876 tot haar dood bij de (K)VHNT. Zij was de eerste docente aan de Toneelschool. Haar sober en waardig spel vormde de overgang tussen de classicistische speelstijl van ca. 1800 en de meer natuurlijke latere stijl. Zij behoort tot de allergrootsten uit de Nederlandse toneelgeschiedenis, deed veel voor de maatschappelijke verbetering van de toneelspelers en liet bij testament een fonds na ten behoeve van behoeftige tonelisten.

Theaterfotografie van Albert Greiner sr. & jr. (1875-1905)

Maria Kleine-Gartman (1818-1885) als Juffrouw Serklaas in Juffrouw Serklaas (H.J. Schimmel)
Koninklijke Vereeniging Het Nederlandsch Tooneel, 1885
kooldruk

Daar zit ze dan, mevrouw Kleine-Gartman, als Juffrouw Serklaas in het gelijknamige stuk van de schrijver H.J. Schimmel. Wat nors kijkend, op het hoogtepunt van haar roem. Ze was op dat moment de 'grande dame' van het Nederlands toneel. Ze speelde grote rollen op het eerste toneel van Nederland, de Amsterdamse Stadsschouwburg. Ze was zo geliefd, dat ze als een van de weinige toneelmensen ook bij de gegoede Amsterdamse families over de vloer kwam.

Door haar levensechte en ingetogen spel vanaf de jaren '50 van de 19de eeuw groeide ze uit tot de populairste actrice van haar tijd. Aan de Schouwburg speelde zij na 1870 grote rollen uit het klassieke repertoire, met als hoogtepunten Maria Stuart, Badeloch en Juffrouw Serklaas.