Document Actions
KLEIBER, Carlos
Oostenrijks dirigent (1930-2004)
* 3-7-1930, Berlijn - † 1930 – 13-7-2004, Konjsica, Slovenië
20 juli 2004:
De Oostenrijkse dirigent Carlos Kleiber, die 13 juli op 74-jarige leeftijd overleed in zijn vakantiehuis in Slovenië en daar zaterdag werd begraven in Konjsica, was legen-darisch onder de echte muziekliefhebbers, die vaak waren verbijsterd door zijn unieke optredens. Met zijn uiterst partituurgetrouwe en tegelijk hoogst persoonlijke uitvoeringen van symfonieën en opera's behoorde hij tot de briljante en geniale buitenklasse van de topdirigenten uit de laatste helft van de twintigste eeuw.
Maar bij het grote publiek was de superieure Kleiber nauwelijks bekend.
Kleiber leidde in zijn villa bij München een teruggetrokken leven en gaf geen interviews. Ook als dirigent was de nerveus en hypersensitief ogende Kleiber uiterst selectief. Hij zegde optredens af, van contracten op papier wilde hij niet weten, hij trad vooral het laatste decennium zelden op. Kleiber was een perfectionist, stelde de hoogste eisen aan anderen en aan zichzelf en groeide uit tot een vrijwel onzichtbaar mythisch curiosum. Het verhaal ging dat hij alleen dirigeerde als hij geld nodig had of een auto.
De meest gevraagde dirigent ter wereld dirigeerde zijn laatste opera (Der Rosenkavalier) in 1994 in Japan. Hij gaf daarna nog slechts enkele concerten met het Beierse Staatsorkest en het orkest van de Beierse Radio. In 1996 dirigeerde hij in de Audi-stad Ingolstadt met als gage een Audi 8, met 3,7 motor, een Tiptronic-vijfversnellingsbak en 20 extra's ter waarde van een ton. Vervolgens was hij nog slechts te horen in andere buitenplaatsen als Laibach, Ravenna, Las Palmas, Cagliari en Valencia. Sinds 1999 trad Carlos Kleiber in het geheel niet meer op. Waarom niet? We weten het niet.
Kleibers repertoire was beperkt, Beethoven en wat opera's van Strauss, Verdi, Wagner en Berg waren zijn favorieten. Zijn schaarse plaatopnamen van vooral Beethovensymfonieën en Der Rosenkavalier worden gerekend tot het beste en bijzonderste aller tijden.
Carlos Kleiber werd geboren op 3 juli 1930 in Berlijn als de zoon van de wereldberoemde Oostenrijkse dirigent Erich Kleiber, die in 1934 uit protest tegen de nazi's ontslag nam als Generalmusikdirektor van de Deutsche Staatsoper in Berlijn en naar Argentinië uitweek. In 1953 terug op zijn oude post in het toenmalige Oost-Berlijn nam Erich Kleiber in 1955 ontslag uit onvrede met het communistische regime. Carlos Kleiber erfde van hem die eigenzinnigheid. Na een eerste muzikale opleiding in Buenos Aires studeerde hij farmacie in Zürich, maar koos uiteindelijk toch voor een aanvankelijk weinig spectaculaire muzikale carrière.
Kleiber werd operarepetitor in München en was vervolgens chef bij de opera's in Potsdam, Duisburg, Zürich, Stuttgart en München. Hij was af en toe gastdirigent in Bayreuth, Wenen, Londen, Milaan en Salzburg. Pas in 1988 maakte hij zijn debuut bij de Metropolitan Opera in New York. In 1989 en 1992 leidde hij op opzienbarende wijze de Nieuwjaarsconcerten van de Wiener Philharmoniker, met een flitsender en zinderender Johann Strauss was het jaar nog nooit begonnen.
Diezelfde met elektriserende energie geladen sfeer creëerde Kleiber in 1983 tijdens zijn enige drie optredens bij het Concertgebouworkest, dat ook was gedirigeerd door zijn vader. Het was goed dat Unitel tv-opnamen maakte van dit concert met Beethovens symfonieën 4 en 7, ze staan nu op video en dvd en laten de lucide Kleiber herleven. Puur dirigeren, zoals keurig de maat slaan, deed hij niet. Kleiber stond daar met zijn gespannen en opgewonden mimiek en liet de muziek in vaak spetterend extreme tempi de zaal doorklieven met een vitaliteit, zoals die moet hebben geklonken in het hoofd van Beethoven.
