Voluit: Christoph Albert van der Klaauw

* 13-8-1924, Leiden -  † 16-3-2005.

Diplomaat en topambtenaar, die zich als minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet Van Agt met moeite politiek wist te handhaven. Kreeg te maken met hevige oppositie (ook uit regeringsfractie CDA) over onder meer het kernwapenbeleid, Zuid-Afrika en duikbootleverancies aan Taiwan. Had een vrij slechte presentatie. Werd na zijn aftreden ambassadeur in Brussel en Lissabon. Van huis uit historicus en gepromoveerd op een proefschrift over de relatie met België in het interbellum.

Kreeg als minister te maken met de levering van verrijkt uranium aan Brazilië (1977/1978), de mogelijke introductie van de N-bom (1978), het besluit tot productie en plaatsing van kruisraketten (1979), met de deelneming van Nederlandse sporters aan de Olympische Spelen van Moskou (1980), de deelneming van Zuid-Afrika aan de Paralympics in Arnhem (1980) en de mogelijke olieboycot van Zuid-Afrika (1980)

Tijdens zijn ministerschap speelden verder onder meer de deelname van Nederland aan het W.K.-voetbal in Argentinië en aan de mini-W.K. in Uruguay, de levering van onderzeeboten aan Taiwan, de levering van korvetten aan Indonesië en de bezetting van Oost-Timor door dat land, de verplaatsing van de Nederlandse ambassade in Israël, de bijdrage van Nederlandse militairen aan de V.N.-vredesmacht voor Zuid-Libanon en de boycot van Arabische landen van bedrijven die banden hadden met Israël

Bracht in 1978 samen met minister De Ruiter wetten tot goedkeuring van VN-verdragen inzake burgerrechten en politieke rechten, inzake economische, sociale en culturele rechten en tot uitbanning van de doodstraf tot stand

Bracht in 1980 de Sanctiewet tot stand, die het mogelijk maakt om bedrijven te verplichten zich te houden aan in internationaal genomen sancties

Bracht in 1981 de Wet Goedkeuring van het voornemen tot opzegging van het cultureel verdrag met Zuid-Afrika tot stand

loopbaan

ambtenaar buitenlandse dienst te Boedapest, van 1952 tot 1953

tweede ambassadesecretaris te Oslo, van 1956 tot 1959
eerste ambassadesecretaris Gecombineerde Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging bij de N.A.V.O. en de O.E.S.O. te Parijs, van 1959 tot 1963

ambassaderaad te Rio de Janiero, van 1966 tot 1970 (tevens hoofd consulaire afdeling)

gevolmachtigd minister Permanente Vertegenwoordiging bij de Verenigde Naties te New York, van 1970 tot 1974

permanent vertegenwoordiger bij het bureau der V.N. en bij andere internationale organisaties te Genève, van 1975 tot oktober 1977

directeur-generaal Europese Samenwerking, ministerie van Buitenlandse Zaken, van oktober 1977 tot 19 december 1977

minister van Buitenlandse Zaken, van 19 december 1977 tot 11 september 1981

ambassadeur te Brussel, van 1984 tot 1986

ambassadeur te Lissabon, van 1986 tot augustus 1989

ambteloos (pensioen), vanaf 1989

wetenswaardigheden

algemeen

Werd minister nadat twee andere kandidaten, J.A. de Ranitz en J.G.N. de Hoop Scheffer, hadden bedankt

Maakte in het parlement vaak een weifelende indruk, maar wist ondanks felle oppositie (Van der Stoel, Ter Beek, Van den Bergh, Brinkhorst, Waltmans, Van der Spek en voor wat het Zuid-Afrikabeleid betrof J.N. Scholten) wel steeds voldoende steun voor zijn beleid te verwerven

Hij had als minister een bijzonder slechte pers. J.L.Heldring schreef over hem en zijn staatssecretaris D.F. van der Mei als over "Jut en Jul in de wereldpolitiek".

uit de privé-sfeer

Blind aan linkeroog

Hij promoveerde in 1953 bij A.J.C.R ter. Hij werd toen verpleegd wegens longuberculose. Omdat men vreesde dat hij die ziekte niet zou overleven vond de promotieplechtigheid plaats in het ziekenhuis.

Zijn vader was hoogleraar in de biologie

Chris van der Klaauw in de Tweede Kamer tijdens het RSV-debat in 1980.

Een verdwaalde diplomaat, stond er boven een bespreking die een liberale partijgenoot over zijn tien jaar geleden gepubliceerde memoires schreef.

De woensdag op de leeftijd van 80 jaar overleden oud-minister van Buitenlandse Zaken (1977-1981) namens de VVD, Chris Albert van der Klaauw, zag dat kennelijk zelf ook zo. Want hij gaf zijn memoires niet alleen de titel Een diplomatenleven, maar hij maakte in die terugblik ook almaar duidelijk dat het politieke spel hem als ervaren diplomaat vreemd en eigenlijk vaak zelfs onaangenaam was.

Lezend in die memoires vraag je je trouwens toch af wat de toenmalige VVD-leider Wiegel bezielde toen hij Van der Klaauw eind 1977 vroeg minister te worden in het na een zeer lange formatie verrassenderwijs gevormde centrum-rechtse kabinet-Van Agt. Wiegel heeft in veel opzichten briljant geopereerd in de formatie van 1977, maar raadselachtig was de keus van deze bewindsman. Die zei ja, mede omdat hij dacht dat zijn werk als minister ,,toch niet zo verschillend was van het werk dat ik als diplomaat had gedaan''. Dat zou nog stevig tegenvallen, ook voor hem zelf, want zijn ministerschap werd de droeve mislukking van een aimabel mens.

Zomer 1977 is Chris van der Klaauw na een mooie diplomatieke loopbaan, langs stations als Boedapest, Oslo, de NAVO in (toen nog) Parijs, Rio de Janeiro, en VN-posten in New York en Genève, net door minister Van der Stoel benoemd tot directeur-generaal Europese samenwerking (DEGS) wanneer L.J. Brinkhorst, nu minister van Economische Zaken, hem uitnodigt voor een gesprek thuis.

Brinkhorst is even eerder, na de breuk in het kabinet-Den Uyl, op Buitenlandse Zaken vertrokken als staatssecretaris Europese Zaken. Maar hij is ervan overtuigd dat er dat jaar een tweede kabinet-Den Uyl zal komen en dat hij zijn werk dan weer zal hervatten. Hij is vast van plan dat dan met meer bevoegdheden te gaan doen, en wil Van der Klaauw daarover alvast inlichten. ,,Het was een interessant en vriendelijk gesprek, maar ik verliet hem met een gevoel van huivering over de hardheid en het invechten die de politiek blijkbaar kenmerken'', schrijft Van der Klaauw in zijn terugblik.

De arme debutant, die geen politieke ervaring heeft en tot dan vooral in het buitenland heeft gewerkt, krijgt als minister voortdurend de volle laag. Het kabinet-Van Agt rust op een heel kleine nominale meerderheid (2 zetels) van CDA en VVD, terwijl de CDA-fractie bovendien twee handen vol zogenoemde loyalisten kent, die eigenlijk liever een tweede kabinet-Den Uyl hadden zien ontstaan. De linkse fracties in de Tweede Kamer, Den Uyl voorop, voelen zich bestolen door de afloop van de kabinetsformatie en voeren een verbitterde oppositie.

Op het bord van de nieuwe minister wisselen loodzware en gevoelige kwesties elkaar in hoog tempo af: de geplande levering van onderzeeboten aan Taiwan en nucleair Urenco-materiaal aan Brazilië, de neutronenbom, de kruisraket - het is maar een greep. Van der Klaauw, die door een oogafwijking vaak met een scheef hoofd leest en spreekt en daarmee als scholier al werd gepest, krijgt het in heftige debatten in de Tweede Kamer moeilijk.

Veel te moeilijk soms, wat hij in zijn memoires ronduit toegeeft. Als hij dan eens volgens de progressieve catechismus kan ,,scoren'', zwijgt hij, zoals zijn PvdA-criticus Ter Beek verbaasd opmerkt (,,Maar Chris, daarmee had je kunnen scoren.'' Van der Klaauw daarop: ,,Dat is het nu juist, het gaat mij niet om het scoren maar om het beleid.'')

Na zijn harde jaren als minister was Van der Klaauw nog ambassadeur in Brussel en Lissabon. Dat beviel hem veel beter en dat verbaasde niet.