* 15-1-1929, Atlanta (Georgia) - 

† (vermoord) 4-4-1968, Memphis (Tennessee)

King werd in 1954 baptistisch predikant te Montgomery (Alabama) en propageerde geweldloos verzet tegen de scheiding van negers en blanken in het zuiden van de VS. Zijn eerste succes boekte hij in 1956, toen het Opperste Gerechtshof rassenscheiding in het openbaar vervoer onwettig verklaarde. King werd voorzitter van de vervolgens opgerichte Southern Christian Leadership Conference  (SCLC), naast de (vnl. op juridische acties gerichte)  National Association for the Advancement  of Coloured People de belangrijkste actieve negerorganisatie. King zette in de jaren zestig zijn strijd om de ‘burgerrechten’ van zijn  rasgenoten (o.a. voor hun vrije inschrijving als kiezers) voort, waarbij m.n. enkele grote protestmarsen (Birmingham, 1963, Washington 1963 en Selma 1965) veel aandacht op de geweging vestigden. In 1964 ontving hij de  Nobelprijs voor de Vrede.

Na 1965 verloor King, grondlegger van de sociale emancipatie van de Amerikaanse negerbevolking, een deel van zijn greep op vooral de actieve negerorganisaties van jongeren, die het idee van de  geweldloosheid lieten varen en radicaal verzet tegen de gevestigde orde in het algemeen propageerden. De aanslag die Kings dood betekende was de twintigste in successie.

Martin Luther King in zijn werkkamer, 1960

Martin Luther King tijdens een redevoering bij de mars in Washington D.C. 1963

Dominee Martin Luther King op het podium voor het Lincoln Monument tijdens de mars op Washington. Hij  noemde het ‘de grootste demonstratie van vrijheid in de geschiedenis van de natie’.

In de Verenigde Staten staan blank en zwart in de lente van 1963 tegenover elkaar met bloeddoorlopen ogen van haat. Steeds sterker begint het zwarte volksdeel zich te verzetten tegen de rassenscheiding in het openbare leven.  De zuidelijke staat Alabama siddert onder de aanhoudende protesten.

Op 10 mei lijkt er een akkoord bereikt tussen blank en zwart over de opheffing van rassenscheiding in restaurants, wachtkamers, openbare toiletten en uitgaansgelegenheden. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger dan de goede voornemens. Op 12 mei brandt Birmingham. Blanken voeren bomaanslagen uit op het huis van Martin Luther Kings broer en op een motel waar zwarte leiders hun acties coördineren.

De zwarte bevolking van Birmingham reageert als door de bliksem getroffen, een grote massa trekt plunderend en brandschattend door de  stad. President John F. Kennedy keert zich in een tv-rede tegen elke vorm van extremisme, zowel van blanke als van zwarte zijde. Hij zendt 3000 man federale troepen naar Alabama om de orde te herstellen.

De beweging van zwarten breidt zich uit over het gehele land. Het Amerikaanse Congres besluit onder pressie van de rebellerende zwarten haast te maken met de behandeling van het wetsontwerp over de burgerrechten. Maar de tegenstanders in het Congres nemen elke  gelegenheid te baat om de behandeling van het wetsontwerp op de lange baan te schuiven. De  conservatieve krachten bij de Republikeinen onderschatten de zwarte woede en het  charisma van het zwarte leiderschap.

Dominee Martin Luther King is de dragende kracht. Eind augustus houden 200.000 betogers, zwart en blank, een mars op Washington om hun actie voor rassengelijkheid te  ondersteunen. Aan het eind ervan spreekt Martin  Luther King de demonstranten toe met zijn bewogen redevoering I have a dream. Wie zijn optreden ziet, kan niet ongevoelig blijven voor de visionaire kracht van Kings woorden. “Ik droom dat op een dag de zonen van voormalige slaven en de zonen van vroegere slaven bezitters op de rode heuvels van Georgia rond de tafel van de broederschap bij elkaar zullen zitten.Ik droom dat zelfs de staat Mississippi, een  woestijn, met haar verstikkende hitte van  onrechtvaardigheid en onderdrukking, ooit zal veranderen in een oase van vrijheid en gerechtigheid. Ik droom  dat mijn vier kinderen ooit in een natie zullen leven waar ze niet worden beoordeeld op de kleur van hun huis maar op hun karakter.”

Op die 28^ste augustus 1963 krijgen vele zwarten opnieuw geloof in hun leiders, in hun land en in hun eigen vermogen om hun lot te keren. In  navolging van dominee King maakt president Kennedy zich tot tolk van het zwarte bewustwordingsproces door zijn verklaring dat 100 jaar na de afschaffing van de slavernij een grote meerderheid van het Amerikaanse volk beseft dat gelijke rechten voor alle burgers, blank of zwart, een absolute voorwaarde is voor een  levensvatbare Amerikaanse democratie.

Kennedy werd drie maanden later in Dallas vermoord. Zijn opvolger Johnson tekende op 2 juli 1964 de Wet op Gelijke Burgerrechten. Kings engagement maakte hem in de ogen van  blanke reactionairen tot iemand die tegen  elke prijs tot zwijgnen moeste worden gebracht. De CIA en de FBI van Edgar J. Hoover verzamelden alle vuile was die binnen hun bereik kwam. Karaktermoord was hun oogmerk. Wat dat betreft is er weinig veranderd in Amerika. Maar voordat Martin Luther Kings reputatie kon worden vernietigd, viel hij op 4 april 1968 in Memphis onder moordenaarshand.

De Amerikaanse negerleider dr. Martin Luther King ontving in 1964 de Nobelprijs voor de Vrede.

De dominee hoorde het grote nieuws in het ziekenhuis van Atlanta, waar hij voor een onderzoek was opgenomen. Voor de Amerikaanse negers, die hard aan het werk zijn om hun in de wet neergelegde rechten ook inderdaad gehonoreerd te krijgen, is de toekenning van de Nobelprijs aan een van hun voormannen een grote steun.

Werken:

Stride towards freedom (1958)

Strength to love (1964)

Why we can’t wait (1964)

Where do we go from here: chaos of community? (1967)

The trumpet of conscience (1969)

Literatuur:

L. Bennet: What manner of man (1965)

J.J. Buskes: M.L. King (1965)

J.W. Schulte Nordholt: M.L. King (1968)

Coretta King-Scott: My Life with M.L. King (1969; Ned. Vert. 1969)