* 1947 -

23 juli 1998:

Jan Kavan, de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, is een omstreden man in de Tsjechische republiek. Al ruim zeven jaar lang voert de 51-jarige in Groot-Brittannië geboren Tsjech een verbeten strijd tegen de media.

Emigranten en dissidenten kennen Kavan sinds het begin van de jaren zeventig toen hij als student transporten organiseerde van illegale boeken uit West-Europa naar Tshechoslowakije. Kavan opereerde vanuit Groot-Brittannië waar hij in 1968 heen gevlucht was.

De nieuwe minister omschrijft zichzelf als het brein achter de Palach pers, de emigranten-uitgeverij die in het buitenland verboden Tsjechische literatuur drukte. Hij beroept zich erop zeker 70 transporten te hebben verzorgd.

Ook reisde hij voor 1989 herhaaldelijk zelf op valse paspoorten naar Tsjechoslowakije om contacten te onderhouden met de dissidentenbeweging.

Bij het Tsjechische publiek werd Kavan bekend toen een parlementaire onderzoekscommissie in 1991 meldde dat hij in Londen had samengewerkt met de staatsveiligheidsdienst, StB. In de archieven van de StB bleek een dossier van 500 pagina’s aan Kavan gewijd. Kavan werd het slachtoffer van wat hijzelf omschrijft als de ‘wilde lustratie’, een heksenjacht tegen vermeende medewerkers van de geheime dienst. Kavans zaak werd het voorbeeld van hoe je niet met gevoelige informatie om moet gaan, maar het kwaad was al geschied. Pas in 1996 kwam de rechtbank tot de slotsom dat er geen bewijs was dat hij inderdaad voor de geheime dienst had gewerkt.

Kort daarop werd Kavan gekozen in de Tsjechische senaat en voorzitter van de senaatscommissie van buitenlandse zaken.  Zijn eerherstel leek volledig. Maar Kavan, die zelfs door zijn naaste vriend en oud-dissident Peter Uhl een lastig mens wordt  genoemd, werd door de media niet met rust gelaten. Zoals vorig jaar toen hij secretaris-generaal van de NAVO bij diens bezoek vroeg of een lidstaat ook úit de NAVO kon stappen. Of dit jaar toen hij in kennelijke staat enkele auto’s ramde en weigerde een alcoholtest af te leggen, zich  beroepende op parlementaire  onschendbaarheid. Door die affaire is Kavan ‘slechts’  minister van Buitenlandse Zaken geworden en niet óók vice-premier.

Controversieel dus, maar ook gedreven. Kavan, de zoon van  een diplomaat die in 1950 door de stalinisten werd veroordeeld tot 25 jaar gevangenisstraf en op 45-jarige leeftijd aan een  hartaanval overleed, is levenslang op zoek naar eerherstel.

De afgelopen weken hebben de Tsjechische media weer bol gestaan van Kavan-verhalen. Het grootste dagblad Mlada Fronta Dnes omschreef hem zelfs als een  ‘veroordeeld leugenaar’ in verband met een meineedzaak in Groot-Brittannië die nooit helemaal is opgelost. De Tsjechische rechter kon de krant niet  helemaal ongelijk geven., Maar Kavan bleef en blijft altijd tot de laatste snik strijden. President Havel toonde zich niet gelukkig met de benoeming van een omstreden minister maar kon  formeel niets tegen hem inbrengen.

Premier Zeman hield voet bij  stuk en zo is Jan Kavan de man geworden die voorlopig het gezicht van de Tsjechische  republiek zal bepalen in het buitenland. Zeman heeft voor de  zekerheid wel een aparte vice-premier, Egon  Lansky, benoemd die zich, zal bezighouden met de  Europese integratie, één van de belangrijkste agendapunten voor de nieuwe regering.