* 1-4-1911, De Rijp -  † 1-6-2003, Amsterdam

Wat de gebroeders N.M.A. en C.A. ter Linden momenteel zijn voor het  koninklijk huis, dat was de  Amsterdamse vrijzinnig-hervormde ds. H.J. Kater in de jaren zestig en zeventig: informeel hofpredikant. Zijn grootste bekendheid kreeg Kater op 10 maart 1966 door de inzegening van het toen omstreden huwelijk tussen prinses Beatrix en  Claus von Amsberg. Later zou hij ook hun drie zonen dopen. Afgelopen vrijdag overleed ds. Kater op 92-jarige leeftijd in Amsterdam.

Jij legde in 1935 zijn kandidaatsexamen theologie af, waarna hij predikant werd in Drimmelen. In 1946 verhuisde hij naar Enschede. Vier jaar later werd hij als  vrijzinnig-hervormd predikant beroepen in Amsterdam, waar de Nieuwe Zijds Kapel zijn vaste stek was. Hij zou er predikant  blijven tot  zijn emeritaat in 1976.

De banden tussen  het koninklijk huis en ds. Kater dateren uit de jaren vijftig. In die tijd volgde prinses Beatrix zijn catechisatielessen. Kater leidde op  Palmzondag 1956 de dienst in de Nieuwe Zijds Kapel waar de toen achttienjarige prinses, met veertig anderen, belijdenis van haar geloof aflegde, waardoor ze van dooplid lidmaat in volle rechten werd van  de Nederlands Hervormde Kerk.

Als persoonlijke tekst kreeg  Beatrix van hem woorden van de  apostel Paulus mee: “Wij weten nu dat God alle dingen doet medewerken ten goede voor hen,  die God liefhebben” (Romeinen 8:28).

De keuze voor ds. Kater was niet onlogisch. “de Oranjes zoeken altijd een schappelijke vrijzinnige dominee, niet eentje die je het apostolicum door de strot drukt”,  zegt ds. A.A. Spijkerboer, die als Amsterdams collega ds. Kater jarenlang meemaakte.

Kater aarzelde aanvankelijk over het verzoek van prinses Beatrix en Claus von Amsberg hun huwelijk te bevestigen. Later zei hij daarover:  “Ik wilde wel met hem praten, ik wilde weten wat voor soort Duitser hij was. De vraag die ik hem stelde was: Wist u wat er onder het Hitler-regime gebeurde? Dat wist hij. Hij had concentratiekampen gezien vanuit de trein, als hij naar het gymnasium ging. Wat ik waardevol vond, was dat hij zelf bijzonder goed aanvoelde dat een eventueel huwelijk geweldige repercussies zou geven, dat een groot deel van het  Nederlandse volk dat niet zou nemen.

Dat heeft me voor hem  ingenomen: dat is een man naar mijn hart.”

Katers beslissing het huwelijk in te zegenen werd hem niet  in dank afgenomen, ook niet door tal van Amsterdamse predikanten,  van wie sommigen hem hard aanvielen. “Kater was slecht opgewassen tegen de smaad. Hij kreeg in die tijd soms van alles naar zijn hoofd  geslingerd en daar heeft hij onder geleden. Maar hij had mijn volle sympathie”, aldus ds. Spijkerboer, die in de jaren zestig  als studentenpredikant de vergaderingen bijwoonde van ‘het ministerie’, het periodieke Amsterdamse predikanten-overleg.

Kater genoot ook bekendheid als columnist bij de VPRO-radio, toen het vrijzinnig protestantisme bij die omroep nog aan het woord kwam. Ook daar keerde hij zich tegen elk fanatisme. Van  kerkelijke tucht moest hij dan ook niets  weten. Zo verzette hij zich in  het begin van de jaren zestig openlijk tegen de alom bepleite kerkelijke strafmaatregelen tegen de Leidse hoogleraar P. Smits die veel stof had doen opwaaien door in een  theologisch artikel de apostel  Paulus aan de kant te schuiven met de beroemd geworden uitspraak: “En geef wat Paulus betreft mijn portie maar aan fikkie”.  Leertucht zou de kerk alleen maar leden kosten, voorspelde hij volgens  kerkhistoricus E.P.. Meijering. Hij eindigde zijn gesproken column met de woorden: “Luisteraars, God geve dat ik ongelijk heb deze week.”

10-03-1966, Amsterdam
Prinses Beatrix en Claus von Amsberg geven elkaar het ja-woord in de Westerkerk in Amsterdam. De inzegening werd gedaan door ds. H.J. Kater, die indertijd ook de belijdenis van Prinses Beatrix deed.