voluit: Laurent Désiré Kabila

Zaïrees rebellenleider. Nadien president

7 november 1996:

De strijd in Oost-Zaïre heeft een jarenlang vergeten veteraan uit het Zaïrese politieke leven voor het voetlicht gebracht: Laurent Désiré Kabila, die zich presenteert als de coördinator van  de Alliantie van democratische Krachten voor de Bevrijding van Congo-Zaïre (ADFL).

Volgens Kabila werd de ADFL, die uit vier partijen bestaat, op 18 oktober gesticht in Lemera, de eerste Oostzaïrese plaats die in handen viel van de rebellen,  “Het doel van de alliantie is een einde  te maken aan het autocratische regime van Mobuto en de  corruptie uit Zaïre te bannen”, verklaarde de 56-jarige Kabila vorige week.

Het blijft onduidelijk of de ADFL alle rebellengroeperingen in Oost-Zaïre vertegenwoordigt en  of Kabila werkelijk een hoofdrol speelt in de hernieuwde guerillastrijd tegen de Zaïrese autoriteiten. Waarnemers achten het zelfs mogelijk dat hij naar voren  is geschoven door Rwanda, om de etnische opstand in Oost-Zaïre een bredere basis te geven. Kabila behoort namelijk niet tot de Banyamulenge, de van oorsprong Rwandese  Tutsi’s die in Oost-Zaïre wonen.  “De Banyamulenge wilden hem om zijn ervaring en omdat hij geen Tutsi is”, aldus Gérard Prunier, een Franse deskundige op het gebied van  Oost-Zaïre.

De verschijning van Kabila  op het politieke toneel roept herinneringen op aan het Zaïre van de  jaren 1964-65, ten tijde van de  burgeroorlog die uitbrak na de  onafhankelijkheid. Kabila was een aanhanger van de marxist Pierre Mulele, die toen een guerillastrijd leidde in het midwesten van het land. Kabila en Mulele haalden hun inspiratie uit het gedachtegoed van de voormalige premier Patrice Lumumba, die in  januari 1961 werd vermoord. Kabila ontving steun van de Cubaanse guerillaleider ‘Che’ Guevara en 200 Cubaanse rebellen.

De samenwerking liep uit op een  fiasco.  Het leger van Kabila werd door de Cubaanse rebellenleider ‘parasitair’ genoemd.  “Het werkt niet, oefent niet, strijdt niet en eist soms met een extreme wreedheid van de burgers dat zij het voeden en ervoor werken”, schreef hij achteraf.

Na het vertrek van de Cubanen en de  machtsovername door Mobutu in november 1965 gingen de  rebellen in ballingschap of liepen over naar de nieuwe machthebbers. Kabila trok zich met zijn  revolutionaire Volkspartij terug op de hoogvlaktes van  Zuid-Kivu, van waaruit hij de strijd tegen het regime voortzette. Ironisch genoeg vochten de Banyamulenge destijds aan de zijde van  Mobutu.

In Zuid-Kivu stortte Kabila zich op de goudhandel met  Burundi, waaraan hij een fortuin verdiende. “Hij opende een  winkel in de bergen ten zuiden van  Uvira en stichtte een soort  onafhankelijke minirepubliek”,  bevestigt Prunier.  “Hij en zijn aanhangers doodden olifanten en  werkten in de mijnbouw. Daarna smokkelden zij het ivoor en diamanten en goud naar Burundi.”

15-05-1997:

De Zuidafrikaanse president Nelson Mandela (links) en de Zaïrese rebellenleider Kabila tijdens hun persconferentie in Kaapstad.