HABERMAS, Jürgen
Duits socioloog * 18-6-1929, Düsseldorf -
Habermas werd in 1961 hoogleraar in Heidelberg en in 1964 in Frankfort aan de Main. Habermas geldt als de socioloog bij uitstek van de tweede generatie van de zgn. Frankfurter Schule. Hij poogt de bevindingen van de sociologie van zijn tijd te confronteren met de neomarxistische instelling van deze School, om aldus de actualiteit ervan vooral te richten op de recente synthese tussen Staat en maatschappij, tw. De welfare state (welvaartsstaat). Hij onderkent hierin vooral bepaalde machtsstructuren en hun doorwerking op diverse sectoren van de samenleving m.n. op de sociologiebeoefening zelf. In dat verband wijdt hij veel aandacht aan de premissen waarvan wordt uitgegaan bij het sociaal onderzoek. In deze zgn. methodestrijd richt Habermas zich tegen het (neo) positivisme. Bij het zoeken naar een substituut voor het waarheids- resp. objectiviteitgehalte dat hierbij in geding is, wil hij onderzoeksinspanningen aanvullen met, zo niet vervangen door uitspraken die op volmaakt democratische wijze in ideale discussiecollectiva tot stand zijn gekomen. De tegen Haberma’s opvattingen ingebrachte bezwaren richten zich zowel op zijn apodidactische betoogtrant als op de voorkeur die hij heeft voor een cerebrale benadering van de werkelijkheid, gericht op de dialectische logica.
Sinds 1971 was hij directeur van het Max-Planck-Institut zur Erforschung der Lebensbedingungen der wissenschaftlichtechnischen Welt.
Werken:
Das Absolute und die Geschichte (1954)
Strukturwandel der Öffewntlichkeit (1962; 3de dr. 1968)
(met L. von Friedeburg e.a.) Student und Politk (1962; 3de druk. 1968)
Theorie und Praxis (1963; 2de druk 1967)
Zur Logik der Sozialwissenschaften (1967)
Erkenntnis und Interesse (1968)
Technik und Wissenschaft als ‘Ideologie’ (1968)
Der Positivismusstreit in der deutschen Soziologie (met Th. W. Adorno e.a. 1969)
Protestbewegung und Hochschuilreform (1969)
Zur Logik der Sozialwissenschaften (1970)
Philosoph.-polit. Profile (1971)
Theorie der Gesellschaft oder Socialtechnologie (met N. Luhmann 1971)
Ligitimitätsprobleme im Spätkapitalismus (1973)
Kultur und Kritik (1973)
Literatuur:
R. Denker: Individualismus und mündige Gesellschaft (1967)