Gregorius I de Grote, een ivoorrelièf afkomstig uit het klooster Heiligenkreuz bij Baden (Oostenrijk) toont de paus aan zijn schrijftafel (9e – 10e eeuw: kunsthist. Museum, Wenen)

Hij stamde uit een Romeinse senatoren-familie; van 572 tot 573 was hij stadsprefect. In 575 trok hij zich uit het openbare leven terug in het door hem gestichte Andreasklooster te Rome. Na de dood van paus Pelagius werd hij tot diens opvolger gekozen (590). In de noodtoestand van Midden-Italië, veroorzaakt door pest, hongersnood en Longobardenoorlogen, voorzag hij door een georganiseerde hulpverlening; hij zond de eerste missionarissen onder leiding van Augustinus (van Canterbury) naar de Angelsaksen in Engeland; met koning Reccared van de Visigoten in Spanje stond hij in contact via zijn vriend Leander, bisschop van Sevilla; bij Theodolinde, vorstin der Longobarden in Italië, bemiddelde hij in de vrede van 593. De morele en maatschappelijke leiding van het pausschap in het Westen is aldus door Gregorius' pontificaat bevorderd. Zijn grootste betekenis ligt in de doorwerking van zijn literaire arbeid. Zijn brieven, preken en traktaten hebben de kerk van de volgende eeuwen sterk aangesproken; theologie en mystiek vertonen tot in de l8de eeuw zijn invloed. Het gedachtengoed van Augustinus heeft hij gepopulariseerd; de moraal en de ethiek vonden in zijn commentaar op het boek Job voor eeuwen het handboek. In plaats van universalis papa (Lat., = universeel paus) noemde hij zich bij voorkeur: Servus servorum Dei (Lat., = dienaar der dienaren Gods), een titel die sindsdien traditioneel is geworden. Voor zijn legendarische kerkmuzikale betekenis z Gregoriaanse muziek. Het volk vereerde hem al spoedig als heilige, wordt gewoonlijk afgebeeld met een duif op zijn schouder, symbool van de inspiratie door de H. Geest. feestdag 12 maart.

Gregorius de Grote, orde van de Heilige, een pauselijke orde in 1831 ingesteld door Gregorius XVI

Gregorius I de Grote, in pontificale gewaden aan het monochord, waarmee zijn legendarische betekenis voor de kerkmuziek wordt aangeduid. (Codex Monacensis: Staatsbibliotheek München)