(eigenlijk Galenos)

* 22 september 130, Pergamum, Greece -  † ca. 200

De grootste geneesheer van de Oudheid.

Galenus is de zoon van de architect Nikon, studeerde eerst filosofie, daarna geneeskunde te Pergamon, deed na de dood van zijn vader (149) studiereizen, en werkte o.a te Smyrna, Korinthe en tenslotte te Alexandrië. Hij vestigde zich in 157 te Pergamon en werd daar arts van de gladiatoren; ca 163 ging hij naar Rome, waar hij een zeer grote praktijk kreeg. In 166 vertrok hij plotseling, waarschijnlijk uit vrees voor de pest en hij maakte daarna wederom vele reizen. Door Marcus Aurelius ontboden om mede te gaan op een veldtocht, vluchtte hij met de keizer naar Rome voor de pest en werd daar opvoeder van Commodus (169). Dit gaf hem veel vrije tijd.

Na 180 ontbreken nauwkeurige berichten over zijn  leven.

Galenus heeft enorm veel geschreven: veel commentaren op Hippokrates, verder over anatomie en psychologie. De helft van zijn werken is  verloren. Hij was een eclecticus; hij wist de toenmalige wetenschap in een systeem bijeen te brengen en voegde veel eigens daaraan toe, vooral op anatomisch en psychologisch gebied. Hij was zeer helder en scherpzinnig; de fundamenten  ontleende hij aan Hippokrates, maar verder ook veel aan de empirische, pneumatische en zelfs methodische elementen. Zijn systeem is alles omvattend en daardoor zo verleidelijk, dat het tot in de 18^de  eeuw in zwanger geweest is. Men kon er alles mee verklaren en in zoverre was het zeer praktisch; maand anderzijds hield het daardoor het onderzoek tegen. Zijn ideeën over de graad van  werkzaamheid van de geneesmiddelen zijn fantastisch en hebben veel kwaad gedaan. Er zijn drie eeuwen, van 1500 tot 1800, nodig geweest om door middel van de  nieuwe anatomie en psychologie, zijn invloed te vernietigen, en zijn leerstellingen over de vier lichaamssappen, de circulatie met de lever als middelpunt enz. omver te werpen. Niettemin – of liever daardoor – was hij een groot en geniaal geleerde.

Ook als wijsgeer heeft hij een goede reputatie; in zeker opzicht is hij verwant aan de  Stoïci.

Afbeeldingen:

Galenus en Hippokrates

Omstreeks 1255

Fresco,

132 cm hoog, 172 cm breed

Kathedraal van Anagni, Latium, Italië.

De figuratieve tradities van de Grieks-romeinse oudheid leven voort in Italië, overgebracht door manuscripten.

De Byzantijnse starheid, oosters van oorsprong, heeft zijn stempel gedrukt op menig artistiek centrum en wordt dikwijls verbonden met van oorsprong noordelijke stijlinvloeden, evenals met lijn-ornamentatie.

De fresco’s van de kathedraal van a Anagni zijn  geschilderd door een Italiaans-byzantijns  atelier, dat onder invloed stond van de die voornoemde stroming. De cyclus van bijbelse taferelen in de crypte verbindt op verrassende  wijze bijbelse thema’s met wetenschappelijke en filosofische onderwerpen, zoals dit gesprek tussen twee grote dokters uit de oudheid, Galenus en Hippokrates. Eerstgenoemde (131-ca.200) was een Griek uit Perganum die in Rome een reputatie verwierf als anatoom, psycholoog en logicus. De tweede (460-377 v. Chr.) kan  worden beschouwd als de stichter van de  experimentele geneeskunde en lijkt zijn  pupil te onderwijzen.

De baarden, het haar, de “kronen”en de ingewikkelde plooien van hun kleding wijzen op byzantijnse tradities. De zalfpotten doen door hun naturalisme denken aan de fresco’s in de winkels van Pompeii 

Claude Galien.

Lithograph; 18.2 x 19.5 cm.
Pierre Roch Vigneron.
Paris, Lith de Gregoire et Deneux, 1865?

Painting

Olie op linnen

Hier wordt hij afgebeeld tijdens het zetten van koppen,

eens een populaire methode om bloed naar de oppervlakte te trekken.

Claudius Galenus tijdens een ontleedkundige proef, naar een gravure van de titelpagina van een Venetiaanse editie (1625) van Galenus’ werken.

Valencia, Facultad de Medicina.

Bibliografie:

Literatuur:

I. Zimmermann:

   Material zur Wurdigung Galenus’als Geschichtsschreiber

   d. Medizin, diss. Berlin (1902)

Postzegels:

Yemen Arab Republic (M)492; 495