Prins  sinds 1586

* 27.8.1545 Rome - † 3.12.1592 te Atrecht.

Alessandro Farnese, naar een portret door J.Pantoja de la Cruz, Madrid El Escorial

Hij was de zoon van Ottavio Farnese en Margaretha van Parma natuurlijke dochter van Karel V. In Nederland wordt hij meestal kortweg ‘Parma’ genoemd. Hij werd opgevoed in Spanje,samen met Ddon Carlos en Don Juan Hij huwde te Brussel met Maria Bragança, een volle nicht van Filips II Hij nam onder Don Juan deel aan de slag bij Lepanto (1571) Hij vergezelde hem naar de Nederlanden. Bij Gembloers versloeg hij 31 januari 1578 de troepen van de Staten Generaal en was diens onderbevelhebber in de Nederlanden. Toen Don Juan in 1578 overleed, volge Farnese hem als landvoogd op. Zijn diplomatieke gaven stelden hem in staat tot de Unie van Atrecht te komen (1579). In de volgende jaren wist hij, te beginnen met Maastricht (1579) en eindigend met Antwerpen (17.8.1585), vrijwel alle steden in de Zuidelijke Nederlanden die zich bij de Unie van Atrecht hadden aangesloten, voor Spanje te heroveren. Daarna begon de penetratie naar het noorden. Na successen van Rennenberg, Verdugo en Tassis in het noordoosten en de Achterhoek, nam Farnese achtereenvolgens Grave, Venlo, Megen, Sluis en Geertruidenberg in. Maurits van Nassau wist echter het peil van Farnese’s keurtroepen te evenaren en later te overtreffen. Het keerpunt kwam met verassing van Breda (1590). De verder plannen tegen het noorden moest hij afbreken doordat Filips II hem verplichtte tot verregaande steun aan de Armada. Hij kon evenwel zijn troepen niet naar de Armada overbrengen. In 1589 moest  hij zijn krachten wijden aan de Franse plannen van Filips II. De beide veldtochten naar Frankrijk hadden zo weinig succes, dat zijn vijanden hem bij de Spaanse koning gemakkelijk verdacht konden maken. Door zijn dood ontkwam Farnese aan de terugroeping.

LITT.: L.v.d. Essen, Alexandre Farnese, prince de Parme (5 dln. 1933-1937)