Door de redacteur Steven Dirix–Rotterdam 19.7.1999 Vorige week dinsdag werd Wim Eijk in Lugano gebeld door Nuntius mgr. Angelo Acerbi, de vertegenwoor-diger van het Vaticaan in Nederland. Of Eijk genegen was om bisschop van Groningen te worden. Eijk, docent moraaltheologie aan het seminarie in Rolduc en nog maar net benoemd als hoogleraar in Zwitserland, werd overvallen door het verzoek. Hij vroeg om bedenktijd. "Dat is goed," reageerde de Nuntius opgewekt. "Ik bel u vanmiddag terug." De kerkelijke hiërarchie duldt geen tegenspraak, legt kardinaal Simonis uit. "Als priester leg je een belofte van gehoorzaamheid af. Dat betekent dat er ook dat er moeilijke dingen van je gevraagd kunnen worden."

Wim Eijk (46) werd geboren in Duivendrecht in een 'gemengd' gezin: moeder was katholiek, maar vader Eijk was doopsgezind, een tegenstelling die soms leidde tot spanningen tussen vader en zoon. Toen zijn moeder overleed, ging de student Wim Eijk in de pastorie van de Duivendrechtse pastor Laan wonen. "Een parochieklant, uit een duidelijk conservatief katholiek milieu", zegt kerkhistoricus Ton van Schaik. De studie geneeskunde aan de Universiteit van Amsterdam was een succes: Wim Eijk verwierf een aanstelling als assistent in opleiding. In het eerste jaar van zijn internistenopleiding kwam dan toch de 'roepstem van de Heer'.

Het was mgr .Simonis, toen nog bisschop van Rotterdam, die de eerste gesprekken met Eijk voerde. Pastoor Laan had Eijk niet voor niets naar Simonis gestuurd. De strijd tussen progressieven en conservatieven binnen de kerk was nog in volle gang. Conservatief Simonis raadde Eijk aan om naar het (als aartsconservatief bekend staande) seminarie Rolduc te gaan. "We hebben samen de verschillende mogelijkheden doorgesproken. Een keuze voor Rolduc was de meest consistente."

Op het Roermondse internaat viel Eijk op door zijn scherpzinnigheid. De novice volgde niet alleen de priesteropleiding, maar slaagde er binnen twee jaar na zijn wijding in 1985 in om te promoveren bij de als bepaald vooruitstrevend bekend staande Leidse ethica Heleen Dupuis. Onderwerp van het proefschrift: euthanasie. Ondanks het enorme verschil in opvattingen tussen promotor en promovendus was de samenwerking goed, zegt Dupuis. "Eijk staat heel duidelijk in de lijn van Rome. Maar hij kan respect opbrengen voor het feit dat anderen er anders over denken. "Drie jaar later promoveerde Eijk opnieuw, ditmaal in Rome, opnieuw op een medisch-ethisch onderwerp: genetische manipulatie.

Het was de Groningse bisschop Moller die zich binnen de Nederlandse bisschoppenconferentie bezig hield met de ethiek binnen de geneeskunde. Maar MolIer was een man die wikte en woog en weinig harde standpunten nam. Dat beviel kardinaal Simonis maar matig, zegt kerkhistoricus Van Schaik. "Deze benoeming is duidelijk het werk van Simonis en de Nuntius. Of er bij de benoeming ook rekening gehouden is met het bisdom, is de vraag. Deze man heeft helemaal niets met Groningen." Tegelijkertijd is de conservatieve Eijk bij uitstek de man om het als nogal vooruitstrevend bekend staande bisdom in het gareel te krijgen, denkt Van Schaik. "Alles wijst erop dat hij de harde lijn gaat volgen. "Voor Groningen was Eijk in ieder geval niet de eerste kandidaat.

De arts-priester stond niet op het verlanglijstje dat door het Groningse kapittel werd opgesteld, zo valt op te maken uit de reactie van vicaris-generaal Grasveld" Wij hadden nog nooit van deze man gehoord." Het Groningse bisdom, dat zich eveneens uitstrekt over Friesland, Drenthe en de Noordoost polder, kent weinig gelovigen (140.000). Het is juist deze minderheidspositie die ervoor heeft gezorgd dat de polarisatie tussen conservatieven en progressieven in het Noorden niet aan de oppervlakte is gekomen, zegt Grasveld. " We zijn hier toch op elkaar aangewezen." De weinige gelovigen zijn ook zeer actief: door het grote gebrek aan priesters worden de diensten veelal voorgegaan door pastoraal werkers, iets waar in conservatieve hoek veel weerstand tegen bestaat. In zijn eerste persconferentie liet de kersverse bisschop Eijk echter weten dit beleid niet terug te willen draaien. Grasveld heeft dan ook goede hoop voor de toekomst. "Tijdens de persconferentie kwam hij over als een heel communicabele man."