schuilnaam van George Eliot bekende Eng. romanschrijfster,

* Nuneaton 22.11.1819 – † Londen 22.12.1880),

In het oude huis Griff op de Arbury bezitting, waar haar vader rentmeester was, bracht zij haar jeugd door. Na de dood van haar moeder werd zij belast  met de zorg van het huishouden en studeerde klassieke en moderne talen: Duits en Italiaans. Zij werd zeer streng evangelisch opgevoed; haar tante, waarschijnlijk het voorbeeld van Dinah Morris in Adam Bede, predikte voor de Methodisten en haar orthodoxe godsdienstige beginselen waren niet zonder invloed op Mary. In 1841 verhuisde haar vader naar Coventry, waar Mary kennis maakte met Charles Bray, een fabrikant, die grote invloed op haar had en een gehele verandering bracht in haar godsdienstige overtuiging.

Zijn vrouw was de zuster van Charles Hennell, de vrijdenker, die in 1838 An Enquiry concerning the Origin of Christianity publiceerde.

Mary nam Bray's theorieën over vrijheid van denken en onderzoek over en hoewel zij innerlijk ( zeer religieus bleef, brak zij met de Evangelische F Kerk, hetgeen bijna tot een breuk met haar vader ~,

(leidde. Zij vertaalde Das Leben Jesu van D. Strauss (1844) en later in 1854 Feuerbach 's Essence , of Christianity. Na de dood van haar vader in 1849 ging zij op reis naar Zwitserland en werd na haar terugkomst medewerkster aan de Westminster Review. In 1854 ontmoette zij George Henry Lewes, een filosoof en letterkundige, die vooral als criticus betekenis had. Zij ging met hem samenleven; een wettelijk huwelijk was niet mogelijk daar zijn vrouw nog leefde. Lewes had grote waardering voor Mary's letterkundige gaven en door zijn kritiek had hij goede invloed op haar litteraire arbeid. Na de dood van Lewes in 1878 huwde zij met J. W. Cross in 1880. George Eliot's eerste werk, The Scenes at Clerical Lite, verscheen in Blackwood's Magazine (1857) en had veel succes.

De pathetische geschiedenis van een eenvoudige predikant, Amos Barton, is met diep gevoel geschreven. Haar eerste roman Adam Bede, (1859) bezorgde haar dadelijk faam. Charles Dickens was een der eersten, die achter haar mannelijk pseudoniem een vrouw bespeurde. The Mill on the Floss, gedeeltelijk autobiografisch, geeft boeiende jeugdherinneringen, Sias Marner, minder ambitieus van opzet dan Adam Bede, staat hoger als kunstwerk. Na een bezoek aan Florence, in 1860 schreef zij een roman Romola (1863), een verhaal over Italiaanse Renaissance, dat vooral interessant is om de schildering van de figuur van Savonarola en de karakterontleding van Tito Melema. Felix Holt (1866), een politieke roman, minder levendig dan de vorige, is verouderd; Middlemarch (1872), een studie van het leven in een provinciestad met een grote galerij van karakterstudies, zal echter zijn waarde steeds behouden. Daniel Deranda (1876), waarin zij het Jodenvraagstuk aanpakt, en Impressians of Theaphrastus Such (1879) vol filosofische bespiegelingen en log van stijl vonden weinig bewondering meer. I.h.a. echter munten de romans uit door diep gevoel, humor, sympathie met het lijden van anderen, liefelijke natuurbeschrijvingen. George Eliot moet dan ook gerekend worden tot de grote schrijvers van het Victoriaanse tijdperk.

LITT.: J. W. Cross, George Eliot's Life and Letters, (Londen, 1885); Sir Leslie Stephen, G. E. (Londen, 1904); Mathilde Blind, G. E. (Boston, 1904); E. Haldane, G. E. and her Times, (1927); A. Paterson, G. E.'s Family Life and Letters (1928).

UITG: Works (12 dln., 1901–1903); Works (21 dln., 1908–1911); Letters, d. G.S. Haight (7 dln., 1954–1956); Essays, d. Th. Pinney (1963); Letters (1985; selectie); Collected poems, d. L. Jenkins (1990).

Onder: een paar beroemde uitspraken

It is only a poor sort of happiness that could ever come by caring very much about our own pleasures. We can only have the highest happiness such as goes along with being a great man, by having wide thoughts and much feeling for the rest of the world...

Our consciousness rarely registers the beginning of a growth within us any more than without us: there have been many circulations of the sap before we detect the smallest sign of the bud.

'Tis God gives skill, but not without men's hand: He could not make Antonio Stradivarius's violins without Antonio.

I like not only to be loved, but to be told that I am loved; the realm of silence is large enough beyond the grave