* Neuilly-sur-Seine 14.5.1905 – † Parijs 20.5.1974

tevens theoloog, jezuïet

Hoogleraar in de geschiedenis van de christelijke oudheid aan het Instituut Catholique te Parijs, behoorde tot de theologengroep van Lyon-Fourvière, wier denken na 1946 veelal als Nouvelle Théologie is bestempeld. Hij was sterk geïnteresseerd in het probleem van de ontmoetingsmogelijkheid van het christendom met het moderne denken, waarbij hij uitging van de overtuiging, dat alle wijsgerig denken in de geloofsbezinning omgemunt moet worden, zodat verschillende vormen van wijsgerig denken voertuig kunnen worden van de geloofsprediking en een identificatie van christendom bijv. met het Griekse denken moet worden afgewezen. Hij geldt als de belangrijkste verdediger van de hypothese dat het jodenchristendom tot ca. 150 de dominerende factor in het leven en de literatuur van het christendom is geweest.

Daniélou trachtte de band aan te halen tussen theologie en openbaringsbronnen (met Henri de Lubac was hij leider van de serie Sources chrétiennes; tekstuitgaven van de vroegchristelijke literatuur met vertaling en inleiding, 1941 vv.) in het besef van de betrekkelijke waarde der verschillende theologische systemen. Daarbij voerde hij een warm pleidooi voor de allegorische Schriftverklaring van Origenes (spirituele exegese). Hiermee hing samen zijn belangstelling voor de theologie van de geschiedenis en voor het denken van Oscar Cullmann. Daniélou was een vruchtbaar publicist. In zijn latere jaren toonde hij zich op kerkelijk terrein behoudend. Hij werd in 1969 tot kardinaal verheven en in 1972 tot lid van de Académie française gekozen.

WERK: Le signe du Temple (1942); Platonisme et théologie mystique (1944); Le mystère du salut des nations (1946); Origène (1948); Le mystère de l'Avent (1948); Bible et liturgie. Sacramentum futuri (1951); Essai sur le mystère de l’histoire (1953); Sainteté et action temporelle (1955); Les saints paiens de l'Ancien Testament (1956); Dieu et nous (1956); Les anges et leurs missions (1957); Philon d'Alexandrie (1958); Histoire des doctrines chrétiennes avant Nicée (3 dln., 1958, 1961, 1978); Approches du Christ (1960); Scandaleuse vérité (1961); Au commencement (1963); L’Oraison, problème politique (1965); La Trinité et le mystère de l'existence (1968); L’avenir de la religion (1968); L’être et le temps chez Grégoire de Nysse (1970); Pourquoi l’Église? (1972); Les manuscrits de la Mer Morte (1974); Contemplation – croissance de l’Église (postuum 1977).