(Hebr. = ‘mijn rechter is God’)

Hoofdpersoon van het boek is een jonge joodse balling van voorname afkomst, oorspronkelijk Daniël geheten, die onder de naam Beltesassar als page met drie vrienden aan het hof van de koning van Babel verblijft, ondanks beproevingen trouw blijft aan de joodse godsdienst, dromen kan uitleggen en geheimzinnig schrift kan lezen (zie: Mene Tekel).

In de Griekse vertaling is de verhalencyclus rondom Daniël nog uitgebreid met de geschiedenissen van Susanna, Bel en de draak, alsmede met in hoofdstuk 3 het gebed van de drie mannen in de vurige oven. Deze passages worden volgens de Hebreeuwse canon en die van de reformatorische kerken als apocrief beschouwd.

De oudste gedeelten van het boek hebben tot achtergrond de val van Babel in 539 v.C. (hoofdstuk 2, 4 en vooral 5), terwijl de inleiding (hoofdstuk 1) en hoofdstuk 3 en 6 meer gedacht zijn tegen het decor van de Perzische diaspora. De hoofdstukken 7–12 verplaatsen ons echter in de tijd van de Makkabese oorlog (167–164 v.C.) en zijn geschreven toen de opstand van de wetsgetrouwe joden tegen de Seleucidische koning Antiochus Epiphanes en diens satelliet, de hogepriester Menelaus, een crisis had bereikt. Deze slothoofdstukken, met o.a. de speculaties rondom het getal 70, behoren tot de apocalyptiek, die echter reeds in hoofdstuk 2 aanwezig is. Voor de kennis van het christendom is het boek Daniël van groot belang, omdat we hierin voor het eerst de uitdrukking ‘mensenzoon’ tegenkomen (7:13) als een Messiaanse titel.