Het offer: Een Perzische roman. Vert. Johan ter Haar- Uitg. Meulenhoff, 320 blz. f 39, 90.

Deze roman van de schrijfster Simin Danesjwar   is sinds de publikatie in 1969 het best verkopende boek van Iran. Het speelt in Zuid-Iran tijdens de Engelse bezetting in de Tweede Wereldoorlog: een nog lang niet fundamentalistisch land waar de chador ontspannen gehanteerd wordt, waar de heren wijn drinken, de soldaten een borrel pakken en tante in haar salon gezellig een pijpje opium schuift. De heldin Zari behoort tot de feodale klasse, maar draagt het hart op de goede plaats. Met haar zijn we getuige van onderdrukking, tyfus, honger, oorlog, collaboratie en verzet, en we zien hoe ze liefdadigheid bedrijft in het gekkenhuis en de gevangenis. De ellende wordt getemperd door een zachte glans van lieve damesachtigheid en soms een kinderboekachtige onschuld. Het is even wennen: de schrijfster gaat de hardheid van het leven niet uit de weg, spreekt openhartig over seks, en ze schrijft uitstekend, maar trekt nu eenmaal een lager register open dan bij ons gebruikelijk is.

Centraal staat het martelaarschap van Zari's man Josoef, een landheer die als een der weinigen niet laf, corrupt en collaborerend is.

Als hij is doodgeschoten vindt Zari haar ware grootheid: door rouw gerijpt beseft ze dat ze vrij is, zich niet moet laten knechten maar moet strijden tegen de onderdrukking. Daartoe wordt ze onder andere geïnspireerd door het verhaal over Siawasj, een voorislamitische martelaar die veel gemeen heeft met Hosein, de martelaar van de sjiïtische moslims. Iran is dol op martelaren, vooral wanneer ze in hun eentje verzet bieden tegen een overmacht. Dat verklaart voor een belangrijk deel het succes van Het offer.

Het boek biedt ons vooral een uniek inzicht in een niet meer bestaande samenleving en, belangrijker, het doet ons enigszins begrijpen hoe de in onze ogen vaak bizarre Iraniërs worden voortgedreven door hun verhalen over 'onmogelijk' idealisme en martelaarschap.  (WIM RAVEN)