* Figueras, bij Barcelona 11.5.1904 - †  januari 1989

Wij vonden bij: http://www.abcgallery.com/D/dali/dali.html

Een hele mooie verzameling van (240) kunstwerken van Dali. Zover is onze eigen verzameling nog niet. Dus een bezoek is aanbevolen.

Hij was fotograaf, schilder, tekenaar, etser, filmer, fotograaf, ontwerper van juwelen, meubels, decors en kostuums voor ballet en film, voorts schrijver van filmscenario's, romans en, vooral polemische, essays.

<!--[if !vml]--><!--[endif]-->Zijn vader was notaris en kwam uit Cadaques, Dali's geestelijke vaderland

<!--[if !vml]--><!--[endif]-->Hij tekende en schilderde reeds op jeugdige leeftijd, studeerde te Madrid en onderging invloeden van de Chirico en Carlo Carra. In 1924 werd hij wegens politieke activiteit in de gevangenis gezet, van 1925-1928 ontwikkelde hij zich via realisme (Vermeer e.a. 17^de eeuwse Nederlanders), kubisme (Picasso, Juan Gris), abstracte kunst en neo classicisme tot surrealist. In 1928 bezocht hij Parijs, Als Dali zich in 1928 bij de surrealistische groep - aansluit, is hij, geïnspireerd door Freud, reeds op de 'metafysische" toer. In die groep ontmoet hij Gala, de vrouw van Paul Eluard, die zich in 1929 bij hem voegt in Cadaques. Vanaf dan zullen Gala en Dali nooit meer van elkanders zijde wijken. Voortaan vormen zij als paar de verafgoders van de surrealistische "dwaze liefde". Als Muze van de duistere wereld van het irrationele, maar vooral als het favoriete model van de schilder, komt Gala voor op tal van schilderijen, zoals Atomische Leda (1949), Gala, uitkijkend over de Middellandse Zee (1976), of zoals dit, Het Angelus van Gala. In 1929 besloot hij zijn kunst "geheel te wijden aan de transcriptie van zijn dromen en paranoia visioenen"; hij vestigde zich in de Franse hoofdstad, werkte mede aan de film Un chien andalou van Louis Bunuel en publiceerde (1930) een brochure, waarin hij zijn techniek "met de hand gemaakte fotografie" noemde en haar vergeleek met die van Meissonier. In 1931 maakte hij, wederom samen met Louis Bunuel, een film, L' Age d'Or, in 1933 exposeerde hij te New York, in 1934 ging hij voor het eerst naar de V.S. In 1934 heeft hij met 42 etsen de “Chants de Maldoror” van Lautréamont geïllustreerd. De “Divine Comédie” en “Don Ouichotte” illustreerde hij met litho's, “Tristan et Yseult” met droge naald. (zie rechts)

Na een reis door Italië, in 1937, breekt hij met het surrealisme en keert terug naar de renaissance.

 In 1939 ontwierp hij voor de World's Fair te New York Dali's Dream of Venus en schreef voorts het scenario en ontwierp kostuums en décors voor het ballet Bacchanalen, later gevolgd door o.a. Labyrinth (1941), Sentimental Colloquy en Tristan (beide 1944). Sedert 1940 is hij in de V.S. gevestigd. Hij schilderde er portretten, wanddecoraties, tekende affiches en reclames en ontwierp etalageversieringen.

Na de oorlog keert hij terug naar Cadaques

<!--[if !vml]--><!--[endif]-->In 1942 publiceerde hij een bijzonder belangwekkende autobiografie The Secret Life of Salvador Dali, in 1944 een roman Hiddenfaces. Hij heeft ook sieraden ontworpen en boekillustraties gemaakt; voor eigen propaganda gaf hij een periodiek Dali News uit.

Salvador Dali is zowel in de moderne Europese als in de Amerikaanse kunst een boeiende, levendige figuur. Zijn schilderijen getuigen van een veelomvattende technische bedrevenheid en van een fantasie, die, ondanks vaak aanwezige gezochtheid, steile opvluchten kent. In wezen moet hij een zeer gevoelig kunstenaar zijn, die zich aan zorgen en angsten onttrekt door zich te verdiepen in schilderkunstige metafysica. 

<!--[if !vml]--><!--[endif]-->Zijn bekendste werken ontstonden in de eerstvolgende jaren, o.a. Versmeltende tijd (1931, Museum of Modern Art, New York) en Brandende giraffe (zie foto rechts)(ca. 1935, Kunstmuseum, Bazel). Hij brengt in zijn werk zeer nauwkeurig naar de werkelijkheid geschilderde objecten, die in geen relatie tot elkaar staan, met elkaar in verband, vaak in angstaanjagend reëel geschilderde kust- of woestijnlandschappen, met een geraffineerd gebruik van de perspectief, waardoor een derde dimensie wordt gesuggereerd.

Zijn vindingrijkheid wat de vorm betreft komt o.m. tot uiting in het gebruik van ad absurdum doorgevoerde 'dubbelbeelden' ; Impressie van Afrika (1938-1939, Tate Gallery, Londen) toont een landschap in de vorm van een gezicht. Nadat de surrealisten met hem gebroken hadden, vestigde hij zich in 1940 in de Verenigde Staten, waar hij zich gedurende 25 jaar ophield. Hier schilderde hij een reeks 'rustiger' portretten, voorts mystiekreligieuze werken, zoals de perspectivisch verrassende Christus aan het kruis (1951, Art Gallery and Museum, Glasgow). Hij illustreerde o.a. Chant de Matador (Lautréamont, 1934), Don Quichotte (Cervantes, 1958) en Divina commedia (Dante, 1967).

In 1974 werd in Figueras een Dalimuseum geopend.

<!--[if !vml]--><!--[endif]-->Werken: The secret life of S. Dali (1942); Hidden faces (1944); Dali on modern art (1957); Mijn leven als genie (1968): Zelfportret (1970). LITT.: Vrijwel volledig in: James Thrall Soby, S. D. (New York 1946).

Het Angeles van Gala.

om draait. 1935  Olieverf op linnen, 32,4 x 26,7 cm

New York, Museum of Modern Art

Gala, minstens tien jaar ouder dan haar man, was zijn muze, maar regelde ook zijn leven tot in details, omdat hij elk talent voor het praktische miste. Dat dit excentrieke paar, vijftig jaar lang met elkaar verbonden, geen braaf bestaan leidde volgens de normen van mevrouw Etherington-Smith, is geen geheim. Er waren mensen in Dali’s omgeving die Gala haatten en anderen die haar aanbaden.

Maar de benepen conclusie dat Gala een inhalige en wellustige (Russische) vluchtelinge' of een 'soort Raspoetin' was voor wie alleen geld telde, is geheel voor de rekening van de schrijfster .

Gala bezat grote charme en een sterke persoonlijkheid. Zij gebruikte die om relaties te vinden die Dali, toen hij nog niet bekend was, steunden; later bleef zij hem inspireren en regelde zijn zaken. Ze viel geheel buiten de categorie lief, aardig en volgzaam; de krukkige zinnen waarin de schrijfster Gala's liaisons opsomt, gelardeerd met details over Dali’s homo-erotische relaties, missen dan ook elk schokeffect. Die roddels bieden al even weinig nieuw inzicht in het wezen van Dali's kunst als de centrale (onbeantwoorde) vraag van dit boek: hebben Dali en Gala hun huwelijk wel voltrokken of deden ze maar alsof?

De schrijfster bezit noch inlevingsvermogen, noch eruditie, noch smaak, noch een diepgaande kennis van kunst of zelfs maar een vlotte pen; wel een hoop ijver waardoor ze veel bekende en een paar onbekende feiten heeft opeengestapeld in een sfeerloos en saai boek. Wie in Dali is geïnteresseerd, heeft meer aan het boek van Robert Deschames en Gilles Néret in de goedkope Taschen/Libero editie (f 29,90). Dat bevat goede afbeeldingen en is in tegenstelling tot het boek van Etherington-Smith vertaald in goed lopend Nederlands.

En dan Dali's uitspraken tijdens redevoeringen en interviews! Et Is een verslag van een inleiding. waarbij zijn welsprekendheid bestond uit het stilstaan met een haring op het hoofd en een ander waarbij juist een stroom van woorden. maar wel van bizarre schunnigheid, op koele toon. als terloops. werd uitgesproken. Toen het publiek het niet meer nam en de zaal dreigde af te breken deed hij iedereen verstommen door een reusachtig stokbrood van 2 meter op zijn hoofd te laten binden.

Een opmerking uit een van de laatste vraaggesprekken: 'Wat ik het meest bemin na mijn vrouw is geld, daarom neem ik iedere gelegenheid te baat opdat er een onafgebroken diarree van goud en dollars over mijn leven neerdaalt, wat mij een vrijwel niet te overtreffen bevrediging geeft'. Zo'n uitspraak is ook iets wat niet spoedig zal worden vergeten.

Het komt door Dali zelf, dat wij uitsluitend de 'imagebuilder', de stuntman, hebben leren kennen. Hij is een poseur, een acteur, een tentoonsteller van zichzelf vanaf de wieg.

 Eigenlijk al daarvoor, want iemand die zo boeiend als hij zijn Herinneringen uit de baarmoeder weergeeft, wil ons geen moment van zijn aardse bestaan onthouden. In Zelfportret en Mijn leven als genie mogen wij delen in iedere fase van zijn ontwikkeling, binnenin en naar buiten toe.

Buiten op zijn er vaste herkenningspunten, die al van verre op je netvlies toevliegen. De jonge Dali; net vijftien jaar oud, was een opvallende verschijning in de kleine stad Figueras (Catalonië, Spanje), waar iedereen iedereen kende. Hij droeg zijn prachtige haar lang en had bovendien fraaie bakkebaarden gekweekt, die zijn wangen voor het grootste deel bedekten. Hij voerde, dragen kun je zoiets niet noemen, een wandelstok mee met een grote knop, waarop een gouden tweekoppige adelaar. (Rechts Gala en Dali van Lisa Marcus)

Salvador Dali en de film

He made his most important contribution to cinema early in his career as Luis Buñuel's collaborator on UN CHIEN ANDALOU (1928)/AN ANDALUSIAN DOG and L'AGE D'OR (1930). Although Dali later came to denounce the merits of cinema as an art, in 1945 he designed the memorable surrealistic dream sequence for Hitchcock's SPELLBOUND and in 1951 the sets and costumes for the Spanish film DON JUAN TENORIO. He later directed a number of surrealist amateur shorts.

Filmography Salvador Dali

1928   UN CHIEN ANDALOU/AN ANDALUSIAN DOG                   screenwriter, performer

1930         L'AGE D'OR                                                                      screenwriter

Dali - Een wandelstok werd een onmisbaar onderdeel van zijn uitmonstering, even beroemd als de later gegroeide snor. De snor van Dali verdient een hoofdstuk apart, 'de Goddelijke Snor', waarvan de punten rafeldun zijn, 'imperialistisch, ultrarationalistisch, wijzend naar de hemel, zoals het verticale mysticisme, zoals de verticale vakverenigingen van Spanje', geen woorden van mij, maar van Dali! Binnenin lijkt er bij Dali toch een ontwikkeling te bestaan, die als algemeen menselijk, als bij ieder van ons, herkenbaar is. Natuurlijk, er wordt zinsbegoochelend vuurwerk bij afgestoken, maar daaruit komen vragen te voorschijn: 'Wie ben ik, wat zijn mijn mogelijkheden, waar liggen de grenzen van mijn persoonlijkheid, hoe wordt mijn geest gevormd door alle mededelingen van mijn zintuigen? .Alleen voelt niet iedereen de roeping dit proces in woorden en beelden om te zetten en het zo buitensporig mogelijk tentoon te stellen.

De jonge Dali maakte vreemde capriolen tegen een decor van een kleine stad. in een nauwe kring van vrienden en bekenden. Uitgebannen verplaatste hij zijn bokkensprongen naar het grote toneel van Parijs en New York.

Het heeft er veel van weg. dat hij die schaalvergroting bewust heeft willen gebruiken als mogelijkheid tot terugkeer naar het eigen huis.

Een geweldig opgeblazen, in zware lagen publiciteit verpakte Dali kon veilig door kritiek van familie en stad worden uitgepeld om tenslotte te worden aanvaard zoals hij dat eiste: als zichzelf.

In de geschiedenis van zijn leven herhaalt hij hoe hij heeft geleden onder de dwang plaatsvervanger te moeten zijn van de jonggestorven broer, naar wie hij werd genoemd. De taal die hij gebruikt om deze toestand en de bevrijding ervan te verbeelden is niet bedoeld om een medische verklaring af te leggen. Maar waarom zouden wij het alleen le- zen als een tot niets verplichtend symbolisch verhaal en niet ook de pit, het naakte feit, aanvaarden? De definitie van de beroemde psychiater Freud: 'Held is hij, die opstaat tegen het vaderlijk gezag en hem tenslotte weet te overwinnen' deed hem zijn eigen strijd herkennen.

Naast de eerste prikkel zich los te maken van de dubbelzinnigheid' zichzelf én schim te zijn! kwam een tweede prikkel om een nieuwe man te zijn, een man naast, boven de vader.

 Iets origineels, iets helemaal alleen voor Dali? Wel neen, dat overkomt alle zonen van alle vaders, een wederzijds gevecht om de macht. De oude Salvador sprak tot ieder die luisteren wilde: 'Salvador? Laat mij niet lachen, geen grein werkelijkheidszin, nog geen cent in zijn zak om een plaats in de engelenbak te kunnen betalen, binnen een week staat hij, onder de luis, op de stoep om me om vergiffenis te smeken!' Maar dank zij het inzicht en het geduld van de geliefde vrouw Gala, thuis gezien als een overspelige steen des aanstoots, komt de jonge Salvador niet onder de luizen, maar overdekt met lauweren terug naar Figueras. Een held die de vaderlijke autoriteit overwon? Kennen wij daarmee die unieke mens Dali? Wij zijn weer terug bij het begin, WIE IS DAL!?

Dali omvat een gecompliceerde , totaliteit. Dali de schilder, de " tekenaar, de graficus, de illustrator, de ontwerper, de filmer, de regisseur, de dichter, de schrijver, de essayist, de polemist, de redenaar, de etaleur, de decorateur, de choreograaf, de beeldhouwer, de maker van objecten , en sieraden en niet in de laatste plaats de perfecte publicist van zichzelf.

<!--[if !vml]--><!--[endif]-->Deze achtergrond van gesteente met de kleine baaien en strandjes, waar het leven in zoveel variatie aanwezig is en tegelijkertijd verstijft tot graniet, is het natuurlijke decor van Dali. Misschien kunnen wij hierdoor iets begrijpen van zijn dwangmatige behoefte aan vormveranderingen, die lijken op waanvoorstellingen. 'De paranoia - ziekelijke waanvoorstelling - heeft het duurzame van de ontledende hardheid van graniet.  Bewegelijke stranden en dromen worden als vanzelf door het wakker worden uitgewist, maar de rotsen van de verbeeldingskracht blijven. ..'.