* 22.7.1955 Appleton WI

In een reeks profielen van hedendaagse filmsterren deze week Willem Dafoe, die Jezus heeft gespeeld voor Scorsese, graag een gekke schurk vertolkt en nu een automonteur is in 'eXistenZ'. (juni 1999)

De Amerikaanse acteur Willem Dafoe wordt in Hollywood vooral gevraagd voor het spelen van engerds. Hij speelde engerds in uiteenlopende producties als Wild at Heart (1990), Speed II (1997), The English Patient (1996) en het meest recent in David Cronenbergs ExistenZ, waarin hij jolig een mens te lijf gaat met het gereedschap van een automonteur. Dafoe is gevaarlijk omdat hij je onzeker kan maken, met die ogen zo groot dat de pupillen de tijd hebben om spottend langzaam heen en weer te bewegen. Is hij met zijn magere lijf en uitstekende jukbeenderen nou mooi of niet mooi, is hij goed of slecht? Het antwoord op de tweede vraag lijkt samen te hangen met het antwoord op de eerste. Dafoe maakt van de kijker in Roodkapje op het moment dat ze nog net niet weet dat de wolf de plaats van grootmoeder in heeft genomen. Toch heeft Dafoe, anders dan collega-schurken Christopher Walken en Dennis Hopper, nog nooit een memorabele slechterik gespeeld. De acteur lijkt beter op dreef als hij uiteindelijk toch het goede Iaat overwinnen, en daar een prijs voor moet betalen, zoals in Platoon, de Vietnam-film van Oliver Stone (1986) waarin hij Sgt. Elias speelt, een rol die hem een Oscarnominatie opleverde. Twee jaar later speelde hij de titelrol in The Last Temptation of Christ van Martin Scorsese, waarin Jezus hallucineert over een aards bestaan en kort in een vrijscène met Maria Magdalena te zien is. Toen de film uitkwam, werden de makers van blasfemie beticht, maar op de website Hollywood Jesus wordt nu beweerd dat The Last Temptation mensen tot het christendom heeft bekeerd. Gedenkwaardig was Dafoe ook in Light Sleeper (1992), een film van Scorsese's scenarioschrijver Paul Schrader, die schuld, zonde en verlossing deze keer een veertigjarige cocaïnedealer laat overspoelen.

Dafoe is een acteur die in veel werelden thuis is. Behalve acteur in grote of kleine Hollywoodfilms is Dafoe (de voornaam Willem wijst niet op een Nederlandse connectie) ook nog acteur van de  Wooster Group, een experimenteel theatergezelschap in New York waaraan hij al ,neer dan twintig jaar verbonden is. Vorig jaar deden Dafoe en de zijnen Amsterdam nog aan tijdens het Holland Festival met de voorstelling The Hairy Ape. In films speelt Dafoe alleen als hij er zin in heeft: zin in werken met regisseur als Scorsese of Cronenberg, zin in spelen met een ster als Madonna (Body of Evidence, 1993), zin in het geld en de gein van Speed II. "Soms heb ik zin om ergens in te spelen waarin ik mijn broek kan laten zakken en met mijn blote reet kan schudden", zie Dafoe ooit in een interview. "That is the excitement of being a performer." Het hardnekkige gerucht dat Dafoe ook nog het grootst geschapen is van heel Hollywood, is door de acteur gelukkig nooit ontkend. Soms bloost hij om een verwijzing ernaar. En in een merkwaardig interview met de Engelse krant The Guardian zei hij vorig jaar naar aanleiding van herhaalde vragen over het gerucht: "Come on, I'm a man. I liiiiiike it."

mber of New York's acclaimed experimental theater company the Wooster Group, Dafoe achieved instant star status as Sgt. Elias in PLATOON (1986). His sharp facial features originally landed him in villainous roles but he has proved his versatility with MISSISSIPPI BURNING (1988), as a by-the-book FBI man, and in the demanding title role of THE LAST TEMPTATION OF CHRIST (1988).

Filmography Willem Dafoe

1980   HEAVEN'S GATE      

1982   NEW YORK NIGHTS  

1983   THE HUNGER 

1983   THE LOVELESS        

1984   THE COMMUNISTS ARE COMFORTABLE (AND THREE OTHER STORIES)

1984   ROADHOUSE 66       

1984   STREETS OF FIRE    

1985   TO LIVE AND DIE IN L.A.    

Uiteraard mag je van een goede agent verwachten dat hij het onderste uit de kan haalt om overtreders van de wet terecht te wijzen. Maar in dit geval heeft geheimagent Change (Willem Dafoe), die als dekmantel af en toe in de boksring verschijnt. Dafoe heeft zijn beste maatje gedood en dat dient gewroken te worden. Regisseur William Friendkin maakte er een keiharde actiefilm van vol agressie, bloedige gevechten en waanzinnige achtervolging scènes 

1986  PLATOON (zie foto rechts)   

Vietnam zoals het echt geweest is, was indertijd de algemene indruk van deze film. Dertien jaar later heb je ‘Saving private Ryan’ en ‘The Thin Red Line’ gezien en denk je waarschijnlijk dat de werkelijkheid nog een stukje gruwelijker was. Maar toch blijft deze oorlogsfilm van Oliver Stone overeind. De sergeanten Barnes (Tom Berenger) en Elias (Willem Dafoe) hebben de leiding over een peloton rekruten (o.a. Charley Sheen). Barnes is een meedogenloze moordenaar, terwijl Elias zijn menselijkheid probeert te behouden. Terwijl om hen heen de oorlog woedt, voeren ze ook onderling een strijd.

1987   DEAR AMERICA: LETTERS HOME FROM VIET NAM

1988   THE LAST TEMPTATION OF CHRIST         

1988   MISSISSIPPI BURNING        

1988   OFF LIMITS  

Rechts: Willem Defoe en Gregory Hines gaan op zoek naar onfrisse praktijken in Vietnam.

Vietnamdrama, niet te verwarren met de komedie 'Off limits' uit 1953. Willem Dafoe en Gregory Hines zijn twee rechercheurs die worden belast met de gewelddadige moord op een zestal Vietnamese hoertjes in het Saigon van 1968. Het is duidelijk dat er Amerikaanse onderdanen bij betrokken zijn, maar als het tweetal van hogerhand wordt tegen gewerkt, blijkt al snel dat er grotere belangen op het spel staan. De sfeer van het door de oorlog verscheurde Vietnam wordt goed weergegeven, maar de film blijft een beetje hangen, vooral omdat het plot nogal doorzichtig is. 

1989   BORN ON THE FOURTH OF JULY     

1989   TRIUMPH OF THE SPIRIT    

1990   CRY-BABY    

1990   WILD AT HEART      

1991   FLIGHT OF THE INTRUDER  

1992   LIGHT SLEEPER       

1992   WHITE SANDS        

Zijn rol lvan Ray Dolezal in White Sands' vond hij aantrekkelijk omdat hij zo gewoon is: "Hij heeft een vrouw en een; kind, hij doet gewoon zijn werk en hij is zelf ook heel gewoon. En dat ben ik eigenlijk ook." Minder gewoon is de film waarin Ray Dolezal optreedt: 'White Sands'. Wederom Dafoe: "Het is nogal ingewikkeld. Ik ben een hulpsheriff in een achterlijk gat in 'the West'. Ik vind een kerel met een kogel in zijn kop en een koffer met een half miljoen dollar in zijn hand. Om te weten te komen wat er gebeurd is, neem ik de identiteit van die dode aan, en dan raak ik verwikkeld in een aantal intriges tussen, de FBI en een duistere wapenhandelaar, die wordt gespeeld door Mickey Rourke."

1993   BODY OF EVIDENCE 

1993   FARAWAY, SO CLOSE!       

1994   CLEAR AND PRESENT DANGER       

1994   TOM & VIV   

1996   The English Patient ***

           with o.a. Ralph Fiennes, Juliette Binoche and Kristin Scott Thomas.

           Film bekroond met 9 Oscars