Tevens filmproducent en -screenwriter

* 18.5.1897, Bisaquino, Sicily, Italy - † 3.9.1991, La Quinta, CA

Education:     California Institute of Technology, In 1903 emigreerde Capra naar de 'S. Hij studeerde chemie. In de jaren twintig kwam hij bij de filmproductie en ontwierp gags voor de komedies van de producenten Hal Roach en Mack Bennett en voor de acteur Harry Langdon (1926-27, The strong man en Long pants). Vanaf 1929 werkte hij voor Columbia Pictures; van 1932-39 samen met scenarioschrijver Robert Riskin (*1897-1955), een samenwerking die leidde tot klassiek geworden komedies (o.a. It happened one night, met CIaudette Colbert en Clark Gable, 1934). Capra laakte films die inspeelden op president F.D. Roosevelts zgn. new deal-politiek (o.a. Mr. Deeds goes to town, met Claudette Colbert en Gary Cooper, Oscar). Als hoofd van de filmdienst (1942), maakte hij de serie Why we fight. Zijn films na 1945 spraken het publiek minder aan.

Although his critical reputation has fluctuated wildly, writer-producer-director Frank Capra remains, alongside John Ford, and perhaps Howard Hawks, a preeminent filmmaker of the prewar Hollywood cinema. Conventional wisdom has tended to pigeonhole Capra as a director of maudlin social comedies, but his 40-year career included a much more diverse body of work.

In fact, Capra's first 21 features, made between 1926 and 1932, bear almost none of the trademarks of his better-known films of the middle and late 30s. Capra's film career began in 1922 when, as an unemployed chemical engineer and WWI vet, he talked his way into directing an independently produced short, FULTAH FISHER'S BOARDING HOUSE. For the next several years he apprenticed his way up the production ladder, eventually becoming a comedy writer for both Hal Roach (on some of the early "Our Gang" shorts) and Mack Sennett.

Between 1926 and 1927, Capra made his feature directorial debut with three successful vehicles for the popular silent comic Harry Langdon, but was fired when Langdon decided to direct himself.

The following year, a struggling Columbia Pictures made Capra a company director. Over the next ten years he would direct 25 films for that studio, including nine features in his first 12 months alone.

But before carving out his niche as a maker of comic fables with a message, Capra became known as a reliable craftsman of efficient and profitable productions, regardless of genre. His early Columbia work included military/action dramas (SUBMARINE, 1928, FLIGHT, 1929, DIRIGIBLE, 1931); newspaper stories (THE POWER OF THE PRESS, 1928); Barbara Stanwyck melodramas (LADIES OF LEISURE, 1930, THE MIRACLE WOMAN, 1931, FORBIDDEN, 1932); and tearjerkers (THE YOUNGER GENERATION, 1929). 

But it was the sassy comedy PLATINUM BLONDE (1931) that marked a turning point in the young director's career. The film's dialogue writer, Robert Riskin, became Capra's collaborator on seven of his next ten projects, a successful string of Depression-era comedies in which they perfected the "Capriskin formula": the individual idealist vs. a corrupt institution.

The first Capra-Riskin production, AMERICAN MADNESS (1932), introduced the team's signature theme and idealistic hero: a dedicated community banker (Walter Huston) forestalls a bank run by rallying faithful depositors against the machinations of nefarious big businessmen. But Capra's transformation from house director to New Deal auteur was not immediate. His next film, the remarkably lush and atmospheric THE BITTER TEA OF GENERAL YEN (1933), departed from his all-American milieu, featuring Barbara Stanwyck as a missionary whose ideals are overwhelmed by her desire for a Chinese warlord. When Capra's "art film" drew little attention, he returned to work with Riskin on what he deemed a more blatantly commercial project. The result, the snappy comedy IT HAPPENED ONE NIGHT (1934), swept the major Academy Awards (much to Capra's surprise) and proved to be a prototype for the screwball genre.

Capra's Oscars elevated him to a new level of prestige in the industry, and he began to produce as well as direct all of his projects. Arguably it was his role as producer that enabled Capra to create the string of celebrated films—MR. DEEDS GOES TO TOWN (1936), LOST HORIZON (1937), YOU CAN'T TAKE IT WITH YOU (1938), MR. SMITH GOES TO WASHINGTON (1939), MEET JOHN DOE (1941) and, quintessentially, IT'S A WONDERFUL LIFE (1946)—most closely associated with his name.

However, the director himself recounts that these films of raw idealism and evangelical faith in the common man were the direct result of a personal conversion that followed a prolonged illness in 1935. Whether or not one believes that an anonymous visitor convinced Capra that he was to transform the silver screen into a pulpit committed to a love-thy-neighbor philosophy, the fact remains that these films consistently delivered that unabashed message, often in Oscar-winning fashion.

Capra successfully adapted existing properties to fit his utopian vision of the world: the popular novel Lost Horizon became a lavish film spectacle, with Ronald Colman as the idealistic diplomat who dreams of a warless world, while the freewheeling stage comedies YOU CAN'T TAKE IT WITH YOU and ARSENIC AND OLD LACE (1944) were transformed into paeans to democratic individualism. But Capra's message was memorably portrayed in original material, specifically in his trilogy of films—MR. DEEDS/MR. SMITH/JOHN DOE—depicting small-town eccentrics as saviors of such "lost causes" as Christian charity, honesty and community. These celebrations of traditional values in the milieu of everyday life struck responsive chords in prewar America.

In the years since, Capra's harshest critics have found his images of the "wonderful life" to be naïve, simplistic and overly sentimental. Paradoxically, "Capracorn" seems to argue for both extreme individualism (his heroes are non-conformists, like the pixilated tuba player Longfellow Deeds) and for conformity (resolution is attained only when individuals are in harmony with the community, as in the Christmas Eve reunion of IT'S A WONDERFUL LIFE).

Such conflicting impulses have led to a variety of political readings of Capra. His films have been alternately seen as fascistic and libertarian, conservative and liberal, reactionary and progressive.

Finally, although the director's five post-WONDERFUL LIFE features lack the commitment and power of his earlier social comedies, Capra's film career must also be remembered for its landmark contributions to the field of documentary production. Under his supervision, the US government's WHY WE FIGHT propaganda films of WWII proved as emotionally powerful as any of Capra's Depression-era hits, and were exemplary of found-footage montage. Though much less known, the series of educational science documentaries produced, directed and written by Capra for the Bell System between 1952 and 1957 all exhibit this same skill at manipulating banal images into an inspirationally charged, utopian vision of human life.

Filmografie Frank Capra (waar geen vermelding was hij de regisseur)

1922   FULTAH FISHER'S BOARDING HOUSE        

1926   THE STRONG MAN   

1926   TRAMP, TRAMP, TRAMP

          associate producer, director, screenwriter, story

1927   FOR THE LOVE OF MIKE     

1927   HIS FIRST FLAME                        screenwriter

1927   LONG PANTS 

1928   THE MATINEE IDOL  

1928   THE POWER OF THE PRESS 

1928   SAY IT WITH SABLES                            director, story

1928   SO THIS IS LOVE    

1928   SUBMARINE   

1928   THAT CERTAIN THING        

1929   THE DONOVAN AFFAIR       

1929   FLIGHT                                      director, dialogue

1929   THE YOUNGER GENERATION

1930   LADIES OF LEISURE 

1930   RAIN OR SHINE       

1931   DIRIGIBLE     

1931   THE MIRACLE WOMAN        

1931   PLATINUM BLONDE   

1932   AMERICAN MADNESS

1932   FORBIDDEN                                director, story

1933   THE BITTER TEA OF GENERAL YEN 

1933   LADY FOR A DAY     

1934   BROADWAY BILL      

1934   IT HAPPENED ONE NIGHT    

1936   MR. DEEDS GOES TO TOWN          producer, director

1937   LOST HORIZON                           producer, director

1938   YOU CAN'T TAKE IT WITH YOU      producer, director

1939   MR. SMITH GOES TO WASHINGTON producer, director

1941   MEET JOHN DOE                          producer, director

1942   WHY WE FIGHT 

         producer— "Battle of Russia," "War Comes to America," director

1943   TUNISIAN VICTORY                     producer, director

1944   ARSENIC AND OLD LACE               producer, director

Toen de Hollandse Komedie zevenjaar geleden nog eens het oude kassucces Arsenicum en oude kant ten tonele voerde, met Elsje Scherjon en Ina van Faassen als de twee oude dametjes met hun verraderlijk onschuldige oogopslag, kon alle inzet niet meer verhelen dat het een nogal omslachtig stuk patronaatstoneel was geworden, waarvan het stof en de spinrag nauwelijks meer konden worden weggeblazen. Het was nu net zo gedateerd als de knijpkatten die tijdens één van de scènes enig licht in de duisternis moesten brengen. En het feit dat die twee ragfijne mevrouwtjes in het geniep een hele reeks lijken op hun geweten hadden, baarde weinig opzien meer.

Vijftig jaar geleden was dat anders. Direct na de bevrijding maakte het Nederlandse publiek voor het eerst met deze kluchtige thriller kennis via het blijspelgezelschap van Cor Ruys, en pas in 1947 volgde de enkele jaren eerder gemaakte Hollywood-versie van Frank Capra. "Een allerdwaaste parodie op de griezelfilm", meldde de recensent van het Algemeen Handelsblad destijds. Een keten van ongerijmdheden, vermakelijk wanneer men erin de juiste stemming naar toe gaat."

Arsenic and old lace, naar het toneelstuk van de Amerikaanse routinier Joseph Kesselring, was achteraf bezien bij lange na niet de meest gewaarde film uit Capra's bijzondere oeuvre. In dit geval stond hem niet veel meer te doen dan de toneelteksten te verfilmen, het had bijvoorbeeld geen zin er veel buitenlocaties aan toe te voegen, want alles speelde zich afin de met draperieën en schoorsteen mantels en vestibules volgestouwde woning waar de twee dametjes hun moordlustige neigingen botvierden. De meeste aandacht ging in de film overigens niet uit naar de actrices Priscilla Lane en Josephine Hull, maar naar de veel beroemdere Cary Grant als hun neef,  danig met de ogen draaiend wegens het koddige effect, en naar Raymond Massey en Peter Lorre als de in het nauw rakende boeven die niets vermoedend de woning binnendringen. De overacting, is, kortom, niet van de lucht. Maar kijk eens hoe iedereen dat vak verstond, vijftig jaar geleden.

1944   THE NEGRO SOLDIER                    producer, director

1945   KNOW YOUR ENEMY: JAPAN          producer, director

1946   IT'S A WONDERFUL LIFE                         

         producer, director, screenwriter

Met: James Stewart, Donna Reed, Lionel Barrymore.

George Bailey heeft zich zijn leven lang voorbeeldig gedragen. Als klein jongetje redde hij zijn broertje Billy al het leven door hem in een wak achterna te springen. Na de dood van zijn vader volgt George hem op als directeur van een goeiig bankje, en vervallen zijn plannen voor een exotische 'trip to Europe'. George trouwt met Mary , net als hij geboren en getogen in het suffe Bedford Fans, en betrekt met haar een oude, tochtige villa waar alles voortdurend stukgaat. George en Mary krijgen kind na kind, en de bankcliëntèle wordt elk laar armer en aanhankelijker door crisis en oorlog. De verantwoordelijkheden stapelen zich op.

Als zijn zaakje failliet dreigt te gaan door een plotseling kastekort is zijn dochtertje ook nog ziek wordt, wordt het George opeens teveel. Op Kerstavond ontvlucht rij huis, vrouwen kindertjes en rijdt zijn auto tegen een boom. Hij wil er een eind aan maken en hangt over de reling om zich in de rivier te storten, als er voor hem met een schreeuw een man in het water valt. Meteen komt George's ware heldenaard weer boven: hij springt n het diepe en redt de onbekende drenkeling. "Ik wist dat je mij zou redden, en zo redde ik jou", zegt let mannetje even later tevreden. Hij blijkt Clarerice Oddbody te heten en zegt een engel te zijn, nog zonder vleugels weliswaar, want die moet hij nog verdienen. Clarence is naar de aarde gestuurd om George zijn fatale voornemen bijtijds uit het hoofd te praten.

Na een mager succes in de bioscopen in 1946 groeide Frank Capra's It's a Wonderjul Life door veelvuldige vertoning op televisie (en elk jaar in december in het Filmmuseum, dit keer in een gloednieuwe kopie) uit tot een kerstklassieker. Daar heeft de film ook alle prettige kenmerken van veel goede mensen met blije gezichten, en op de valreep nog sneeuw, kaarslicht en een happy end. Maar het is ook een ernstig, intens geacteerd drama over de beperkingen die het leven van elk mens binnensluipen op het moment dat hij volwassen wordt en hij zijn toekomstplannen aan de realiteit getoetst ziet. 'Life is what happens to you while you're busy making other plans', schreef John Lennon eens, en zo vergaat het George Bailey ook. Zijn leven als huisvader, bankdirecteur en weldoener heeft vorm gekregen zonder dat hij er ooit sturing aan kon geven; zijn geluk en zijn ongeluk zijn hem overkomen in plaats van dat hij ze ooit op kon zoeken. Die onmacht maakt hem radeloos en daardoor ziet hij de goede kanten van zijn leven over het hoofd.

1948   STATE OF THE UNION                  producer, director

1950   RIDING HIGH                               producer, director

1951   HERE COMES THE GROOM             producer, director

1951   WESTWARD THE WOMEN              story

1959   A HOLE IN THE HEAD                   producer, director

1961   POCKETFUL OF MIRACLES             producer, director

1961   ANGELS WITH PISTOLS                Producer, Director

1984   GEORGE STEVENS: A FILMMAKER'S JOURNEY       director— interviewee

1987   ARRIVA FRANK CAPRA                  director— interviewee