* 17.1.1899 Napels  - † 25.1.1947 Miami

Hij was van Italiaanse afkomst. Hij werd bekend als leider van een groot bootleggers syndicaat, dat tijdens de Amerikaanse zgn. drooglegging (1920-23) meer dan de helft van alle dranksmokkel, illegale stokerijen en zwarte handel in alcohol beheerste. Capone werd verdacht de hand te hebben gehad in ca. 250 moorden; zijn daderschap of medeplichtigheid kon echter nooit bewezen worden. Capone werd uiteindelijk gearresteerd en veroordeeld op beschuldiging van belastingfraude, waardoor hij ook zijn vermogen verloor.

Romans en films hebben hem tot het prototype van de keiharde gangster gemaakt.

LlTT. J. Kobler, Al Capone (1971).

De geschiedenis kent grote namen, die bewondering oproepen, maar er zijn er ook die alleen maar huiver en afkeer losmaken. Al Capone, Charles Manson, Dr. Crippen en Adolph Eichmann zijn daar voorbeelden van. In de documentaire serie 'Great Crimes, end trials of the twentieth century wordt aandacht besteed aan deze geruchtmakende personen.

RTL4 start zondag met de 26-delige serie, die in de Verenigde Staten een groot succes is geweest. De producenten Philips Nugus en Jonathan Martin zijn momenteel bezig met de opnamen voor een tweede serie. Veel van het beeldmateriaal is nog nooit eerder vertoond. In elke aflevering is een bepaalde misdaad te zien, gecombineerd met archiefmateriaal, informatie over motieven van de daders, aanleidingen tot doorbraken in het onderzoek en de uiteindelijke rechtszaak. In de eerste aflevering het verhaal van Alphonse Capone, alias Al Capone, 'Scarface' (1889-1947).

De cel van Al Capone in Alcatraz

Boekbespreking van Luuc Kooijmans Mr. Capone door Robert J. Schoenberg

Iedereen kent de naam Al Capone, maar wie was hij? Een antwoord luidt: Al Capone was een heer, die immer verzorgd gekleed ging en onderhoudend converseerde over politiek, film en muziek, een liefhebber van opera's als Aida en Rigoletto. Hij zorgde goed voor zijn familie, en armen en behoeftigen die zijn pad kruisten konden altijd rekenen op zijn hulp. Beloftes kwam hij steevast na.

Meer nog dan zijn warme persoonlijkheid sprak zijn rijkdom tot de verbeelding. Zijn inkomsten werden in 1927 geschat op honderd miljoen dollar. Het grootste deel van zijn fortuin was afkomstig uit de drankhandel, illegaal sinds 1920, toen in de Verenigde Staten de verkoop van alcohol werd verboden. Voor die tijd was de onderwereld voornamelijk geïnteresseerd geweest in goklokalen en bordelen, maar tijdens de 'drooglegging' werd vooral de handel in bier lucratief. Een bendeleider beweerde dat er in Chicago maandelijks voor dertig miljoen dollar aan bier werd verkocht.

Er ontbrandde een hevige interne strijd om de controle over de drankhandel, de 'beer war', waaruit Capone naar voren kwam als de onbetwiste baas van de georganiseerde misdaad in Chicago.

De vraag wie Al Capone was, komt aan de orde in Mr. Capone van Robert J. Schoenberg, een biografie die met recht wordt geadverteerd als 'the real, and complete, story'. Het boek omvat 480 pagina's, waaronder ruim honderd pagina's noten. De auteur heeft onmiskenbaar geput uit een omvangrijk databestand, waarin elke persoon was opgenomen die op de een of andere wijze een rol heeft gespeeld in het leven van Capone. In de loop van het verhaal worden ettelijke tientallen familieleden, collega gangsters, advocaten, politici en politiemensen geïntroduceerd. Men moet buitengewoon in het onderwerp geïnteresseerd zijn om alles wat Schoenberg over hen vermeldt te willen weten, maar compleet is het in elk geval wel.

De vraag waarom Al Capone zo lang tot de verbeelding is blijven spreken wordt niet erg bevredigend beantwoord. Schoenberg suggereert dat het wellicht de manier was waarop Capone de corruptie van de gezagsdragers uitspeelde, maar uiteindelijk komt hij niet verder dan dat Al Capone met al zijn flair en efficiëntie zo typisch Amerikaans was.

Al Capone wordt door Schoenberg afgeschilderd als een behendig manipulator met een scherp gevoel voor sociale verhoudingen. Streetgangs in New York vormden zijn leerschool. Dat was traditioneel, maar ongewoon was dat hij niet opgroeide in een getto. Terwijl hij zelf van Italiaanse origine was woonde hij in Brooklyn temidden van leren, Duitsers en Chinezen. Schoenberg ziet het ontbreken van etnische vooroordelen als een van de voorwaarden voor Al Capones succesvolle carrière als de 'businessman of crime’.

De jonge Capone was nogal heet gebakerd, en een in woede gepleegde moord dwong hem in 1919 naar Chicago te vluchten. Daar werkte hij aanvankelijk als ondergeschikte van de eveneens uit New Vork afkomstige John Torrio, de tweede man in het bordelenimperium van een van de zwaarste jongens van Chicago, Jim Colosimo. Torrio zag grote mogelijkheden in de illegale drankhandel en vond dat zijn baas die onvoldoende benutte. Sinds de baas verliefd was geworden op een zangeres was zijn hart niet meer bij het werk, en met steun van Capone paste Torrio de meest radicale remedie toe: hij liet Colosimo doodschieten. Torrio werd de nieuwe baas en Capone, die belast was met de supervisie over een bordeel, maakte zich spoedig zodanig onmisbaar dat hij zich reeds als 23-jarige had opgewerkt tot nummer twee in de 'outfit'.

CLOUT

Torrio streefde naar een strakke organisatie van de drankhandel, waarbij diverse bendes samenspanden tegen de wettelijke gezagsdragers. Die werden op grote schaal omgekocht, zodat de politie zelden serieus optrad en er in de raad- en rechtszaal opmerkelijke beslissingen werden genomen.

Het sleutelwoord was 'clout', waarmee iemands greep op het gezag werd aangeduid. Een onderwereldbaas verhoogde zijn status aanzienlijk als hij kon laten zien hoeveel gezagsdragers hij in zijn zak had.

Torrio had 'clout', maar slaagde er niet in alle rivaliserende gangstergroepen in het gareel te krijgen. Er waren voortdurend ambitieuze bendeleiders die niet tevreden waren met hun aandeel in de combine. De rivaliteit leidde tot een eindeloze reeks onderlinge afrekeningen, meer dan zevenhonderd tijdens de 'drooglegging'.

Te veel van die moorden worden door Schoenberg in detail beschreven. Het zijn klassieke gangsterverhalen, maar het boek staat zo bol van de vuurgevechten en gewelddadige wraakacties dat gesproken mag worden van overkill. Sommige details zijn overigens wel mooi. Schoenberg vertelt bijvoorbeeld hoe een gangster, die was neergeschoten en lag dood te bloeden, er nog net in slaagde een trap uit te delen aan de verpleger die hem in een ambulance wilde leggen. Zijn laatste woorden luidden: "take that, you son of a bitch!"

Onder:Capone leidde een luxe leven

Na een mislukte aanslag op zijn leven trok Torrio zich terug en vanaf dat moment (1925) was Al Capone in Chicago de baas van de onderwereld. Met meedogenloze hardheid dwong hij de rivaliserende groepen zich te houden aan onderlinge afspraken. Wie zich daaraan onttrok werd geëlimineerd.

Tot die tijd waren concurrenten meestal uit de weg geruimd door ze van dichtbij neer te schieten met een revolver, maar onder Al Capone werd het machinegeweer geïntroduceerd. Zijn favoriete methode was het huren van sluipschutters die uit een belendend perceel een regen van kogels deden neerdalen op de te elimineren rivaal (en iedereen die zich in diens omgeving bevond).

Capone verzekerde zich van de loyaliteit van zijn mensen door hun werk en geld te bieden. Maar hij bond ze ook door zichzelf nadrukkelijk loyaal te tonen. Toen één van zijn handlangers in elkaar was geslagen vermoordde Capone eigenhandig de dader. Wie aan zijn mensen kwam, kwam aan Capone.

Van de protectie van politie en bestuurders verzekerde hij zich door grote bedragen aan steekpenningen. Rij beweerde dat hij daaraan jaarlijks dertig miljoen dollar besteedde. Wie geld van hem ontving moest zich natuurlijk wel aan zijn woord houden. Een politicus die zich had laten omkopen en zich desondanks tegen het gangsterdom keerde, werd door Capone botweg van de trappen van het gemeentehuis geslagen. De aanwezige politie keek even de andere kant op.

ROBIN HOOD.

Zo meedogenloos als hij was tegenover iedereen die zijn positie bedreigde, zo aimabel was zijn publieke presentatie. AI Capone was uitermate welwillend tegenover de pers, hij gaf zelfs persconferenties. Hij ontving journalisten dan op slippers en in hemdsmouwen en deelde sigaren en illegale drank rond. Geduldig rechtvaardigde hij voor hen zijn broodwinning: wat hij deed was niet meer dan voorzien in een behoefte. Dat er een wet tegen de verkoop van alcohol bestond, wilde nu eenmaal niet zeggen dat er geen vraag naar drank was: "you can't cure a thirst by law".

Rij kweekte zoveel goodwill met gastvrijheid, cadeaus, fooien en spontane schenkingen dat hij in sommige kringen werd gezien als een soort Robin Rood-figuur. Ten onrechte, volgens Schoenberg, die aantoont dat wat Capone weggaf slechts een kleine fractie van zijn inkomsten uitmaakte. Behalve aan 'salaris' en steekpenningen besteedde hij nog het meeste geld bij de paardenrennen.

Voor de autoriteiten werd de status van Al Capone langzamerhand gênant. Zijn hoofdkwartier was een toeristische attractie, zijn auto werd nagewezen. Beroemdheden gingen er prat op hem te hebben ontmoet. In het corrupte Chicago kon hij gewoon zijn gang gaan. Hij bleek niet te pakken te zijn op grond van moord, geweldpleging of illegale verkoop van drank. Uiteindelijk moesten er oneigenlijke middelen worden gebruikt om Capone achter de tralies te krijgen.

De federale belastingdienst stelde een onderzoek in naar Capones inkomsten. Men slaagde er spoedig in lijn broer Ralph te betrappen op belastingontduiking, maar het was veel lastiger om Al Capone zelf te grijpen. Pas toen hij in een poging om tot een schikking te komen enig inlicht in zijn inkomsten had verschaft, slaagde men erin een gefundeerde aanklacht op te stellen. Na overleg met de openbare aanklager besloot Capone zich te laten veroordelen, onder voorwaarde dat de aanklager bij de rechter een zo licht mogelijke straf zou eisen. Alles leek geregeld tot tijdens de rechtszitting bleek dat de rechter niet wilde meewerken. Capone trok zijn bekentenis in, maar kon, mede door een zwakke verdediging, niet voorkomen dat hij werd veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf. In 1932, een jaar voor het eind van de drooglegging, werd hij opgesloten in Atlanta. Omdat hij daar allerlei privileges genoot en zich bleef gedragen als de 'king of crime', werd hij overgeplaatst naar Alcatraz, waar hij veel minder bewegingsvrijheid kreeg en nauwelijks contact met de buitenwereld meer kon onderhouden.

Intussen was Capones positie als baas van de onderwereld ook op geheel andere wijze ondermijnd. Gebruik makend van de diensten van meisjes uit zijn bordelen had hij syfilis opgelopen, in het tijdperk voor de penicilline een ernstige kwaal. Hoewel hij in de gevangenis intensief werd behandeld slaagden de artsen er niet in de ziekte te stuiten. Al Capone begon tekenen van dementie te vertonen. Nadat hij zijn straf had uitgezeten, leidde hij een teruggetrokken leven als patiënt, verpleegd door zijn familie. Regelmatig werden in Chicago gepleegde moorden nog aan hem toegeschreven, maar volgens zijn arts was hij inmiddels geestelijk vergelijkbaar met een twaalfjarige en beslist niet meer in staat een omvangrijk misdaadsyndicaat te besturen. Hij werd nog wel onderhouden door wat vroeger zijn organisatie was, maar zijn belangrijkste bezigheid bestond uit het eindeloos slaan van een tennisbal tegen een muur. In 1947 stierf hij na een hartstilstand. 

HET TESTAMENT van Al Capone

In de nacht van maandag op dinsdag zal om drie uur het geheimzinnige "testament" van gangsterleider AI Capone worden geopend. Tijdens een rechtstreekse, nachtelijke uitzending wordt een dichtgemetseld gedeelte van de kelder van het Lexington Hotel in Chicago opengebroken. Wat bevindt zich in deze bunker die speciaal door AI Capone werd gebouwd? Goud, geld en sieraden? Liggen er lijken van concurrerende bendeleden of was het een vluchtverblijf van de onderwereldkoning? We zullen het rechtstreeks via de televisie kunnen meemaken.

AI vijf jaar geleden is de geheimzinnige bunker in de kelder van het Lexington Hotel in Chicago ontdekt. De muren waren echter zó dik dat men het maar liet zitten. Intussen gingen wel de verhalen rond. Maar nu staat het hotel voor een grondige renovatie en heeft men deze ruimte in de kelder ook nodig. In navol. ging van het spektakel met de Andrea Doria besloot men ook van de bunker van Al Capone een rechtstreekse televisieshow te maken.

De Andrea Doria was het gezonken schip waarvan met veel tamtam de kluis werd geopend, nadat dit stalen gevaarte enige tijd ten toon was gesteld in een vijver met haaien. De inhoud viel nogal tegen: wat gebroken porselein en bankbiljetten die waren vergaan. Maar het was een aardige showen miljoenen over de hele wereld offerden er hun nachtrust voor op. Zal het ook zo gaan met de geheimzinnige bunker van Al Capone? Voor zover bekend wordt het spektakel in Amerika van kust tot kust uitgezonden en heeft behalve Nederland ook Italië getekend op de uitzending.

Uitsmijter Wie was eigenlijk Ai Capone? Zijn naam roept herinneringen op aan het Amerika van de jaren twintig. De drooglegging. Toen je via de misdaad miljonair kon worden en het waren vooral de Italiaanse immigranten die zich op het misdaadpad bewogen. Zo ook Alfonso Capone. Met zijn ouders kwam hij vanuit het Italiaanse Casteliamare naar Brooklyn. "Al" groeide op als diefje, was als zestienjarige al pooier en uitsmijter bij een bordeel. Hij moest Brooklyn verlaten toen hij de zoon van een lokale politicus het ziekenhuis had ingeslagen. Met de hulp van een "collega" dook hij onder in Chicago en werd daar opnieuw uitsmijter. Nu van de club "The Four Deuces". Binnen korte tijd werkte hij zich op tot bedrijfsleider onder het pseudoniem "Al Brown". AI snel rees zijn ster in de wereld van de misdaad. De grote kans van Al Capone kwam toen de Amerikaanse regering overging tot de "drooglegging" in 1920. Vanaf 16 januari in dat jaar begon de glorie voor Capone en zijn kornuiten. Hij zette een serie stokerijen op en daarnaast de bijbehorende geheime lokalen waar men deze alcohol kon nuttigen in gezelschap van aantrekkelijke juffrouwen. Daarnaast kon men nog een gokje wagen.

Geld speelde in die jaren geen rol, even. min als een mensenleven. Er werd door de concurrerende benden flink geknokt tot groot plezier van de politie, want op die manier vrat het kwaad zichzelf op. Al Capone was een keiharde baas voor zijn mensen, maar hij was voor zover dat mogelijk kon zijn ook "rechtvaardig". Trouw werd beloond en op verraad stond de doodstraf, Al Capone verdiende in die tijd per week zo'n honderdduizend dollar en vermenigvuldig dat vandaag de dag maar rustig met tien, Dus: er zou wel eens wat in die bunker van het Lexington Hotel kunnen zitten. Maar Heer Capone had natuurlijk zijn onkosten, Geldverslindende dames, lijfwachten die hun loon eisten en snelle automobielen om je in te verplaatsen. Aan beleggen deed Big AI "Scarface" Capone ook en zo kwam het Lexington Hotel in zijn bezit. Het verhaal gaat dat er vanuit dat hotel een onderaardse gang liep naar één van zijn nachtclubs.

Zuigelingen

Populair werd hij bij het volk want toen de crisis in Amerika een feit werd richtte hij gaarkeukens in en gaf de armen van Chicago te eten. Er bestaan nog film- beelden waarin dankbare daklozen hem de hemel in prijzen, terwijl ze Capone soep de tandeloze mond naar binnen schuiven. Zuigelingen die geen melk krijgen? AI Capone kocht boeren om en op om tegen dumpprijzen melk op de markt te brengen voor bibberende baby's. Het bekende beeld van de dictator die kleuters kust en poezen aait.

Intussen was de overheid machteloos, Geen enkele klacht tegen Al Capone kon worden hardgemaakt. Hij had tientallen uit de weg laten ruimen en was van 's morgens vroeg tot diep in de nacht met diefstal, afpersing, ontucht, moord en bedreiging bezig, maar men kon hem niet voor de rechter krijgen.

Het lukte uiteindelijk om hem in de cel te krijgen op verdenking van ontduiking van inkomstenbelasting. De borgsom voor vrijlating kostte hem 25.000 dollar en Al Capone kon dat gemakkelijk betalen want bij zijn arrestatie had hij 50.000 dollar op zak. Maar hij had zich bij collega's intussen zo gehaat gemaakt, dat hij de gevangenis prefereerde. Daar was hij veilig.

Via omkoping en afpersing kreeg hij het voor elkaar dat hij zijn cel luxe mocht aankleden met tapijten en meubelen, er werd een directe telefoonlijn aangelegd en hij kreeg zelfs een "tickertape", een soort telex waarop hij de beurskoersen kon volgen. Vanuit zijn cel in de gevangenis van Philadelphia deed hij uitgebreid zaken. Uiteindelijk kreeg Al Capone een straf van tien jaar en op 4 mei 1932 begon hij daaraan in Atlanta.

Alcatraz

Toen het eiland Alcatraz voor de kust van San Francisco gereed was voor de ontvangst van niet-militaire gevangenen werd hij daar naar overgebracht. Al heeft zich daar keurig gedragen. Werkte in de wasserij en moest rondkomen van een paar dollar in de week. In februari 1938 bleek dat Capone een ernstige vorm van geslachtsziekte had. Hij werd nog diverse keren naar andere gevangenissen, met een minder streng regiem overgeplaatst en uiteindelijk vrijgelaten. Vanaf 1942 leefde hij in vrijheid op zijn landgoed in Miami en stierf daar aan zijn ziekte op 25 januari 1947.

Grote vraag is dus nu: heeft AI Capone zijn kapitaal of testament destijds verborgen in de bunker van het Lexington Hotel uit angst dat zijn familie of vrienden of collega's ermee vandoor zouden gaan? Intussen heeft de Amerikaanse belastingdienst al een claim gelegd op je inhoud van de bunker, want zij heeft nog een vordering van achthonderdduizend dollar op Alphonse Capone. En ineens melden zich ook dames en heren die er nu rond voor uit komen dat ze Capone heten. Erfgenamen. Ook zij zijn wakker in de nacht van maandag op dinsdag. (Tekst: Hette Visser)

1996 - Tom Stockdale - Al Capone

ALCAPONE Newspaper interview.