*  Haarlem 2.2.1595 – Huis Randenbroeck, bij Amersfoort, 13.9.1657.

Hij werd in 1614 opgenomen in het Haarlems schildersgilde. Van zijn moeder erfde hij het landgoed Randenbroeck, waar hij sinds 1632 geregeld verbleef en een schilderschool vestigde. In Italië bestudeerde hij de bouwkunst van o.a. Scamozzi en Palladio. De Hollands-classicistische bouwstijl werd door Van Campen in Nederland ingevoerd. Tot zijn vroege bouwwerken behoren het huis van de gebroeders Coymans (Keizersgracht 177, Amsterdam, 1626, verbouwd in de 18de eeuw), het Mauritshuis (Den Haag, 1633 vv., in samenwerking met Pieter Post) en het huis voor Constantijn Huygens (Den Haag, 1634–1637).

In 1637 volgde de Amsterdamse Schouwburg aan de Keizersgracht, die op 3 jan. 1638 met een opvoering van de Gijsbrecht van Joost van den Vondel werd geopend, vervolgens het buitenhuis Hofwijck te Voorburg (1640) voor Huygens en de herbouw van het ‘Oude Hof’ aan het Noordeinde in Den Haag (1640). In opdracht van Frederik Hendrik herbouwde hij de paleizen Honselaarsdijk en Ter Nieuburch (1636–1646). Voor de Oranjezaal van Huis ten Bosch (Den Haag, 1645 vv.) ontwierp hij de beschildering en voerde deze ten dele uit. In diezelfde periode bouwde hij te Haarlem de Nieuwe Kerk tegen de bestaande toren van Lieven de Key. In 1648 werd de eerste paal geheid voor het werk dat hem een wereldnaam zou bezorgen: het stadhuis van Amsterdam (thans koninklijk paleis). In 1654 werd de leiding van de stadhuisbouw overgedragen aan Daniël Stalpaert. Schilderijen van Van Campen bevinden zich o.a. in het Rijksmuseum te Amsterdam en in het Museum Flehite te Amersfoort.

Jacob Van Campen
Mercurius, Argus en Io, ca. 1635
Olieverf op doek, 204 x 193 cm
Den Haag, Koninklijk Kabinet van Schilderijen Mauritshuis

Onder: Portret van Constantijn Huijgens wn Suzanna van Baerle.

Doek 95 x 78 ½ cm niet gesigneerd ca. 1635. – Den Haag Mesdag Museum

Woman making her toilet

Canvas 92 x 67 cm - Inv.nr. 213-1946, Cat.nr.29

Van Campen was famous as an architect (he built a.o. the Mauritshuis, and the palace, formerly city hall, on the Dam in Amsterdam). He was known as the father of Dutch classicism. The painting is in the style of Paulus Bor.
This may be an example of a theme which occurs more often in the 17th c., "the flea catcher".

Oude vrouw met boek (1625)         Rechts:± Het laatste oordeel 1653

Boven Stadt-huys, waegh en marckt ca. 1655-)

Het stadhuis van Amsterdam, nu het Koninklijke paleis op de Dam is een van zijn spectaculaire werken. Onder naar een schilderij van (1693) van Gerrit Adriaenz Berckjeyde – Rijksmuseum Amsterdam

Zoon van Pieter Jacobsz. van Campen, werd in 1614 als schilder in het St Lucasgilde te Haarlem aangenomen en vertrok kort daarna naar Italië, om zich op de bouwkunst toe te leggen, vnl. te Vicenza, waar de werken van Andrea Palladio grote invloed op hem hadden. In 1626 werd Van Campen beleend met het adellijke huis Randenbroek bij Amersfoort, dat reeds aan zijn grootvader van moederszijde had toebehoord.

Als heer van Randenbroek behoorde hij tot de aanzienlijken, terwijl hij ook een zeer welgesteld man was. In 1626 ontwierp hij zijn eerste gebouw, het huis voor de schatrijke Balthazar Koymans op de Keizersgracht tegenover de Westermarkt te Amsterdam, dat nu als Hogere Burgerschool dienst doet. In 1633 begon Van Campen net het bouwen van het huis voor Constantijn Huygens aan het Plein te 's-Gravenhage, dat in 1875 is afgebroken. Ook Joan Maurits van Nassau liet toen door Van Campen het paleis beginnen, dat nu nog te 's-Gravenhage als het Mauritshuis bekend is. Het was in 1652 voltooid, doch werd in 1704 door een brand geteisterd. Omstreeks dezelfde tijd belastte de stadhouder Frederik Hendrik de architect met de leiding bij het bouwen van de paleizen te Honselaarsdijk en te Rijswijk (ter Nieuburgh) en met het verbouwen van het kasteel te Buren. Deze vorstelijke verblijven werden alle omstreeks 1800 gesloopt. Voor Amsterdam Ontwierp Van Campen de reeds in 1663 gesloopte Heiligewegspoort, terwijl ook de schouwburg aan de Keizersgracht bij de Runstraat, in 1638 geopend, naar zijn plannen verrees. Te 's-Gravenhage verbouwde Van Campen in 1644 het tegenwoordige Koninklijk Paleis aan het Noordeinde. Hij bouwde kerken te Hooge Zwaluwe (1639-1641) en te Haarlem (Nieuwe kerk, voltooid 1649). De Oranjezaal van het Huls ten Bosch te 's-Gravenhage is mede door van Campen ontworpen, die ook de schetsen vervaardigde, waarnaar de schilderijen, waarmee deze zaal versierd is, door hem zelf en door andere schilders werden uitgevoerd.

Van Campen leidde verder de herstelling der Nieuwe Kerk te Amsterdam, die in 1645 verbrand was, en maakte het ontwerp voor de toren van die kerk, waarvan echter slechts de onderste verdieping werd uitgevoerd. Verschillende van deze gebouwen ontstonden in samenwerking met Pieter Post. De verhouding tussen deze twee bouwmeesters is nog niet geheel duidelijk; het meest waarschijnlijk lijkt, dat de geest van het ontwerp en de details door Van Campen werden bepaald, terwijl Post zich meer met de uitvoering belastte.

Reeds in 1640 werd Van Campen om een ontwerp voor een nieuw stadhuis te Amsterdam gevraagd. De plannen, waarnaar de uitvoering plaats had, dagtekenen van 1647. De architect heeft die uitvoering geleid tot 1654, toen hij er zich aan onttrok. Wat na die tijd aan het gebouw werd gedaan, dat pas in 1665 gereed kwam, geeft niet in allen dele zijn bedoelingen weer. In 1655 ontwierp hij de spits van de toren te Amersfoort, die gebouwd werd ter vervanging van een andere, welke verbrand was. Schilderijen van hem bevinden zich in de Oranjezaal van het Huis ten Bosch, in het museum te Amersfoort en in het Rijksmuseum te Amsterdam.

LLTT: A. W. Weissman. J. v. C. in: De Opmerker (1901). 172, 201, 217, 230, 283.320; Architectura (1907). 313; Bouwk. Weekblad (1907). 587; De Bouwwereld (1907), 289. (1919) 119; J. A. Alberdink Thijm, J. v. C.. de bouwmeester van hel Amsterdamsche stadhuis, in Werken XI (1910), 59

Onder: Aenwysingge vande eerste of onderste Grondt van ’t Amsterdams Stadt-huys. 

Onder: gravure door P.H.Schut (Gemeente archief )

Onder: Oude Raadszaal                         en de burgerzaal

Onder de Burgerzaal naar een schilderij van Pieter de Hoogh

annonieme tekeningen van het paleis op de Dam.

(Gemeente archief tussen 1655en 1658 )