* 16.8.1954, Kapuskasing, Ontario, Canada

Opleiding: California State University, Fullerton (physics)

A visionary of cinematic high-tech, this savvy genre filmmaker began offering startling visions of a tense future in the 1980s and put his own distinctive stamp on special effects-driven blockbusters in the '90s. Working as a producer-director-writer, Cameron quickly established himself as a leading sci-fi auteur. He ably carried the torch lit by George Lucas and Steven Spielberg in the halcyon '70s and kept our sense of wonder alive. Cameron shrewdly mixes and matches genre conventions, potent cultural signifiers and top-notch FX to comment on both big issues (e.g. fears of nuclear holocaust; post-Vietnam American malaise) and interpersonal relationships. Like Spielberg, he makes FX epics into personal films. For genre fans and industry watchers, every new Cameron film is a major event. Like many other young turks of the previous decade, he learned his craft under the nurturing auspices of Roger Corman, working on special effects and designing sets for low-budget flicks from New World Pictures.

With their admiration for cool professionalism and tough guys and gals, Cameron's films play like postmodern Howard Hawks pictures with oversized budgets. In matters of lifestyle, Cameron shares Hawks' fondness of fast cars and dangerous leisure pursuits. Their films testify that both of these genre specialists can probably be classified as accidental feminists, less concerned with ideological goals than bored with weak female characters. Women figure prominently in most of Cameron's work beginning with Linda Hamilton's pivotal character Sarah Connor in THE TERMINATOR, intensifying with Sigourney Weaver's pumped-up, gun-toting Ripley in ALIENS, and growing in complexity with Mary Elizabeth Mastrantonio's impressive portrait of engineer Lindsey Brigman in THE ABYSS (1989). Hamilton returned in TERMINATOR 2: JUDGMENT DAY (1991) as a lean, mean, and muscular action heroine. Jamie Lee Curtis convincingly evolved from a humdrum secretary to a capable secret agent over the course of TRUE LIES (1994).

Cameron has also allied himself with strong women in his professional and personal life offscreen, marrying and collaborating with producer Gale Anne Hurd on THE TERMINATOR (which Hurd co-wrote), ALIENS, THE ABYSS and T2. In 1989, he married director Kathryn Bigelow, a female action specialist, and produced her surfing cop drama POINT BREAK (1991). After his 1991 separation, Cameron paired off with his leading lady Hamilton, with whom he had a daughter in 1993.

Born in Kapuskasing, Ontario, Canada to an electrical engineer father and an artist mother, Cameron crossed the border with his family to live in Niagara Falls, NY. After a move to Brea, CA, he was so astounded by a screening of Stanley Kubrick's 2001: A SPACE ODYSSEY (1968) that he saw the film ten times and began experimenting with 16mm filmmaking and building his own models. Cameron enrolled in a local college to study physics but instead dropped out, married a waitress, and got work as a truck driver. After viewing George Lucas' STAR WARS (1977) he realized that he should be making his own epics. Cameron raised private financing and directed, shot, edited, and built miniatures for his first short film. The talent evident in this effort landed him an interview with Corman's New World Pictures.

Onder: Regisseur Cameron aan het werk tijdens de opname can “Titanic”

There, he began as a special effects technician and soon evolved into an art director and production designer.

Cameron received his first directing credit on the better-off-forgotten PIRANHA II: THE SPAWNING (1981), an ill-conceived "sequel" to an amusing JAWS knockoff. The experience was memorably unpleasant for the neophyte director who arrived on the Jamaican set to find a crew that spoke only Italian and a shockingly underfinanced production. Moreover, Cameron had no control over the film, a situation he would successfully avoid during his subsequent career. Late in the production, he had a vivid nightmare about a robot assassin from the future. He returned to LA and began writing the screenplay for what would later become THE TERMINATOR.

Cameron approached producer Gale Anne Hurd, former head of marketing at New World, and sold her the rights to his screenplay for a dollar, on the condition that he would direct. He went on to craft the classic thriller on a modest budget of about $6.5 million. Boasting sleek compositions, expertly edited action sequences, and a career-transforming performance by Arnold Schwarzenegger, THE TERMINATOR was a critical and commercial triumph. Many Cameron hallmarks were already present, including intelligent scripting, strong characters and a seriousness of purpose. The imagery and situations were resonant without resorting to trumpeting their allusions. Moreover, Cameron's approach to the material was often witty without descending into camp.

Hardly the standard Hollywood liberal, Cameron worked as a screenwriter on the landmark revisionist war fantasy RAMBO: FIRST BLOOD PART II (1985). His followup as a writer-director was ALIENS, a galvanizing sequel to Ridley Scott's memorably horrific 1979 outing, which many found superior to the original. Cameron reimagined the scary material as an action flick that begins as a "can-do" WWII-style story but quickly descends into a Vietnam-inflected vision of chaos. He also turned the already formidable Sigourney Weaver into a no-nonsense warrior for this box office smash. ALIENS snared seven Oscar nominations, including a Best Actress nod for Weaver, and won two for Best Sound Effects Editing and Best Visual Effects.

Cameron's victorious march faltered a bit with the ambitious, but underperforming, underwater epic THE ABYSS. This waterlogged tale of first contact with alien life was a special effects landmark that also told the story of a marriage's demise. A notoriously difficult shoot, much of it underwater, required Cameron and his crew to invent much of their equipment. (Cameron is infamous for the extreme demands he makes on his crews.)

Interestingly, it was made around the time of Cameron's divorce from his wife (and producer) Gale Anne Hurd. Nominated for four technical Oscars, THE ABYSS swallowed one up for Best Visual Effects.

Cameron went on to establish his own production company, Lightstorm Entertainment, in partnership with former Vestron production executive Larry Kasanoff as executive vice president. Initially based in northern Burbank, CA, Lightstorm was conceived by Cameron as "a place for passionate filmmaking" by the writer-director and others. The first expression of this passion was the eagerly awaited 1991 blockbuster sequel TERMINATOR 2: JUDGMENT DAY which recast Schwarzenegger's mechanical hitman as a hero and showcased a newly-buffed Hamilton as the guerrilla heroine dead set on saving the world. The computer-generated "morphing" effects first seen briefly in THE ABYSS were perfected here for the many transformations of Robert Patrick's sinister T-1000. Described by Cameron as a "violent movie about world peace," the film contains a nightmare-inducing sequence of nuclear destruction.

Rumored to be one of Hollywood's most expensive films up to that time ($88-95 million), T2 gave the world its money's worth and earned over $200 million domestically. The film won four of its six Oscar nominations (Best Visual Effects, Best Sound, Best Makeup, and Best Sound Effects Editing). The success of T2 led to Lightstorm signing an exclusive five-year, twelve-picture financing distribution deal with 20th-Century Fox worth over $500 million. Under this deal, Fox would advance a percentage of the negative costs of films produced, directed or written by Cameron and would also handle North American distribution of all Lightstorm productions.

In April 1993, Cameron founded the special effects company Digital Domain with former Industrial Light and Magic staffer Scott Ross and creature-maker/special makeup FX artist Stan Winston. This firm would handle the full FX spectrum with an emphasis on the computer-generated digital variety. Their first feature assignment was 1994's TRUE LIES.

TRUE LIES marked an elaborate change-of-pace for the modern master of sci-fi action films. Described by Cameron as a "domestic epic," the film is loosely based on LA TOTALE!, a 1991 French comedy about a bored librarian who learns that her apparently ho-hum hubby is actually a secret agent. Schwarzenegger and Jamie Lee Curtis starred in this mega-budget (reportedly $120 million) mock Bond film that also told the comic story of a marriage in crisis. Curtis shone as a demure housewife who evolves into a sexy and crafty heroine. Reviewers and audiences were divided over the merits of the extensive comedy sequences but everyone was bowled over by the over-the-top stunts and FX. Cameron had helmed another solid hit that managed to turn a healthy profit despite its Olympian budget.

Production costs on TRUE LIES had exceeded Fox's mandated limit of $60 million, so Cameron and Company had to scramble to obtain completion financing. Lightstorm restructured its deal with Fox thereby necessitating Cameron to rein in the scope of his business aspirations. Fox became the sole financier of Lightstorm's productions in return for ownership to their worldwide rights. Cameron would henceforth focus on filmmaking rather than being an international film financier.

Filmography James Cameron

1980   BATTLE BEYOND THE STARS         art director

1980   HAPPY BIRTHDAY, GEMINI             director

1980   STIR                                         performer

1981   GALAXY OF TERROR/MINDWARP: AN INFINITY OF TERROR                  PLANET OF HORRORS          2nd unit director, production designer

1981   PIRANHA II: THE SPAWNING director

1984   THE TERMINATOR                        director, screenwriter

1985   RAMBO: FIRST BLOOD PART II       screenwriter

1986   ALIENS                                      director, story

Als er buitenaardse wezens bestaan met ogen als de onze, dan zouden ze zich waarschijnlijk rot lachen bij het bekijken van de film Aliens. Die rare mensensoort toch, die bij gebrek aan natuurlijke vijand (even afgezien van de buurman) hun heil moet zoeken in de ruimte, waar nog echte monsters op de loer liggen die het op hun vlees hebben voorzien. We fantaseren over beesten met bijtend zuur in hun aderen in plaats van bloed, beesten die grote slijmerige eieren leggen in een futuristische legbatterij. Ook al speelt de film zich af op een verre, barre planeet, alles blijft binnen aardse proporties, alleen iets meer uitvergroot.

Voor ons aardbewoners valt er weinig te lachen, want Aliens is een grimmige, claustrofobische actiefilm die aan een stuk door accelereert. In 1986 was de film al een sensatie, maar ook dertien jaar en vele peperdure actief films later, blijft het een hoogstandje in zijn genre. Regisseur James Cameron, die zichzelf uitriep tot 'King of the world' ter gelegenheid van zijn Oscar voor Titanic' steekt ook in zijn films zijn grootse ambities niet onder stoelen of banken. Hij durfde het aan om een vervolg te maken op het sublieme Alien (Ridley Scott, 1979). waarbij hij de spookachtige rust en onderhuidse spanning van deze eerste film inruilde voor verpletterende special effects en vele, vele schrikmomenten. 

Zoals in menig sciencefictionfilm wordt er via de buitenaardse monsters commentaar geleverd op onze menselijke aard, Militairen denken het zaakje op te lossen met een handjevol kogels. waarbij

chauvinisme en een superioriteitsgevoel ook in die uithoek van ons heelal heer en meester zijn, evenals gewetenloze zakkenvullers. Sigourney Weaver is onze enige rots in de branding. Ze speelt wederom een zeer sterke rol als luitenant Ripley, die na haar traumatische botsing met de aliens uit de eerste film opnieuw oog in oog komt te staan met de ontblote kwijltanden van deze heelalgenoten. De scène waarin ze een gigantisch robotpak aantrekt om de strijd met hen aan te gaan is een van de hoogtepunten uit de film, en tegelijkertijd exemplarisch voor de aantrekkelijke onbescheidenheid van James Cameron.

1989   THE ABYSS                                director, screenwriter

Over de film Titanic: Answers from the Abyss is nog bijna niets bekend. Behalve dat hij (volgens de Internet Movie Database) gemaakt gaat worden. En dat de titel klinkt alsof een James Cameron-fan in een vrij uurtje heeft geprobeerd om een geslaagde supermix te bedenken van zijn twee favoriete films van zijn idool. Maar zo succesvol als Titanic (1997) was The Abyss (1989) niet, al kreeg hij wel een Oscar voor special effects. Het verhaal staat dan ook garant voor visueel spektakel: de bemanning van een olietanker gaat op zoek naar over

levenden van een ongeluk met een nucleaire onderzeeboot, maar in plaats daarvan wordt aan boord buitenaards leven ontdekt.

Terreur op de zeebodem               De spookachtige wereld die zij op de bodem van de oceaan aantreffen, is net zo bedreigend als de buitenaardse taferelen die Cameron al in Aliens (1986) had laten zien. En eigenlijk ging het in beide films natuurlijk maar om één ding: " There's something down there. Something not us."

Meer nog dan de special effects van The Abyss, is de belichting een factor van belang. Want door de

diepblauwe onderwaterwereld met behulp van sterk geconcentreerde lichtbundels als zoeklichten en duikerstoortsen te belichten, ontstaat een spookachtige sfeer, waarin elke beweging veroorzaakt lijkt te worden door 'something not us'.

Cameron baseerde zijn film naar eigen zeggen op een wetenschappelijk experiment dat hij als jongen zag en waarin werd geprobeerd om een menselijk proefkonijn zuurstof te laten ademen uit een vloeistof. Hij schreef er een kort verhaal over, wat later ten grondslag kwam te liggen aan wat toen hij uitkwam ook al aanspraak kon maken op de titel 'duurste film aller tijden': The Abyss. Nu alle nucleaire dreiging, ruzies aan boord, muiterij, orkaangeweld en paranoia die de film teisteren is de horror van de scène waarin Ed Harris in een defect duikpak water lijkt te ademen nog steeds indrukwekkend. Ook al krijgt de film daarna een mystieke touch die doet herinneren aan Steven Spielbergs Close Encounters of the Third Kind en die niet alle sciencefiction diehards kon bekoren. De gedachte echter dat de verdronkenen voort kunnen leven onder water is in ieder geval een geruststellende idee, zeker voor iedereen die bij Titanic een traantje heeft geplengd.

1991   POINT BREAK                              executive producer

1991   TERMINATOR 2: JUDGMENT DAY     producer, director, screenplay

TERMINATOR II: JUDGMENT DAY

USA 1991, kleur, 136 minuten

Acteurs: Arnold Schwarzenegger

Linda Hamilton, Edward Furlong, Robert Patrick,

Scenario:

James Cameron, William Wisher 

Camera: Adam Greenberg 

Montage: Conrad Buff,

Mark Goldblatt,  Richard A. Harris

De eerste Terminator werd in 1984 met relatief bescheiden middelen als een goed gemaakt actieverhaal gedraaid. Ook toen speelde Arnold Schwarzenegger, de wereldberoemde bodybuilder en acteur met een goede neus voor films die geld opbrengen en populaire mythes worden, de Terminator, een amorele moordmachine. In het tweede deel is hij van kamp veranderd. Als technisch verouderde robot kiest hij de kant van de bedreigde mens, tegen de T-1000, zijn hypermodern vervangmodel uit vloeibaar metaal. Die wordt uit de cybernetische maatschappij van het jaar 2029 naar 1991 teruggestuurd om de kleine John te doden. Want John zal ooit, in het jaar 2029, de aanvoerder zijn van de mensen die de heerschappij van de machines bedreigen.

De nieuwe computertrucages maakten, samen met de actie toetjes die hem kruiden, Terminator II nog maar eens tot de duurste film uit de filmgeschiedenis. Hij kostte 90 miljoen dollar. Met de verkoop van de

wereldrechten waren die echter al terugverdiend, en zo maakte de film tijdens het premièreweekend al 40 miljoen winst!

1994   TRUE LIES                                 screenplay

Zet regisseur James Cameron en Arnold Schwarzenegger samen op de filmset en je hebt vuurwerk, of beter gezegd, rondfluitende kogels en nucleaire explosies. In Terminator 2 leidde de chemische reactie tussen beiden tot duizelingwekkende actie en ook in de komische avonturenfilm True Lies (1994) gaan alle remmen los.

Niet zo lang geleden verklaarde Arnie dat hij bereid was om president van Oostenrijk te worden als het volk hem nodig zou hebben, maar vooralsnog lijkt hij zich liever bezig te houden met het spelen van mensen die ondergronds opereren. In True Lies is hij in topvorm als spion met James Bond allure die ten strijde trekt tegen het internationaal nucleair terrorisme. Zijn missie is zo geheim dat zelfs zijn ei- gen vrouw (Jamie Lee Curtis) niet weet wat hij uitspookt als hij niet thuis aan de afwas staat. Ze denkt dat haar saaie echtgenoot 's ochtends zijn grijze pak aantrekt om computers te verkopen.

In hetzelfde pak danst Arnle echter vrolijk de tango met een femme fatale, aanschouwt hij de even fatale paddestoelwolk boven de Florida Keys en achtervolgt hij te paard een terrorist dwars door het Marriott hotel.

"Ik ben getrouwd met Rambo!", roept Jamie Lee verschrikt uit als ze uiteindelijk zijn ware gedaante ontdekt. Maar godzijdank is Arnie geen Sylvester Stallone, want deze laatste bink is zelden betrapt op zelfrelativering, iets waar Arnle in later werk juist is in gaan uitblinken.

Ook True Lies zit weer boordevol vette knipogen, alhoewel niet zo briljant als de scène uit Last Action Nero, waarin een bloeddorstige Arnie als Hamlet bromt tegen een schedel: "To be or not to be. Not to be."

In True Lies wordt er flink de draak gestoken met de clichés van het actiegenre. Zo wordt bijvoorbeeld het feit dat in actiefilms de goeden nooit door een kogelregen geraakt worden terwijl de slechten al na één schot dood neervallen, op de hak genomen. Minpuntje is de aandacht voor de huwelijkscrisis van Arnie, die zijn vrouw er van verdenkt te scharrelen met een tweedehands autoverkoper. De ingewikkelde truc die hij toepast om de waarheid te achterhalen is te ridicuul voor woorden, maar zelfs dat is de nog nimmer van zijn troon gestoten koning van de actiefilm wel te vergeven.

1995   STRANGE DAYS                           co-producer, co-screenwriter

1998    TITANIC

Als je één film tot dé film van de jaren negentig zou moeten uitroepen, kun je moeilijk om Titanic een. Het is niet voor niets dat het megaproject van regisseur James Cameron (kosten 480 miljoen gulden) met een opbrengst van vierenhalf miljard gulden de grootste kaskraker ooit is. Maar liet alleen de commercie overtrof de verwachtingen; ook op de prijzengala's was Titanic succesvol. In januari 1997 begon het al goed met de winst van vier Golden Globes en toen Titanic ook nog eens elf van de veertien Oscarnominaties in de wacht sleepte, was let feest compleet. Vooral de film als totaal en de prestaties op het gebied van kostuums, beeld en muziek werden geroemd. De individuele acteurs kwamen er karig vanaf: Kate Winslet werd wel genomineerd voor beste vrouwelijke hoofdrol, maar het beeldje ging dat jaar naar Helen Hunt voor As Good As It Gets. Leonardo DiCaprio moest het zelfs helemaal zonder erkenning van de filmcritici doen. Als schrale troost mag de 26-jarige acteur tegenwoordig in plaats van zes miljoen (zijn gage voor Titanic) bijna vijftig miljoen gulden per film op zijn rekening bijschrijven.

Regie: James Cameron. Met: Leonardo di Caprio, Kate Winslet, Dilly Zane, Dill Paxton, Gloria Stuart, David Warner, Dernard Hill, Kathy Dates.

De twintigste eeuw begon volgens de meeste historici niet op 1 januari 1900, maar op 28 januari 1914 met een moord in Sarajevo die de Eerste Wereldoorlog ontketende. Er valt ook iets te zeggen voor 15 april 1912 om half drie 's morgens midden op de Atlantische Oceaan. Aan het zinken van de Titanic, het grootste passagiersschip uit de geschiedenis tot dan toe, op zijn eerste reis van Southampton naar New York, werd direct een mythische betekenis gegeven. Door de meeste tijdgenoten werd; de dood van 1.500 van de ruim, 2.200 opvarenden geïnterpreteerd, als een straf voor de hoogmoed van het negentiende-eeuwse vooruitgangsoptimisme. De ontwerper van het schip en de reder waren zo overtuigd dat het drijvende paleis niet ten onder kon gaan dat de reddingsboten slechts plaats boden aan de helft van de passagiers en bemanning. Zo'n ramp had de wereld van voorde Eerste Wereldoorlog nog nooit meegemaakt; dat kwam er nu van, van de moderne tijd.

Als de in Canada geboren, Amerikaanse regisseur, scenario. schrijve en producent James Cameron (43) deze fatalistische instelling over de technologische vooruitgang deelde, zou hij nooit begonnen zijn aan de film Titanic.

Met een budget van meer dan 200 miljoen dollar werd het de duurste speelfilm die tot nu toe gemaakt is. Ook Cameron geeft zijn film een mythische en historische meerwaarde, maar zijn interpretatie wijkt af van de gangbare. Het verhaal van de ondergang van de Titanic, al vele malen eerder verfilmd, leverde het dramatische stramien van de rampenfilm, een genre dat vooral in de jaren zeventig floreerde. Daarin werden een groot aantal min of meer kleurrijke personages samengebracht op een spectaculair ten onder gaande locatie: een schip, vliegtuig of wolkenkrabber.

Cameron koos niet voor zo'n Grand Hotel ten prooi aan de elementen, maar voor één enkele verhaallijn, over de gedoemde liefde van een verveelde jongedame uit de hoogste kringen (Kate Winslet) voor een derdeklas passagier, die zijn passagebiljet met pokeren verworven heeft (Leonardo di Caprio). Hun romantische, in het vacuüm van de zeeramp opvlammende verbondenheid weerspiegelt een interessante interpretatie van de Titanic mythe, als het einde van de traditionele klassenmaatschappij. De filmscènes waarin de bemanning met getrokken revolver de derde-klaspassagiers bij de reddingssloepen weghoudt, doet meer denken aan Eisensteins revolutionaire filmepos De slagkruiser Potemkin dan aan een rampenfilm als The Poseidon Adventure.

Voor Cameron zijn de oude en nieuwe aristocraten aan boord van de Titanic perfide figuranten, die een verloren strijd leveren. Levensgeluk valt alleen te verwezenlijken door hun veren geboden te trotseren en een democratische, egalitaire droom ('the American Dream') na te stréven.

Alleen al op scenarioniveau heeft Cameron zijn droom briljant vormgegeven. Het begint in het heden, wanneer een bergingsploeg een brandkast uit het wrak van de Titanic naar boven haalt. Die bevat vooral rommel, maar ook een tekening van een naakte jonge vrouw. Op de televisie herkent een 102-jarige oude dame (Gloria Stuart, een ster uit de jaren dertig) zichzelf en komt per helikopter naar de bergers om haar verhaal te vertellen. Zo wordt het de moderne kijker gemakkelijk gemaakt om zich te identificeren met de eeuwigheid van ware liefde en kan Cameron alvast, in een kunstige animatie reconstructie van de bergers, de grote lijnen neerzetten van zijn andere huzarenstuk: het gedetailleerd verbeelden van de bijna drie uren tussen de aanvaring met een ijsberg en het in tweeën breken van het vol water gelopen schip.

De moderne computertechnologie doet ons versteld staan: niet alleen filmde Cameron op 4.000 meter diepte het echte wrak van - de Titanic, ook liet hij in een tank in Mexico de zeereus in al zijn glorie nabouwen. Het rechtstandig uit de golven oprijzen van de helft van de Titanic, met aan alle kanten vallende en zich vastklampen, de mensen, levert een onvergetelijke aanblik. Die wordt even later overtroffen door het inferno van 1.500 drenkelingen. Nog ijzingwekkender dan hun geschreeuw is vlak daarna de stilte, waarin de ene reddingboot die naar overlevenden zoekt (er werden er zes uit zee gehaald) zich een weg baant door een massa drijvende lijken in zwemvest.

Titanic is verreweg de beste film van Cameron, die eerder evenmin goedkope genrefilms als The Terminator, Aliens en The Abyss maakte. Zijn laatste film gaat verder en is een visionair epos van drie uur, dat overal ter wereld volle zalen trekt en vast op weg is naar een grote overwinning bij de Oscars.

De hoofdrollen van twee van de populairste jonge sterren van dit moment kunnen geen kwaad, maar het echte geheim is Camerons geloof in overmoed, in de liefdevolle reconstructie van één hybridische droom. In interviews zegt Cameron dat zijn eerste inspiratie om filmmaker te worden Kubricks 2001,. A Space Odysseywas. Met Titanic schaart Cameron zich in de kleine groep eigentijdse filmauteurs van het niveau van Kubrick, voor wie techniek en humanisme elkaar versterken kunnen.