Zoals Roberto Calasso's bestseller De bruiloft van Cadmus en Halmonia gewijd is aan de mythologie, zo staat De ondergang van Kasj in het teken van de historie. De protagonist van het boek is de Geschiedenis, een onafzienbaar gebied 'waar feiten en commentaar op feiten, bedenksels rond feiten en schimmen van feiten voorgoed verstrengeld blijven in een bedding van kwelling en lust'. Geboorte en dood, orde en chaos, intellect en hartstocht, symbool en werkelijkheid worden door de auteur samen geweven tot een tapijt waarvan het basispatroon aan het oog wordt ontrokken door een duizelingwekkende overdaad aan details en ornamenten. Ofschoon Calasso's tekst overwegend beschouwend is, wordt het betoog voortdurend onderbroken door verhalen, aforismen, gedichten en anekdotes. Daar komt bij dat de vierhonderd bladzijden voor een groot gedeelte in beslag worden genomen door de bijna achthonderd vertaalde citaten die kris-kras door het eigenlijke exposé zijn gestrooid. Deze citaten, die vaak hele pagina's overwoekeren, stammen van de meest uiteenlopende filosofen, psychologen, economen, historici en literatoren: van Sainte-Beuve tot Bloy, van Chateaubriand tot Freud, van Stirner tot Baudelaire, van Marx tot Céline. Dit ver doorgevoerde citazionismo maakt het boek tot een postmodernistisch bric-à-brac van moeilijk met elkaar in verband te brengen ideeën en invallen. Calasso's dwarswegen en zijpaden door de tijd bieden interessante vergezichten, maar maken het lezen tot een vermoeiende bezigheid. Hoe knap het boek ook is geschreven (en vertaald), het is nauwelijks literatuur. Daarvoor is het te geleerd, te rationeel en te abstract. Het getuigt van een indrukwekkende eruditie en intelligentie, maar niet van een geest die levend maakt.

Roberto Calasso: De ondergang van Kasj. Vert. Els van der Pluym. Uitg. Wereldbibliotheek, 422 blz. Prijs (fl.49,50)