(eigenlijk: Francina Elsje)

* Baarn 26.4.1918 – † Hoofddorp 25.1.2004

Nederlands atlete, sinds 1948 nog steeds de enige vrouwelijke atlete die tijdens één Olympische Spelen vier gouden medailles behaalde. De Spelen van 1948 in Londen ging zij in met zes wereldrecords op haar naam, maar zij had inmiddels twee kinderen en was volgens de schrijvende pers te oud om nog te kunnen presteren. Zij won echter vier gouden medailles, drie op individuele nummers (100 en 200 m en 80 m horden) en één als lid van de winnende nationale estafetteploeg (4 × 100 m).

Voor deze uitzonderlijke prestatie werd ‘de vliegende huisvrouw’ in 1999 tot Atlete van de Eeuw uitgeroepen door de Internationale Amateur Atletiek Federatie (IAAF). Haar loopbaan besloeg de periode 1935-1956, waarin zij verder nog vijf Europese en 58 nationale titels veroverde. Na 1956 was zij nog geregeld ploegleidster van de Nederlandse atletes bij grote internationale wedstrijden. In Hengelo is het atletiekstadion naar haar genoemd. In dit stadion worden jaarlijks internationale atletiekwedstrijden gehouden: de FBK Games, sinds 2003 de Thales FBK Games genoemd.

0p een haar na liep Fanny Blankers-Koen tijdens de Olympische Spelen van 1948 de finale van de 4 x 100 meter estafette mis. Die ochtend was zij samen met haar man en trainer Jan de binnenstad van Londen ingegaan om een regenjas te kopen. In Nederland was textiel in die naoorlogse jaren nog op de bon. Toen haar ploeggenoten zich in het Wembley-stadion zenuwachtig op maakten voor de start, ontbrak Fanny. Op het laatste moment kwam ze binnenrennen en won met de ploeg haar vierde gouden medaille. Was het naïviteit of tekende dit incident haar egocentrische houding?

Fanny Blankers-Koen blonk uit op de sprint, het hordenlopen, verspringen, hoogspringen en kogelstoten, en was tevens een uitstekend zwemster. 'Haar veelzijdigheid is nooit door enig atlete geëvenaard,' zegt oud sportjournalist Rund Paauw, co-auteur van Gouden boek van de Nederlandse Olympiërs (1996). 'Ze had in Londen ook moeiteloos goud kunnen halen bij het verspringen. Haar wereldrecord lag een halve meter boven de winnende sprong.' Ook bij het hoogspringen had ze lange tijd het wereldrecord, maar ze durfde niet hoger dan 1.65 meter. Paauw: 'Door de lat stiekem toch hoger te leggen, liet Jan haar het toenmalige record van 1.71 meter springen.'

Op het hoogtepunt van haar loopbaan was Blankers-Koen een Amsterdamse huisvrouw met twee jonge kinderen, Jan (1941) en Fanny (1946). Het leverde haar een geuzennaam op: Flying Dutchmam. Haar man verdiende de kost als sportverslaggever bij De Telegraaf. Tijdens de trainingen speelden haar kinderen in de verspringbak. Voor veel vrouwen stond Fanny Blankers-Koen model voor de vitale rol van de vrouw bij de wederopbouw.

De drie andere leden van de gouden estafetteploeg bewaren gemengde herinneringen aan haar persoonlijkheid. Xenia van Bijlevelt-De Jong (81): 'Ze was grenzeloos eerzuchtig en ging haar eigen gang. Alles draaide om haar en haar man. Dat incident met die regenjas was ongelooflijk dom. Bovendien was Jan onze trainer. Je laat je ploeg niet in de steek!'

Volgens Gerda van der Kade-Koudijs (80) was Fanny 'zeer bescheiden en geweldig sportief . Als Rotterdamse had zij de meeste in moeite met haar, maar daarover wil ze niets zeggen.

Nettie Witziers-Timmer (80) bevestigt het conflict tussen de dames. ‘Ze lagen elkaar niet Fanny had zoveel talent daar konden wij niet aan tippen. Op de sprint kwam Gerda nok dichtst in de buurt. Misschien zag Fanny haar als bedreiging.'

Vorig jaar publiceerde Kees Kooman (54), hoofdredacteur het tijdschrift Runnersworld, de veelgeprezen biografie Een koningin met mannenbenen.

Hierin schetst vooral haar dochter een genadeloos beeld. Fanny (57), producer bij het NOS-Journaal, desgevraagd: 'Ik ben als kind niets tekort  gekomen, maar ze was een egocentrische vrouw. Na het overlijden van mijn vader in 1977 was de rem weg. De roem heeft het karakter van mijn moeder verknipt. Ze hoefde haar best niet te doen voor vriendschap: iedereen kwam naar haar toe. Maar ze was zeker geen rotmens.' Ze was trots op de sportieve prestaties van haar twee kleinkinderen in hockey en basketbal.

Haar laatste jaren waren zwaar, vanwege diverse herseninfarcten en de ziekte van Alzheimer. Fanny Blankers-Koen stierf in een pleeghuis in haar woonplaats Hoofddorp en werd 85 jaar.

Fanny Blankers Koen passeert als eerste de finish bij de 4 x 100 meter estafette

en wint haar vierde gouden medaille

Boven Blankers Koen (2^de van rechts) 80 meter horde – Olypische spelen 1948 in

Londen op weg naar een wereld record.