* 6.5.1953 -

De Britse premier spreekt zijn troepen toe in Al-Sha’afa in het noorden van Oman. Blair bezocht de basis als onderdeel van een tweedags bezoek aan de regio 10.01.’05

De achtergrond van Tony Blair kan  moeilijk als 'typisch Labour' worden omschreven. Zijn  vader was  jurist en Conservatief en  voorzitter van de plaatselijke ondernemersclub in de voormalige mijnstreek Durham. Hij had parlementslid, bij voorkeur premier,  willen worden. Maar een beroerte maakte aan zijn politieke carrière vroegtijdig een eind. Volgens de Blair-biograaf John  Rentoul heeft de vader zijn ambities aan zijn kinderen overgedragen.

'Ik had het idee dat ik hem niet teleur mocht stellen', zegt Blair in rentouls biografie. Van zijn gelovige moeder erfde hij zijn flair in de omgang met mensen en een grote sociale bewogenheid.

Zijn middelbare schooltijd bracht hij door op het Fettes  College in Edinburgh, een kostschool die bekend stond als 'het  Schotse Eton'. Hij blonk vooral uit in sport en drama, en verwierf plaatselijke bekendheid als leadzanger van de rockgroep Ugly Rumours. Om zijn vader te  gerieven ging hij 'rechten doen' in  Oxford hoewel hij liever  geschiedenis had gestudeerd.  Pas op de Universiteit omarmde hij tegelijkertijd het christendom en het  socialisme. In 1976 werd hij lid van de Labourpartij.

Hij gaf de voorkeur aan een  loopbaan in de politiek boven een  carrière in de kerk of de advocatuur omdat hij meende in de politiek meer voor de maatschappij te kunnen betekenen. Eenmaal in het Lagerhuis gekozen, rees binnen de fractie razendsnel zijn ster.

Al na een jaar was hij woordvoerder voor financiële aangelegenheden, later voor werkgelegenheid en binnenlandse zaken.

Van meet  af aan pleitte hij voor modernisering van Labour omdat de partij haar voeling met het volk verloren had.

Na de plotselingen dood van  partijleider John Smith in 1994 werd Tony Blair met overweldigende  meerderheid tot nieuwe  voorman gekozen.

Het vernieuwingsproces dat zijn voorgangers Kinnock en Smith al in gang hadden gezet, vervolgde Blair met sterk verhoogde vaart.  Onder zijn leiding werden de socialistische grondbeginselen door een  gematigder, moderne versie vervangen die niet botste met de vrije markt. De invloed van de vakbonden binnen de partij werd verder teruggedrongen.

Hij herpositioneerde zijn partij als Nieuw Labour, een brde volksbeweging aan wie je de Britse economie best toevertrouwen kon.

Bij zijn  aantreden als partij leider maakten zijn politieke  opponenten hem uit voor 'Bambi'. Later doopten ze hem om in 'Stalin' omdat hij als een autocraat de koers binnen de partij bepaalde en met ijzeren hand de discipline binnen de fractie bewaarde. Partijgenoten noemen hem liever 'vastbesloten'. Na een verrassende vierde achtereenvolgende  nederlaag van Labour in 1992 mocht dit keer de zege in 1997, dit keer door niets en niemand in gevaar worden gebracht.

Nieuw Labour en ook haar sterk op de partijleider gerichte verkiezings-campagne dragen nadrukkelijk Blairs stempel. Zijn eerste missie was geslaagd.

Met 43 jaar is Blair de jongste premier van groot Brittannië sinds 1812. Hij is  waarschijnlijk ook de meest onervaren premier. In 1983 kwam hij in het parlement - als Lagerhuislid voor het kiesdistrict Sedgefield - toen de Conservatief Margaret  Thatcher al vier jaar aan de  macht was. Hij heeft Labour nooit anders dan als oppositie partij gekend.

Door John Bentoul (472 blz.)

Nu Tony Blair premier van Engeland is geworden heeft hij de droom van zijn vader waar gemaakt. De 44-jarige politicus heeft zijn politieke aspiraties duidelijk van hem geërfd. Tony's vader Leo Blair, die de kost verdiende als advocaat, was vast van plan om carrière in de politiek te maken, maar aan zijn plannen kwam een abrupt einde toen hij werd getroffen door een ernstige hartaanval. Tony was toen elf jaar. Zijn vader was destijds lid van de Conservatieven die Tony nu glansrijk heeft verslagen. Na zijn hartaanval kreeg Leo Blair het advies om het kalmer aan te gaan doen. Dat deed hij.

Zijn nu zo beroemde zoon wekte indertijd niet de indruk ooit de droom van zijn vader te zullen verwezenlijken. Hij was meer in de weer met muziek en met zijn studie dan met de landelijke politiek.

Vlak voordat hij zijn rechtenstudie afrondde verloor Tony Blair zijn moeder. Haar dood, ze stierf na een lang ziekbed aan kanker, liet een diep litteken achter bij de jonge student.

Tony Blair. die religieus is opgevoed, maar in de praktijk op geloofsgebied nauwelijk actief was, dreigde in een impasse te geraken. Gesprekken met de studentenpastor Graham Dow, nu Bisschop van Willesden, zorgde ervoor dat hij opeens meer tijd en aandacht ging besteden aan zijn geloof. Na de dood van zijn moeder ging hij elke zondag naar de kerk. Tony Blair bidt elke ochtend met zijn vrouw en drie kinderen en gaat niet zonder bijbel op reis.

Zelfs niet tijdens de drukke verkiezingsperiode waarin hij meestal zestien uur per dag in de weer was, zorgde hij er voor dat er altijd een half uur was ingeruimd voor bezinning en gebed. Nadat bekend was geworden dat hij John Major ruimschoots had verslagen vertelde hij met rillende stem hoezeer het hem speet dat zijn moeder dit niet meer had kunnen meemaken. Dit was voor de nieuwe minister president toch een schaduw over de feestvreugde.

Boven: Toni Blairs ouders, als baby en het ouderlijk gezin met broer Bill

Tony Blair was als scholier een rebel. Zijn gedrag werd er niet beter op toen hij als student aan de Universiteit van Oxford deel uitmaakte van het bandje The Ugly Rumours, een rockgroep waarvan de leden te boek stonden als rebels, langharig tuig. "Het was in de jaren zestig, een tijd waarin jongeren constant probeerden hun grenzen te verleggen. En Tony was iemand die tot het uiterste kon gaan," aldus politiek redacteur John Rentoul van het dagblad The Independent in zijn boek Tony Blair.

Rentoul heeft er veel werk van gemaakt; zijn research is uitmuntend en bij vlagen uitputtend. Geen detail blijft ons bespaard in het leven van Labours 'coming man': Anthony Charles Lynton Blair, die op 6 mei 1953 in Edinburgh het levenslicht zag. Maar voor de toekomstige hagiografen zijn ook de details niet te versmaden. Want terwijl zijn tegenstander John Major lijkt af te stevenen op een zekere politieke nederlaag, is Blair bezig met een succesvolle revolutie in zijn eigen Labourpartij. Een partij, die vooral in de jaren zeventig en tachtig, het pure 'beton'-socialisme vertegenwoordigde, met als drijvende kracht de inmiddels uitgerangeerde linkse Tony Benn. Blair heeft het politieke tij in zijn partij danig gekeerd en heeft het, sinds zijn verkiezing tot partijleider op 21 juli 1994, in ijltempo gedaan.

Zijn verovering van het politieke midden in het Verenigd Koninkrijk, dwingt zelfs bewondering af van sommige conservatieven. De cijfers spreken wat dat betreft ook voor zichzelf. Niet alleen voert Labour met 40 procent van de stemmen de opiniepeilingen aan; uit nieuw onderzoek blijkt dat het gros van de Britse kiezers zich nu 'veiliger' zou voelen onder een Labourregering dan onder een conservatief geleid kabinet. Een prestatie die volgens insiders op het conto van Blair bijgeschreven kan worden.

Blair blaakt van zelfvertrouwen en stuurt Labour met vaste hand naar de linkerflank van het politieke midden en palmt zowaar Britse ondernemers in. Zoals tijdens het partijcongres eind vorig jaar toen Blair afzag van de eis voor een minimumloon als Labour aan de macht komt ("Omdat het de flexibiliteit van de regering dwarsboomt."). Hij kon bij de Britse ondernemers niet meer stuk toen hij tijdens een toespraak tot de top van The Confederation of British Industries liet doorschemeren dat er met hem te praten valt over de 'Sociale Paragraaf van de Europese Unie, in plaats van het door Labour klakkeloos overnemen daarvan, zoals tot nu toe het plan was. Het applaus voor Blair duurde langer dan dat van de belangrijkste Conservatieve spreker. Wat Blairs voorgangers Neil Kinnock en John Smith niet voor elkaar kregen lijkt hem dus te gaan lukken.

Rentouls beschrijving van Blairs jeugd is interessant. Blairs rebellie was er meer op gericht "om aandacht te trekken dan om iemand te beledigen", aldus één van zijn schoolkameraden. Blair groeit op ineen middenstandsmilieu en krijgt tijdens zijn studie de smaak van zowel het socialisme als de religie te pakken, als hij, als lid van een studiegroepje, kennis maakt met het werk van de filosoof John Macmurray. Zijn Schotse goeroe wordt vooral geïnspireerd door de geschriften van de jonge Karl Marx.

Boven samen met zijn broer Bill rechts Grootmoeder  Mary Blair op een bijeenkomst van de Socialistische partij, waarvan haar kleinzoon nu leider is.

De latere werken waarin Marx het christelijk geloof aanvalt, verwerpt hij, (want Macmurray blijft een diep gelovig man. In Macmurray's visie moet het individu niet op eigen houtje op zoek gaan naar persoonlijk gewin. De burger moet zich volgens hem moreel in dienst stellen van de gemeenschap, om er zo tenslotte zelf beter van te worden. Een visie die haaks staat op het liberalisme.

Blair voegt daar aan toe: "We verliezen onze identiteit niet als we met anderen samenwerken, integendeel, onze identiteit wordt juist gevormd door het samenzijn met anderen. Daarom moeten we, filosofisch gezien, de familie als model voor de rest van de samenleving nemen." De uitspraak lijkt zo weggeplukt uit het CDA-partijprogramma en legt Blairs christelijke wortels bloot. Op twintigjarige leeftijd doet hij zijn geloofsbelijdenis in The Church of England.

Gedetailleerd beschrijft Rentout Blairs beklimming van de Labour-ladder en biedt de lezer een kijkje in de beerput van elkaar bestrijdende fracties binnen de partij. Tony Blair lijkt de juiste man op de juiste tijd om Labour weer aan de macht te helpen. Een aantal wapenfeiten, die veel weifelende kiezers over de streep zullen trekken, kan al aan hem toegeschreven worden. Zoals de afschaffing van de zogenoemde 'Socialisme-paragraaf in het handvest van Labour, de beruchte Clausule 4, waarin onder andere de nationalisatie van alle productiemiddelen werd nagestreefd.

Blair maakte een eind aan de macht van de vakbonden waar het verkiezingen betrof binnen Labour. Wanneer men dan ook nog bedenkt dat hij een meester is in het bespelen van de media, dan ligt, volgens Rentoul, de naam van de volgende Britse premier voor de hand.

Belangrijke ontmoetingen in zijn leven:

Onder: Een poster uit de grote verkiezingstijd met een ant Blair idee

Op 5 mei 2005 won hij met Labour Party wederom de verkiezingen (welliswaar met een iets kleinere overwinning) en kon jij wederom zijn intrek nemen in Downingstreet nro. 10