Gemalin van Hendrik III, Duits keizer van 1039-1056

Zij was de dochter van Willem V, hertog van Aquitanië en van Agnes van Poitou (zie voorgaande). Zij huwde met Hendrik III in november 1043, aan wie zij drie kinderen schonk, onder wie op 11 november 1050, de latere Hendrik IV. Na de dood van Hendrik III (5 oktober 1056) werd zij voogdes over haar Zoon Hendrik IV. Paus Victor II stond haar eerst ter zijde, maar stierf reeds in 1057. De taak om het grote rijk te besturen ging boven haar kracht, zij was te zacht van karakter en te onzelfstandig om haar gezag tegenover de curie en de rijksvorsten krachtig te doen gelden. Wel beantwoordde zij het op het Lateraanse concilie van 1059 aangenomen decreet inzake de pauskeuze, waarbij de invloed van den keizer daarop sterk beperkt werd, met het laten afzetten, op een synode te Worms, van paus Nicolaas II, maar het besluit werd niet uitgevoerd. De groten verwierven belangrijke machtsposities, welke later in hun strijd tegen keizer Hendrik IV van grote betekenis bleken. Zo schonk zij Otto Von Nordheim Beieren en Rudolf von Rheinfelden Zwaben. Ten slotte ontstond eronder de groten, onder leiding van aartsbisschop Anno van Keulen, een samenzwering om haar van haar gezag te beroven. In mei 1062 wisten zij zich te Kaiserswerth van Hendrik IV meester te maken. De keizerin nam daarop de sluier aan en begaf zich naar Rome, waar zij zich nauw bij de partij van Hildebrand, d.i. de latere paus Gregorius VII, aansloot. Zij woonde zelfs op 22 februari 1076 de synode bij, waar deze, thans paus Gregorius VII, de banvloek over haar Zoon Hendrik IV uitsprak. Op 14 december 1077 is zij te Rome overleden.

LITT.: Meyer von Knonau, Jabrbücher des Deutschen Reiches unter Heinrich IV und Heinrich V, 5B.(1890-1894) Salis Marschlius, Agnes van Poitou (1887);  Eckerlin, Das Deutsche Reich während der Minderjährigkeit Heinrichs IV (1887).