AEOLUS
God van de winden
Onder Aeolus, de god van de winden, uit een door Liberale da Verona met miniaturen verlucht koorboek (1470-1474)
Dom van Sienna – Libereria Piccolomini
eerste werktuig waarmee rechtstreeks door het uitstromen van stoom een draaiende beweging wordt verkregen.
In zijn boek over Pneumatica, deel II, sub XI, beschrijft Heron Van Alexandrië (omstreeks 50 n.Chr.) dit toestel op de volgende wijze:
Boven een gestookte ketel zal een bol zich om een tap bewegen. Zij een met water gevulde ketel, die gestookt wordt; van boven is de ketel gesloten door een deksel; door dit deksel is een gebogen pijp gedreven waarvan het einde luchtdicht is ingeperst in een holle kogel. Diametraal tegenover het einde ligt een top, die vaststaat op het deksel. De bol is met twee gebogen diametraal tegenover elkaar staande pijpjes voorzien, die in de bol uitmonden en naar tegengestelde richtingen zijn gebogen. De bochten moet men zich denken rechthoekig en dwars op de lijn. Wordt nu de ketel gestookt, dan is het gevolg, dat de damp door ... in de bol dringt, door de omgebogen pijpjes uitstoomt en de bol aan het draaien brengt, zoals wij dit reeds eerder hebben gezien bij de dansende figuren.
De hierbij afgebeelde figuur is een reproductie van de tekening van de Aeolipila, voorkomende in een Arabisch handschrift uit de jaren 862-866 n.Chr., gepubliceerd door Carra de Vaux in het Journal Asiatique van 1894. Dit handschrift is een vertaling van de door Heron geschreven griekse tekst en de figuur is een fantastische schets van de bol van hewron, veelal afgedrukt in boeken over Stoomturbines, zie bij. Stodola, Dampf- und Gasturbinen, 5e druk, blz. 1.