Achilles was een van de beroemdste helden uit de Griekse mythologie.

Hij was de zoon Peleus, koning van Fthia in Zuidoost-Thessalië en de zeenimf Thetis.

Hij werd vlak na zijn geboorte door  zijn moeder in de rivier de Styx gedompeld om hem onkwetsbaar te maken. Hierbij hield zij hem vast aan zijn hiel, op welke plaats hij dan ook kwetsbaar bleef (achilleshiel = kwetsbare plek).

 Hij groeide op in Fthia, waar hij les  kreeg in de krijgskunst. Toen de waarzegger Kalchas hem een vroegtijdige dood voorspelde, verborg zijn moeder  hem bij de koning van het eiland Skyros, waar hij als meisje verkleed te midden van de koningsdochters vertoefde.

(Eén van hen, Deidamia, kreeg een kind  van hem: Neoptolemos). De held Odysseus wist Achilles daar echter te  ontmaskeren en hem ertoe te bewegen  deel te nemen aan de inmiddels uitgebroken Trojaanse oorlog tussen Grieken  en Trojanen. Zo voer hij met zijn vriend Patroklos met 50 schepen uit naar Troje, waar hij vele heldendaden verrichtte.

Na negen jaar trok hij zich echter uit de  strijd terug, omdat Agamemnon, koning van Mykene, die ook deel nam aan  de strijd tegen de Trojanen, hem openlijk beledigde door hem zijn lievelings-slavin Briseïs te ontnemen. Zelfs de excuses van Agamemnon en de teruggave van Briseïs konden Achilles er  niet toe bewegen zijn wrok te laten  varen en weer deel te nemen  aan de strijd. Toen de verliezen aan Griekse  zijde steeds groter werden besloot  Achilles' grote vriend Patroklos om, gehuld in de wapenrusting van  Achilleus, te proberen de Trojaanse aanval af te slaan.

Hij ontving lessen van de  centaur Chiron

Onder een schilderij van Donato Creti, waarin Achilles olie overhandigd aan Chiron – olie op canvas  125 x 163 cm – Palazzo d’Accursio Bologna

Strijd overleg in het kamp van Archilles over de oorlog in Troye

Schilderij van Ingris (1801)

Links: Achilles verbindt de arm van Patroklos (ca. 500 jr v.Chr.) Staatliche Museum Berlijn.

Toen Patroklos echter  in de strijd gedood werd door de Trojaanse  held en koningszoon Hektor,

zwoer  Achilleus wraak en begaf zich weer in  de strijd.

Hij wreekte Patroklos door Hektor te doden en zijn lichaam rond de muren van Troje te slepen.

Pas na  de herhaalde smeekbede van Hektors vader, koning Priamos,

was hij bereid hem het lichaam van zijn zoon te schenken. Later werd Achilleus zelf gedood door Paris,

die hem trof in zijn kwetsbare plek, de hiel. 

Onder de strijd met Hector

De belevenissen van Achilles in de  Trojaanse oorlog worden door  Homeros in zijn boek Ilias beschreven. 

Het boek eindigt met de begrafenisceremonie van Hektor en maakt geen melding  van de dood van Achilles.

In het andere boek van Homeros, de Odyssee, komt echter zijn begrafenis ter sprake.

Door Homeros werd Achilles de Griekse nationale held en een voorbeeld voor de jeugd.

Hij werd op vele plaatsen vereerd, vooral in Noord-Griekenland, later ook aan de Zwarte Zee en in Zuid-Italië.

Men bracht offers aan hem en organiseerde spelen ter ere van hem. 

Bij de Hellespont  werd een graf voor hem opgericht, dat o.a. bezocht werd door Alexander de Grote, Caesar, Germanicus en Caracalla.

Literatuur:

A. de Vita: Il mito di Achille (Turijn, 1932)

A.Rivier: La vie  d'Achille illustrée par les vases grecs (Lausanne 1936)

G.Méautis: Mythes inconnus de la Grèce antique (Paris, 1944)

M.Meunier: Achille aux pieds légers (Marseille, 1944)

H.Pestalozzi, Die Achilleis als Quelle der Ilias (Erlenbach-Zürich, 1945)

E.Valgiglio: Achille eroe implacabile (Turijn)

ACHILLES

 Links: voorstelling op een roodfigurige vaas, Louvre Parijs.

Boven - Agamemnon voert Briseis weg.

Onder – Ajax en Odysseus voor de vertoonden Achilles

Muurschildering uit Pompeji (in het Nationale Museum van Napels), voorstellende Achilles aan het graf van Lycomedes,

terwijl Odysseus hem door zijn list dwingt zijn identiteit prijs te geven en hem overreedt deel te nemen aan de Trojaanse oorlog.

Onder: In de beeldende kunst zijn vaak scènes uit het leven van Achilleus weergegeven, in de Griekse oudheidvooral op schalen en vazen,

zoals op bovenstaand Attische buikamfoor van Execias. Achilleus en Ajax bij een damspel voorstellend (ca. 525 v.Chr.)

Musee Gregoriano, Vatikaan.

Boven: ACHILLEUS BEREIDT ZICH VOOR OP DE STRIJD

Er zijn vijf werkstukken bekend die de signatuur dragen van deze schilderpottenbakker. Het gaat hier om kantharoi, grote drinkbekers met rechtopstaande wand, die op de Acropolis zijn gewijd. De tekening illustreert een episode uit de Ilias: Rhetis (hier niet zichtbaar), die begeleid wordt door haar zusters, de Nereiden, komt Achilles de wapenuitrusting aanbieden die vervaardigd is door Hephaïstos, De held maakt zich op om zijn vriend Patrokles te wreken die gedood is door Hektor. Het is een moment van rust tussen twee dramatische aktes.

Achilles streelt één van de drie reeds ingespannen paarden, terwijl een oude man het vierde voorleidt. (In die tijd gebruikten de Grieken hun wagens niet voor de strijd). Achilles draagt een kuras en beenbeschermers. Achter hem ontwaart men nog net een helm, sporen en een witte zwaardschede.

De kunstenaar heeft zijn werkstuk willen signeren, want er staat: "Nearchos heeft mij geschilderd", en hoogst waarschijnlijk "mij gemaakt", want hij was ook pottenbakker. Ook de namen van de paarden zijn gemakkelijk leesbaar. Nearchos heeft echter bovenal gevoelens weten te suggereren, iets dat in de toen volgende eeuwen zeer gangbaar zou worden.

(Omstreeks 575-550 voor Chr.)

Fragment van een kantharos, hoogte 15 cm Athene, Nationaal Museum

Onder: ROUW OM ACHILLEUS

Tegen het einde van de 6e eeuw beginnen de Corinthische keramisten de epische stijl, een van de kenmerken van de stijl met de zwarte figuren, te integreren in hun iconografie en hun vazen te bedekken met een oranje engobe, om de warme oppervlaktekleur te verkrijgen van de Attische keramisten. Maar ondanks deze assimilatie pogingen wordt de opmars van de Corinthische vazen gestuit door de concurrentie van de Attische keramiek. De afbeelding op deze hydria (vaas met drie handvaten, bestemd voor het vervoer van water) is tamelijk uitzonderlijk voor die tijd, door zijn samenhang en zijn evenwicht. Op bijna expressionistische wijze wordt uitstekend de emotie weergegeven waardoor de personen bevangen zijn: de door elkaar heen verstrengelde armen, de soepele gebaren, de mooie gezichten van de Nereiden, die wenend rond het lichaam van Achilles staan. Het grijnzende masker op de voorgrond met daaromheen decoraties in oosterse stijl, contrasteert sterk met het boven- staande tafereel, dat lineair is van compositie, met als middelpunt het gezicht van Achilles en dat daarmee tevens de uitdrukking van verdriet accentueert dat bepalend is voor het hele tafereel. De warme kleuren die gebruikt zijn, verlenen de voorstelling een levendig geheel en dragen bij aan de wonderlijke expressiviteit van de afbeelding.

Omstreeks 550 voor Chr.

Beschilderde keramiek, totale h. 45 cm, detail 14 cm

Parijs, Louvre

Boven rechts: HINDERLAAG VAN ACHILLEUS VOOR TROILUS

De fresco's van het Graf der Stieren, die dateren uit het midden van de 6^de eeuw v.Chr., behoren tot de oudste in Tarquinia. Ze bevinden zich alleen op een driehoekig fronton en op de muur achterin de eerste grafkamer en vertonen nogal bijzondere motieven. Een fries van twee stieren, waarvan één met een mensenhoofd, bevindt zich boven een mythologische scène die een legendarische episode uit de Trojaanse oorlog verhaalt. Troilus, de jongste zoon van Primus, was de stad uitgegaan om de paarden te drenken toen Achilles hem verraste en onthoofdde. Deze wrede daad komt niet in de Ilias van Homerus voor, maar Sophocles schreef een tragedie waarin deze gebeurtenis uit de Trojaanse cyclus wordt verhaald. De jonge knaap is te paard afgebeeld, vlakbij de fontein, een soort polychroom monument, met daarboven een kroonlijst met leeuwen. terwijl Achilles. met helm en beenbescherming, tevoorschijn komt. Het geheel is geïnspireerd op een Grieks model en vormt een compilatie van Ionisch-Aziatische en Dorische elementen, vooral in de enigszins scherpe tekening van het paard.

Midden 6^de eeuw voor Christus Muurschildering. Ter plekke Graf der Stieren, Tarquinia

Boven: Achilles bij de dochters van Lycomedes – Olieverf op canvas van Erasmus Quellinus II –

(1707-1678) – 220 x 240 Groeninge Museum Brugge.

ARGUMENT VAN ACHILLES, één der argumenten dat door Zenoon van EIea werd aangehaald om te bewijzen dal beweging onmogelijk is.

Voor Zenoon is het Zijn één en onveranderlijk en is verandering een absurd en tegenstrijdig begrip. Achilles kan nooit de schildpad inhalen als deze op hem een voorsprong heeft, hoe klein die ook is. Want om de schildpad in Ie halen zou Achilles eerst moeten aankomen op het punt waar deze zich bevond toen hij begon te lopen, vervolgens op het punt waar de schildpad intussen was aangekomen, en zo tot in het oneindige. Hel is dus onmogelijk dat de langzaamste door de snelste wordt ingehaald; en in hel algemeen is het onmogelijk welk doel dan ook te bereiken; beweging is bijgevolg onmogelijk. De kern van het argument ligt in de stelling: een gegeven afstand kan alleen worden afgelegd als alle delen van die afstand worden .afgelegd; dit nu is juist onmogelijk doordat het aantal delen oneindig is.

Aristoteles antwoordde op dit argument dat tijd en ruimte in potentie wel deelbaar zijn tot in het oneindige, maar in act niet tot in het oneindige verdeeld zijn, en dat het wezen van de beweging er juist in bestaat deze grens te overschrijden. Beweging is de overgang van het hier naar het daar, in zekere zin de identiteit van de ene plaats met de andere, zoals wording in het algemeen de identiteit is van het zo zijn en tegelijk ook reeds het anders zijn.