Had grote naam als filantropen en mecenassen. Abrikosov en Zonen, in cultuur en chocola

Op de doos Inspiratie staat als fabrikant Babajev, maar de beroemde bonbon stamt van zeventig jaar geleden. Toen kende heel Rusland de chocola van warenhuis Abrikosov. De grondleggers van het familiebedrijf hadden grote faam als filantropen en mecenassen. Klein-zoon Dima Abrikosov wil Moskou de luister van voor de revolutie teruggeven.

Als Dima Abrikosov (27) over vroeger praat, dan wordt hij lyrisch. Het moet een schitterende tijd zijn geweest zegt hij, die periode aan het einde van de vorige eeuw toen de bolsjewieken Rusland nog niet hadden verkracht en toonaangevende kooplieden als de Abrikosovs een voorname rol speelden in de Russische samenleving.

Het was een periode waarin zakenlieden de beeldende kunsten, het theater en de wetenschap steunden. De tijd van mecenassen als de miljonair Savva Mamontov en diens vrouw Elizabeth, die zich op het landgoed Abramtsevo omringden met schilders, componisten schrijvers en acteurs; van Pavel Tretjakov, die zijn belangrijke collectie schilderijen later aan de gemeente Moskou zou schenken en van Ivan Morozov en diens rivaal Sergej Sjoekin, die befaamde kunstcollecties opbouwden. In deze jaren leefde ook Aleksej Ivanovitsj Abrikosov, chocoladefabrikant en filantroop. Dima voelt een overweldigende nostalgie naar de periode dat de chocoladefabriek van zijn overgrootvader Aleksej Ivanovitsj in Rusland een begrip was. En hij zal al het mogelijke doen om iets van die sfeer terug te halen naar het grauwe, onbeschaafde Moskou van het eind van de twintigste eeuw. Hij is van plan klassieke concerten te organiseren en beeldende kunstenaars te steunen. Hij heeft dus geheel andere ideeën, zegt Dima. dan die goedkope Russische 'biznesmenny" van tegenwoordig die hun duizenden dollars laten wapperen in ordinaire disco's en casino's. Maar eerst moet Dima Abrikosov zijn fabriek, de winkels, de huizen, het landgoed op de Krim en nog het een en ander zien terug te krijgen. De communisten hebben al dat familiebezit tenslotte ooit domweg van de Abrikosovs gestolen.

Voor de revolutie was Abrikosov in Rusland een begrip. De bonbons, de chocolade, jam en thee uit de fabriek in het rayon Sokolniki waren bijzonder populair. Bij ouderen roept de naam aangename herinneringen op. Toen ik in de vierde klas zat, vertelt Dima Abrikosov, en de lerares mijn naam hoorde, kwam ze naar mij toe. "Ik ken jouw familie, zei ze, wij hebben thuis nog een doos met jullie naam erop, mijn moeder heeft over jullie chocolade verteld".

Onder: De grote, grimmig ogende fabriek van rode steen, die na de revolutie vernoemd werd naar partijfuctionaris Babajef.

Behalve door de bonbons was de familie Abrikosov bekend door een groot aantal filantropische projecten. Dima Abrikosov: 'Wegens zijn humanitaire verdiensten zou mijn overgrootvader worden geadeld. Maar hij riep de familie bij elkaar en zei dat hij zijn stand niet wilde verlaten. Een merkwaardige houding in een tijd dat veel kooplieden een adellijke rang probeerden te kopen. Hij weigerde gewoon. De Abrikosovs bezaten een stuk of vijf winkels in de Russische hoofdstad, bovendien had het bedrijf vestigingen in Sint Petersburg, Kiev en Simferopol. En natuurlijk was er de grote, grimmig ogende fabriek van rode steen aan de Oelitsa vjerchnjaja Krasnoselskaja in Moskou. Die fabriek kreeg na de revolutie een nieuwe naam. Babajev. zegt Dima laatdunkend, de naam van een partijfunctionaris die waarschijnlijk nooit een voet in het gebouw heeft gezet. Met Rot Front, Bolsjewiek en Rode Oktober behoort Babajev - voorheen: A.I. Abrikosov en Zonen - tot de bekendste producenten van chocolade en andere zoetigheid in Rusland.

Ook de kraamkliniek die Dima's overgrootmoeder Agrippina Abrikosova, moeder van - hoe is het mogelijk - tweeëntwintig kinderen, aan de burgers van Moskou schonk en waar Moskouse vrouwen gratis verloskundige hulp konden krijgen, werd hernoemd. Dima, met een misprijzende uitdrukking op zijn gezicht, naar Kroepskaja, de kinderloze vrouw van Lenin. Binnenkort zal er bij de entree van de kliniek een nieuwe gedenkplaat hangen: Gesticht door Abrikosova, A.A. De huidige directrice, dezelfde die enige jaren geleden al het portret van Lenin in de hal verving door een ikoon, heeft reeds met Abrikosovs idee ingestemd.

Alle kinderen van Agrippina Aleksandrovna -zeventien bleven in leven, en alle navelstrengen werden door de enigszins excentrieke Aleksej Ivanovitsj in een safe bewaard - kregen volgens Dima een briljante opleiding. 'Zij studeerden in Parijs of Oxford en een aantal bouwde succesvolle carrières op als arts, diplomaat, wetenschapper of jurist. Toen mijn overgrootvader stierf, schijnt hij gezegd te hebben: "Ik ga dood en laat jullie een enorme schat na. Daarmee bedoel ik niet de winkels, de banken en de fabrieken, maar jullie opleiding. Wat er ook gebeurt, jullie zullen altijd zelf jullie brood kunnen verdienen." Dit is typerend voor deze mensen, die oorspronkelijk afkomstig waren uit de laagste stand. Ons familiebedrijf begint bijvoorbeeld met de lijfeigene Ivan, die zich had vrijgekocht. Hij trok naar Moskou en begon daar met het maken van bonbons en snoepjes in de keuken. Die zaak begon een beetje te lopen en zijn kinderen, onder wie Aleksej Ivanovitsj, werden van dat moment af naar goede opleidingsinstituten gestuurd. Jezelf ontwikkelen, je ontplooien, dat was voor hen van levensbelang.' Omdat de lekkerste snoepjes een zoete vruchtensmaak hadden, voegt Dima toe, besloot Ivan de achternaam Abrikosov aan te nemen. Onlangs begon Dima met de directeur en de onderdirectrice van Babajev besprekingen over de toekomst van de fabriek. Hij houdt ervan bij dergelijke gelegenheden te poseren als de beleefde jonge telg uit een oud Russisch koopliedengeslacht. Hij heeft zelfs een soortgelijk baardje gekweekt als zijn voorouders. De stevige onderdirectrice van de Babajev chocoladefabriek verschoot bij het eerste gesprek al van kleur: 'Het zou een groot misverstand zijn als de naam van deze fabriek zou worden veranderd. Natuurlijk heeft Babajev niets betekend voor dit bedrijf, misschien is hij hier wel nooit geweest en wij weten dat de Abrikosovs een uitstekende reputatie hadden bij hun arbeiders.

Onder: Kleinzoon Dima Abrikosov (op de foto met zijn vader, de jurist) probeert een deel van het familiebezit terug te krijgen en de zaken nieuw leven in te blazen.

Maar wij zijn nu eenmaal onder deze naam bekend geworden. De afgelopen zeventig jaar zijn er door de staat miljoenen dollars in deze fabriek gepompt en Babajev is bekend tot in Amerika, Oostenrijk, Canada en andere landen. Dat moet zo blijven. ‘Dima had hen voorgesteld samen te werken. De fabriek heeft het moeilijk want het bedrijf ontvangt geen kopeke steun meer van de failliete Russische overheid. En samenwerking is voor Dima het maximaal haalbare. Zolang er geen wet is aangenomen die de teruggave van zijn familiebezit in Rusland regelt heeft hij geen poot om op te staan. Daarom verdedigt de jonge Abrikosov zijn zaak met grote omzichtigheid. Ik ben niet uit op het geld, op de winst van de fabriek, verzekerde hij de huidige directie, 'hoewel een klein deel natuurlijk welkom zou zijn. Maar voor onze familie is het in de eerste plaats belangrijk dat deze culturele erfenis niet verloren gaat. Die kan onder meer worden bewaard door opnieuw onze naam op de uithangborden van winkels aan te brengen. Dat laatste vond directeur Vladimir Ratnikov helemaal niet zo'n gek idee. De fabriek was vorig jaar zo stom de enige winkel waar de eigen Babajevprodukten werden verkocht aan een of andere firma te verhuren, vertelde hij. Als Dima voor goede winkelruimte kon zorgen, dan viel er best te praten over de verkoop van Babajev-chocolade in Abrikosovwinkels. Daarmee was het ijs gebroken en kon' onder veel meer, over de beste Babajev-bonbons worden gediscussieerd. Zoals de Inspiratie, die stamt uit de tijd van Abrikosov, of de Beer in het Noorden, Rood Moskou en Rood Hoedje die nu erg geliefd zijn. Beladen met dozen bonbons verliet het gezelschap die middag de chocoladefabriek. Natuurlijk weet Dima Abrikosov dat de claims van zijn familie in Rusland niet zullen worden gehonoreerd. Dat zou onbegonnen werk zijn, na zeventig jaar. Hoewel: de familie Smirnov, van de vodka, heeft onlangs het recht gekregen voor een langere periode de oude woning te huren.

Boven: Voor de revolutir waren de bonbons, jam en thee uit de Abrikosov fabriek een begrip.

Onder: De Abrikosovs bezaten winkels in Moskou; het bedrijf had in St. Peterburg, Kiev en Simferopol vestigingrn die de Russen van allerhande zoetigheid voorzagen .

Maar deze concessie werd pas losgepeuterd na ellenlang na ellenlang touwtrekken met de overheid. De Opperste Sovjet, nog altijd het adres waar over dergelijke zaken wordt gesproken, is een vrijwel onvermurwbaar bolwerk uit het communistische verleden. En daar komt nog bij: Dima's beroep is grafisch vormgever, wat moet zo iemand met een chocoladefabriek? En welke rol zou zijn bejaarde vader, een jurist, moeten spelen? Nee, het gaat Dima Abrikosov in de eerste plaats om een herwaardering van het specifieke verleden van de Russische kooplieden.

Links: Aleksej Ivanovitsj Abrikosov – chocolade fabrikant en filantroop.

Samen met afstammelingen van andere bekende Russische koopmansgeslachten heeft Dima Abrikosov de Vereniging van Russische Kooplieden opgericht. Meer dan honderd twintig leden heeft de organisatie nu. Veel van de oude families zijn erin vertegenwoordigd: Morozov, Mazoerin, Chloedov, Smirnov, Naidjonov. Maar sommige namen, waaronder die van Sjoekin en Tretjakov, ontbreken en de Mamontovs hebben hun eigen Kamer van Ondernemers en Fabrikanten opgezet, waarvan Dima overigens graag lid wil worden. De Vereniging stimuleert historisch onderzoek en stelt exposities samen. Zo liep Dima Abrikosov onlangs op een tentoonstelling over de geschiedenis van zijn eigen familie Ilja Morozov tegen het lijf. De geëmotioneerde Ilja Fjodorovitsj kwam rechtstreeks uit de Verenigde Staten en hij sprak geen woord Russisch, maar zijn imposante postuur en grote, bezwete hoofd lieten er geen enkele twijfel over bestaan: dit was een Morozov. Als twee druppels water leek hij op zijn robuuste voorouders.

Vooralsnog is Dima tevreden over de vele exposities, boeken en krantenartikelen, en de praatjes op radio en televisie. Hij beseft dat die aandacht er niet meteen toe zal leiden dat een gedreven nazaat van Aleksej lvanovitsj binnenkort de trotse eigenaar zal zijn van een chocoladefabriek. Maar de gedachte dat hij het grauwe Moskou iets van zijn grootvaders geest kan inblazen, geeft hem al grote voldoening. In mei bijvoorbeeld. als Abrikosov en Zonen samen met anderen een groot concert organiseren ter ere van de financiers van het Moskouse Conservatorium. Een deel van de catering is al geregeld. Die zal in handen zijn van Chocoladefabriek Babajev.